Kalendarium: Historia

Francuski minister spraw zagranicznych Robert Schuman ogłasza utworzenie Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali, której organem zarządzającym ma być wspólna Wysoka Władza. Tak powstają fundamenty Unii Europejskiej opierającej się na dwóch naczelnych zasadach: pokoju i solidarności.

• Deklaracja Schumana (interaktywny artykuł)

Traktat paryski Traktat paryski ustanawia Europejską Wspólnotę Węgla i Stali (EWWiS) – powstaje wspólny rynek węgla i stali, dzięki czemu maleją nieufność i napięcia między sąsiednimi państwami europejskimi po II wojnie światowej. Traktat wygasa w 2002 r. Stanowi pierwszy traktat założycielski Wspólnoty Europejskiej.

Traktaty rzymskie ustanawiają Europejską Wspólnotę Gospodarczą (EWG) i Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Euratom). Pierwsze posiedzenie Rady EWG odbywa się 25 stycznia 1958 r. Przewodniczy mu belgijski minister spraw zagranicznych Victor Larock.

Do Wspólnot Europejskich dołączają Dania, Irlandia i Wielka Brytania. Liczba państw członkowskich rośnie do dziewięciu.

Na szczycie kopenhaskim w grudniu 1973 r. przywódcy postanawiają spotykać się, ilekroć to będzie konieczne. Na następnym szczycie (w Paryżu w grudniu 1974 r.), któremu przewodniczy francuski prezydent Valéry Giscard d’Estaing, ustanawiają Radę Europejską – nieoficjalne forum dyskusji między szefami państw i rządów.

• European Council: 50 years of working together (English version)

Rada Europejska spotyka się po raz pierwszy w marcu 1975 r. w Dublinie.

• Rada Europejska (Dublin, 10–11 marca 1975)

Dołącza Grecja – liczba państw członkowskich przekracza próg dwucyfrowy.

Belgia, Niemcy, Francja, Luksemburg i Holandia podpisują w luksemburskiej miejscowości Schengen układ o zniesieniu kontroli granicznych.

Z czasem pozwoli on obywatelom podróżować bez odprawy paszportowej na granicach wewnętrznych. Oficjalnie układ wchodzi w życie dopiero w 1995 r.

Rada Europejska formalnie uznaje flagę europejską za oficjalne logo Wspólnot Europejskich.

Rada Europejska osiąga porozumienie polityczne, które toruje drogę przyjęciu Jednolitego aktu europejskiego.

• Rada Europejska (Luksemburg, 2-3 grudnia 1985)

Do Wspólnot Europejskich dołączają Hiszpania i Portugalia – liczba państw członkowskich rośnie do 12.

Dzięki aktowi powstaje rynek wewnętrzny, gwarantujący swobodny przepływ towarów, osób, usług i kapitału. Akt inauguruje też współpracę na płaszczyźnie polityki zagranicznej oraz rozszerza stosowanie większości kwalifikowanej w głosowaniach Rady.

• Proces decyzyjny w Radzie

Rada Europejska zyskuje podstawę prawną i tym samym spotkania szefów państw i rządów nabierają oficjalnego charakteru.

Podczas szczytu w Edynburgu Rada Europejska inicjuje „debaty jawne”. Z czasem ich stosowanie znacznie się rozszerzy – ostatnio dzięki traktatowi z Lizbony.

Obecnie debaty jawne Rady i jej obrady otwarte dla publiczności można oglądać na stronie internetowej.

• Debaty i obrady na żywo

Wejście w życie traktatu z Maastricht oznacza utworzenie Unii Europejskiej z poszerzonym filarem „wspólnotowym”. Traktat powołuje unię gospodarczą i walutową. Ponadto ustanawia 2 nowe filary: wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa (WPZiB) oraz współpracę w dziedzinie wymiaru sprawiedliwości i spraw wewnętrznych (WSiSW).

Formalny status uzyskuje Rada Europejska. Ma ona nadawać Unii impulsy do dalszego rozwoju i określać jego ogólne kierunki polityczne.

Traktat toruje też drogę ku euro i otwiera wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa (WPZiB).

• Jak traktat z Maastricht zmienił Europę (artykuł multimedialny)

Do UE wstępują Austria, Finlandia i Szwecja. Unia obejmuje już 15 państw członkowskich – niemal całą Europę Zachodnią.

Od 1996 r. Rada Europejska spotyka się co najmniej 4 razy w roku. Wcześniej konieczne były tylko 2 posiedzenia rocznie.

Rada Europejska zatwierdza utworzenie Eurogrupy – nieformalnego gremium gromadzącego ministrów finansów z państw stosujących euro jako walutę. Pierwsze posiedzenie odbywa się 4 czerwca 1998 r. w zamku Senningen w Luksemburgu.

• Eurogrupa

Dzięki traktatowi amsterdamskiemu powstaje przestrzeń wolności, bezpieczeństwa i sprawiedliwości, a układ z Schengen staje się częścią prawa UE. Traktat zwiększa też rolę Sekretarza Generalnego Rady – staje się on Wysokim Przedstawicielem do spraw Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa.

1 stycznia 2002 r. do obiegu wchodzą banknoty i monety euro, zastępując waluty krajowe.

Traktat nicejski reformuje unijne instytucje przed rozszerzeniem UE do 27 państw członkowskich. Rozszerza stosowanie większości kwalifikowanej w Radzie i wprowadza możliwość ściślejszej współpracy zainteresowanych państw członkowskich.

Od października 2003 r. wszystkie oficjalne szczyty Rady Europejskiej odbywają się w Brukseli.

W 22. deklaracji dołączonej do traktatu nicejskiego stwierdzono, że gdy UE będzie liczyć 18 członków, wszystkie szczyty Rady Europejskiej będą zwoływane w Brukseli.

Do UE wchodzi grupa 10 nowych państw: Cypr, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Malta, Polska, Słowacja, Słowenia i Węgry. Pod względem liczby ludności i państw jest to największe rozszerzenie w historii UE.

Teraz UE liczy 25 członków.

Bułgaria i Rumunia stają się członkami UE – liczba państw członkowskich rośnie do 27.

19 listopada 2009 r. podczas nieformalnego posiedzenia w Brukseli przywódcy unijni jednomyślnie postanawiają mianować Hermana Van Rompuya pierwszym stałym przewodniczącym Rady Europejskiej.

• Oświadczenie Hermana Van Rompuya

Wchodzi w życie traktat lizboński.

Reformuje strukturę i sposób działania UE:

Rada Europejska staje się pełnoprawną instytucją z własnym przewodniczącym. Wcześniej stanowisko to było nieformalne, ponieważ sama Rada Europejska też miała taki charakter. Przewodniczył jej szef państwa lub rządu państwa członkowskiego, które sprawowało rotacyjną prezydencję w Radzie UE.

• Rola przewodniczącego Rady Europejskiej
• Traktat lizboński: kształtowanie UE, jaką znamy (artykuł multimedialny)

Ostatni raz szczytowi Rady Europejskiej przewodniczy przywódca państwa członkowskiego, które sprawuje rotacyjną prezydencję w Radzie.

Szczytowi Rady Europejskiej w grudniu 2009 r. przewodniczy premier Szwecji, Fredrik Reinfeldt.

• Konkluzje Rady Europejskiej (Bruksela 10–11 grudnia 2009)

1–2 marca 2012 r. – przy okazji szczytu Rady Europejskiej – 25 przywódców europejskich podpisuje „Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu w unii gospodarczej i walutowej”.

Traktat wchodzi w życie 1 stycznia 2013 r. Formalizuje zwoływanie szczytów strefy euro. Sposób organizacji szczytów i rolę przewodniczącego określa artykuł 12 traktatu.

• Traktat o stabilności, koordynacji i zarządzaniu

Herman Van Rompuy zostaje ponownie wybrany na przewodniczącego Rady Europejskiej. Druga kadencja trwa od 1 czerwca 2012 r. do 30 listopada 2014 r.

UE otrzymuje Pokojową Nagrodę Nobla za upowszechnianie idei pokoju, pojednania, demokracji i praw człowieka w Europie.

Swoją decyzję norweski komitet noblowski motywuje stabilizującym wpływem, jaki UE miała na Europę, przekształcając jej sporą część z kontynentu targanego wojnami w kontynent pokoju.

Chorwacja jest drugim po Słowenii państwem byłej Jugosławii, które dołącza do UE.

UE liczy 28 państw członkowskich.

Donald Tusk zastępuje Hermana Van Rompuya na stanowisku przewodniczącego Rady Europejskiej. Jego kadencja trwa od 1 grudnia 2014 r. do 31 maja 2017 r.

• Wystąpienie Donalda Tuska podczas uroczystości przejęcia urzędu (1 grudnia 2014)
• Życiorys Donalda Tuska, przewodniczącego Rady Europejskiej

Donald Tusk zostaje wybrany na przewodniczącego Rady Europejskiej na kolejną 2,5-letnią kadencję (1 czerwca 2017 – 30 listopada 2019).

• Donald Tusk ponownie przewodniczącym Rady Europejskiej (komunikat prasowy z 9 marca 2017)

Po referendum z 23 czerwca 2016 r., w którym Brytyjczycy zagłosowali za wystąpieniem z Unii Europejskiej, Wielka Brytania formalnie notyfikuje Radzie Europejskiej zamiar opuszczenia UE.

Rada Europejska wydaje oświadczenie w sprawie brytyjskiej notyfikacji.

Wyrażamy ubolewanie w związku z tym, że Zjednoczone Królestwo opuści Unię Europejską, jednak jesteśmy gotowi na proces, który teraz będziemy musieli przeprowadzić. (...) W trakcie negocjacji Unia będzie działać jako jednolity podmiot i będzie chronić swoje interesy. Musimy przede wszystkim zminimalizować niepewność, jaką w związku z decyzją Zjednoczonego Królestwa odczuwają nasi obywatele, przedsiębiorstwa i państwa członkowskie.

Rada Europejska (29 marca 2017)

• Pismo notyfikacyjne (art. 50) (29 marca 2017)
• Stosunki UE z Wielką Brytanią (podsumowanie informacyjne)

Charles Michel zastępuje Donalda Tuska na stanowisku przewodniczącego Rady Europejskiej. Jego kadencja trwa od 1 grudnia 2019 r. do 31 maja 2022 r.

• Wystąpienie Charles’a Michela podczas uroczystości przejęcia urzędu

Po wewnętrznym referendum z 23 czerwca 2016 r. oraz ratyfikowaniu przez obie strony w styczniu 2020 r. umowy o wystąpieniu Wielka Brytania opuszcza Unię Europejską.

Charles Michel został wybrany przewodniczącym Rady Europejskiej na drugą 2,5-letnią kadencję (1 czerwca 2022 – 30 listopada 2024).

• Charles Michel ponownie wybrany przewodniczącym Rady Europejskiej (komunikat prasowy z 24 marca 2022)

António Costa zastępuje Charles’a Michela na stanowisku przewodniczącego Rady Europejskiej. Jego kadencja potrwa od 1 grudnia 2024 r. do 31 maja 2027 r.

• Wystąpienie Antónia Costy podczas uroczystości przejęcia urzędu od ustępującego przewodniczącego Charles’a Michela