Skip to content

Ελλάδα: τρίτο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής

Χρηματοδοτική συνδρομή για την Ελλάδα 2010-2018
Χρηματοδοτική συνδρομή για την Ελλάδα 2010-2018 (Ενημερωτικό γράφημα)

Χρηματοδοτική συνδρομή για την Ελλάδα 2010-2018 (Ενημερωτικό γράφημα)

Το τρίτο πρόγραμμα οικονομικής προσαρμογής της Ελλάδας άρχισε στις 19 Αυγούστου 2015 και προβλέπεται να εφαρμοστεί μέχρι τις 20 Αυγούστου 2018.

Η χρηματοδοτική στήριξη ύψους έως 86 δισ. € δυνάμει του προγράμματος παρέχεται από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ΕΜΣ).

Μεταξύ των προϋποθέσεων για τη χορήγηση χρηματοδοτικής στήριξης περιλαμβάνονται μέτρα και μεταρρυθμίσεις που η Ελλάδα δεσμεύτηκε να εφαρμόσει προκειμένου να αντιμετωπίσει τα τρέχοντα οικονομικά της προβλήματα.

Συνολικός στόχος του προγράμματος είναι να εξασφαλιστεί η επιστροφή της Ελλάδας σε βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη.

Επισκόπηση

Η Ελλάδα υπέβαλε επίσημο αίτημα για χορήγηση στήριξης σταθερότητας υπό μορφή κρατικού δανείου από τον ΕΜΣ στις 8 Ιουλίου 2015. Σκοπός του αιτήματος ήταν να καλυφθούν οι υποχρεώσεις του χρέους και να εξασφαλιστεί η σταθερότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Στις 8 Ιουλίου 2015, το Συμβούλιο Διοικητών του ΕΜΣ ανέθεσε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να αξιολογήσει την ύπαρξη κινδύνων για τη δημοσιονομική σταθερότητα της ζώνης του ευρώ, τη βιωσιμότητα του χρέους της Ελλάδας και τις δυνητικές χρηματοδοτικές ανάγκες της. Η αξιολόγηση αυτή απαιτείται προτού αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις για πρόγραμμα.

Μετά την αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία πραγματοποιήθηκε από κοινού με την ΕΚΤ και εκδόθηκε στις 10 Ιουλίου 2015, το Συμβούλιο Διοικητών του ΕΜΣ συμφώνησε να αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις για νέο πρόγραμμα χρηματοδοτικής στήριξης της Ελλάδας.

Βιωσιμότητα του χρέους

Από την ανάλυση της βιωσιμότητας του χρέους της Ελλάδας, την οποία διεξήγαγε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε συνεργασία με την ΕΚΤ, προέκυψε ότι η βιωσιμότητα του χρέους μπορεί να επιτευχθεί μέσω ενός φιλόδοξου και αξιόπιστου προγράμματος μεταρρυθμίσεων και πρόσθετων μέτρων για το χρέος χωρίς απομειώσεις της ονομαστικής του αξίας.

Συμφώνως προς τη δήλωση της 12ης Ιουλίου κατά τη σύνοδο κορυφής για το ευρώ, η Ευρωομάδα επιβεβαίωσε στις 14 Αυγούστου 2015 ότι είναι έτοιμη να εξετάσει πιθανά πρόσθετα μέτρα, για να εξασφαλιστεί ότι οι ακαθάριστες χρηματοδοτικές ανάγκες της Ελλάδας θα παραμείνουν σε βιώσιμο επίπεδο. Αυτά τα μέτρα μπορεί να περιλαμβάνουν επιμήκυνση των περιόδων χάριτος και αποπληρωμής και θα εξαρτώνται από την πλήρη εφαρμογή των μέτρων που έχουν συμφωνηθεί στο πλαίσιο του προγράμματος.

Κατά τη σύνοδο της 24ης Μαΐου 2016, η Ευρωομάδα συμφώνησε ως προς ορισμένα μέτρα για την εξασφάλιση της βιωσιμότητας του ελληνικού δημόσιου χρέους. Τα μέτρα διακρίνονται σε βραχυπρόθεσμα, μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα. Ορισμένα μέτρα θα πρέπει να εφαρμοστούν πριν από την ολοκλήρωση ενώ ορισμένα άλλα μετά την επιτυχή έκβαση του προγράμματος. Η εμβέλεια των μέτρων αυτών θα καθοριστεί βάσει νέας ανάλυσης της βιωσιμότητας του χρέους.

Στις 5 Δεκεμβρίου 2016, η Ευρωομάδα ενέκρινε την πλήρη δέσμη των βραχυπρόθεσμων μέτρων ελάφρυνσης του χρέους για την Ελλάδα. Αυτά τα μέτρα θα έχουν σημαντική θετική επίδραση στη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους της Ελλάδας. Περιλαμβάνουν:

  • την εξομάλυνση του χρονοδιαγράμματος αποπληρωμής της Ελλάδας εντός του πλαισίου της ισχύουσας σταθμισμένης μέσης ληκτότητας των δανείων έως και 32,5 έτη
  • τη μείωση του κινδύνου που αφορά τα επιτόκια με χρήση της στρατηγικής χρηματοδότησης του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ) και του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ), χωρίς πρόσθετες επιβαρύνσεις για τις χώρες του προηγούμενου προγράμματος
  • παραίτηση από την προσαύξηση επιτοκίου («step-up interest rate margin») για το 2017, όσον αφορά τη δόση για την επαναγορά χρέους του 2ου ελληνικού προγράμματος

Τα Συμβούλια των Διευθυντών του ΕΜΣ και του ΕΤΧΣ ενέκριναν επισήμως τα μέτρα στις 23 Ιανουαρίου 2017 και άνοιξαν το δρόμο για την εφαρμογή τους.

Προαπαιτούμενες δράσεις

Μετά την αξιολόγηση του κινδύνου, των χρηματοδοτικών αναγκών και της βιωσιμότητας του χρέους, στις 13 Ιουλίου 2015 οι αρχηγοί των χωρών της ζώνης του ευρώ συμφώνησαν με την Ελλάδα τα προαπαιτούμενα που θα πρέπει να υλοποιηθούν προκειμένου να αρχίσουν οι διαπραγματεύσεις για τους όρους του μνημονίου.

Τα συμφωνηθέντα προαπαιτούμενα περιλάμβαναν:

  • μεταρρυθμιστικά μέτρα για ΦΠΑ και συνταξιοδοτικό
  • μεταφορά της οδηγίας για την ανάκαμψη και την εξυγίανση των τραπεζών (κανόνες τραπεζικής ένωσης)
  • διασφάλιση της ανεξαρτησίας της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ)
  • θέσπιση κώδικα πολιτικής δικονομίας

Στις 14 Αυγούστου 2015, η Ελλάδα είχε εκπληρώσει τα ανωτέρω συμφωνηθέντα προαπαιτούμενα.

Η Ευρωομάδα συμφώνησε να αρχίσει διαπραγματεύσεις για το νέο πρόγραμμα στις 16 Ιουλίου 2015, το δε Συμβούλιο Διοικητών του ΕΜΣ αποφάσισε κατ' αρχήν την παροχή στήριξης σταθερότητας στην Ελλάδα στις 17 Ιουλίου 2015.

Μνημόνιο συνεννόησης

Το Συμβούλιο Διοικητών του ΕΜΣ ενέκρινε στις 19 Αυγούστου 2015 το μνημόνιο συνεννόησης, στο οποίο προσδιορίζονται οι μεταρρυθμιστικές πολιτικές που αναμένεται να εφαρμόσει η Ελλάδα, αφού εγκρίθηκε από τα κράτη μέλη του ΕΜΣ κατά τις εθνικές τους διαδικασίες.

Την ίδια ημέρα, το Συμβούλιο Διοικητών ενέκρινε και τη δανειακή συμφωνία («Κύρια σύμβαση χρηματοδοτικής διευκόλυνσης»).

Τον Ιούνιο του 2016, κατά την πρώτη αξιολόγηση του προγράμματος, υπεγράφη συμπληρωματικό μνημόνιο συνεννόησης. Με αυτό αναπροσαρμόστηκαν τα προαπαιτούμενα μέχρι το τρίτο τρίμηνο του 2017 και προσδιορίστηκαν τα προσδοκώμενα αποτελέσματα στους τομείς του αρχικού μνημονίου.

Κύρια σημεία του προγράμματος για την Ελλάδα

Οι μεταρρυθμίσεις που συμφωνήθηκαν στο μνημόνιο διαρθρώνονται γύρω από τέσσερις άξονες:

  • αποκατάσταση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας
  • διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας
  • εφαρμογή μεταρρυθμίσεων για την ανάπτυξη και την απασχόληση
  • εκσυγχρονισμός του δημόσιου τομέα

Μεταξύ άλλων προϋποθέσεων, η Ελλάδα δεσμεύτηκε να αξιοποιήσει στο έπακρο την τεχνική συνδρομή που παρέχει η ΕΕ για το σχεδιασμό των μεταρρυθμίσεων. Το συντονισμό της τεχνικής συνδρομής έχει αναλάβει η νέα Υπηρεσία Στήριξης Διαρθρωτικών Μεταρρυθμίσεων (SRSS) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Αποκατάσταση της δημοσιονομικής βιωσιμότητας

Τι είναι το πρωτογενές δημοσιονομικό πλεόνασμα;

Η κυβέρνηση θεωρείται ότι έχει επιτύχει πρωτογενές πλεόνασμα όταν τα τρέχοντα έσοδα είναι υψηλότερα από τις τρέχουσες δαπάνες (εκτός τόκων επί του χρέους). Με την επίτευξη πρωτογενών πλεονασμάτων μεσοπρόθεσμα, είναι δυνατό να μειωθεί το χρέος και να αποκατασταθεί η δημοσιονομική βιωσιμότητα, πράγμα ουσιαστικό για την επιστροφή της οικονομίας στη βιώσιμη ανάπτυξη.

Αναμένεται από την Ελλάδα να επιτύχει μεσοπρόθεσμο πρωτογενές πλεόνασμα της τάξης του 3,5% του ΑΕΠ. Αυτό θα πρέπει να επιτευχθεί κυρίως με:

  • δημοσιονομικές μεταρρυθμίσεις, μεταξύ των οποίων μεταρρυθμίσεις του συστήματος του ΦΠΑ και του συνταξιοδοτικού συστήματος, υποστηριζόμενες από φιλόδοξο πρόγραμμα για την ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης και τη βελτίωση της διαχείρισης των δημόσιων οικονομικών
  • καταπολέμηση της φοροδιαφυγής, ενώ παράλληλα θα διασφαλίζεται η προστασία των ευπαθών ομάδων

Η συμφωνηθείσα δημοσιονομική προσαρμογή προκειμένου να επιτευχθεί το πρωτογενές πλεόνασμα προβλέπει:

  • -0,25% το 2015
  • 0,5% το 2016
  • 1,75% το 2017
  • 3,5% το 2018

Διασφάλιση της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας

Η Ελλάδα αναμένεται να λάβει μέτρα για τη δημιουργία υγιών θεμελίων στο χρηματοπιστωτικό τομέα.

Οι όροι που συμφωνήθηκαν στο μνημόνιο συνεννόησης περιλαμβάνουν τα εξής:

  • αντιμετώπιση των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ) στον τραπεζικό τομέα
  • ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών
  • ενίσχυση της διακυβέρνησης του Ελληνικού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ) και των τραπεζών

Ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών

Η συνολική αξιολόγηση και ο έλεγχος της ποιότητας των στοιχείων του ενεργητικού των μεγάλων ελληνικών τραπεζών διεξήχθησαν από την ΕΚΤ το φθινόπωρο του 2015. Μετά την αξιολόγηση, έγινε ανακεφαλαιοποίηση των θιγόμενων τραπεζών, όπως συμφωνήθηκε στη δήλωση της Ευρωομάδας στις 14 Αυγούστου 2015.

Προς τούτο, ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας κατέβαλε 5,4 δισ. € στο Ελληνικό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, προς συμπλήρωση των ιδιωτικών κεφαλαίων που άντλησαν οι τράπεζες, κατόπιν των απαιτούμενων αποφάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις κρατικές ενισχύσεις.

Ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα και επενδύσεις

Η Ελλάδα αναμένεται να σχεδιάσει και να εφαρμόσει ευρύ φάσμα μεταρρυθμίσεων για την αύξηση της μεγέθυνσης, της ανταγωνιστικότητας και των επενδύσεων. Οι μεταρρυθμίσεις αναμένονται ιδίως στον τομέα των αγορών εργασίας και των αγορών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένης της αγοράς ενέργειας. Με τις μεταρρυθμίσεις θα πρέπει να εξασφαλίζεται η πλήρης συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της ΕΕ και να επιδιώκεται η σύγκλιση με τις καλύτερες ευρωπαϊκές πρακτικές.

Με τις μεταρρυθμίσεις στην αγορά εργασίας αναμένεται η επανεξέταση των πλαισίων για τις συλλογικές μισθολογικές διαπραγματεύσεις, τη συνδικαλιστική δράση και τις ομαδικές απολύσεις. Προτεραιότητα θα είναι επίσης η αντιμετώπιση της αδήλωτης εργασίας.

Πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων

Η Ελλάδα αναμένεται, επίσης, να εφαρμόσει πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων καθώς και πολιτικές για τη στήριξη των επενδύσεων. Οι ελληνικές αρχές δεσμεύτηκαν να θεσπίσουν νομοθεσία ώστε να εξασφαλιστούν διαφανείς διαδικασίες ιδιωτικοποιήσεων.

Επιπλέον, μεταξύ των όρων του προγράμματος, ορίζεται η υποχρέωση σύστασης ανεξάρτητου ταμείου, το οποίο θα διαχειρίζονται οι ελληνικές αρχές υπό την εποπτεία των αρμόδιων θεσμικών οργάνων της ΕΕ. Καθήκον του ταμείου θα είναι η ιδιωτικοποίηση περιουσιακών στοιχείων του ελληνικού δημοσίου μετά την αξιολόγησή τους από ανεξάρτητο φορέα.

Σύμφωνα με τη δήλωση της συνόδου κορυφής της ευρωζώνης της 12ης Ιουλίου 2015, τα κεφάλαια που αναμένεται να προκύψουν από το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων θα χρησιμοποιηθούν για:

  • την αποπληρωμή της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών και άλλων περιουσιακών στοιχείων
  • τη μείωση της αναλογίας χρέους/ΑΕΠ της Ελλάδας
  • επενδύσεις·

Εκσυγχρονισμός του κράτους και της δημόσιας διοίκησης

Ο εκσυγχρονισμός του κράτους και της δημόσιας διοίκησης συγκαταλέγεται στις κύριες προτεραιότητες του προγράμματος. Ένας ιδιαίτερα σημαντικός στόχος είναι η ενίσχυση της αποδοτικότητας του δημόσιου τομέα όσον αφορά την παροχή βασικών δημόσιων αγαθών και υπηρεσιών.

Το πρόγραμμα περιλαμβάνει μέτρα για τη βελτίωση της αποδοτικότητας του δικαστικού συστήματος και για την ενίσχυση της καταπολέμησης της διαφθοράς. Απαιτείται, επίσης, ενίσχυση της θεσμικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας εθνικών θεσμικών οργάνων, όπως η εφορία και η στατιστική υπηρεσία (ΕΛΣΤΑΤ).

Χρηματοδοτική συνδρομή δυνάμει του προγράμματος

Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας είναι έτοιμος να παράσχει χρηματοδοτική συνδρομή ύψους έως 86 δισ. €. Ο ΕΜΣ συγκεντρώνει το ποσό από τις χρηματοπιστωτικές αγορές και εν συνεχεία χορηγεί δάνεια στην ελληνική κυβέρνηση.

Με ένα νέο πρόγραμμα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για την Ελλάδα, θα μειωνόταν το ποσό που χρειάζεται από τον ΕΜΣ.

Επιπλέον, το ποσό της χρηματοδοτικής συνδρομής που χρειάζεται για την Ελλάδα θα μπορούσε να μειωθεί εάν η Ελλάδα αποκτήσει και πάλι πρόσβαση στον δανεισμό από τις κεφαλαιαγορές κατά τη διάρκεια της εφαρμογής του προγράμματος. Το ύψος του ποσού επηρεάζεται επίσης από την επιτυχία των μεταρρυθμιστικών μέτρων της Ελλάδας, συμπεριλαμβανομένων των ιδιωτικοποιήσεων περιουσιακών στοιχείων του δημοσίου.

Στήριξη από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Χρηματοοικονομικής Σταθεροποίησης (ΕΜΧΣ)

Κατά τις διαπραγματεύσεις για το νέο πρόγραμμα τον Ιούλιο του 2015, ο ΕΜΧΣ χορήγησε στην Ελλάδα δάνειο-γέφυρα ύψους 7 δισ. €.

Το δάνειο αποπληρώθηκε όταν άρχισε το πρόγραμμα του ΕΜΣ και περιελήφθη στο συνολικό ποσό των 86 δισ. € που διατέθηκε για το πρόγραμμα του ΕΜΣ.

Καταβολή της χρηματοδοτικής συνδρομής

Η χρηματοδοτική συνδρομή προς την Ελλάδα καταβάλλεται σε δόσεις, οι οποίες υποδιαιρούνται περαιτέρω σε επί μέρους δόσεις και τμηματικές καταβολές.

Η έγκριση κάθε τμηματικής καταβολής εξαρτάται από την εκπλήρωση των συμφωνηθέντων όρων.

Η πρώτη δόση δυνάμει του προγράμματος του ΕΜΣ ανέρχεται σε 26 δισ. €· αποδεσμεύθηκε κατόπιν της έγκρισης του Συμβουλίου Διοικητών του ΕΜΣ στις 19 Αυγούστου 2015 και καταβλήθηκε στην Ελλάδα συνολικό ποσό ύψους 24,1 δισ. €.

Στις 24 Μαΐου 2016, η Ευρωομάδα ενέκρινε τη συμφωνία υπηρεσιακού επιπέδου για την πρώτη αξιολόγηση του προγράμματος, η οποία άνοιξε το δρόμο για την αποδέσμευση από τον ΕΜΣ της δεύτερης δόσης (10,3 δισ. €) χρηματοδοτικής συνδρομής τμηματικά, σύμφωνα με τις σχετικές διαδικασίες έγκρισης από τον ΕΜΣ και τα κράτη μέλη της ευρωζώνης.

Στις 9 Ιουνίου 2016, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε έκθεση σχετικά με τη συμμόρφωση προς το μνημόνιο συνεννόησης στο πλαίσιο της πρώτης αξιολόγησης του προγράμματος. Στην έκθεση αξιολόγησης, η οποία περιλαμβάνει επίσης ενημερωμένη ανάλυση της βιωσιμότητας του χρέους, αξιολογείται σε γενικά πλαίσια θετικά η εφαρμογή του προγράμματος και εκφράζεται η άποψη ότι θα είναι δυνατή η επόμενη αποδέσμευση της χρηματοδοτικής συνδρομής προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες εξυπηρέτησης του χρέους και να εκκαθαριστούν οι ληξιπρόθεσμες οφειλές.

Στις 15 Ιουνίου 2017, η Ευρωομάδα και τα θεσμικά όργανα ολοκλήρωσαν τη συζήτηση σχετικά με τη δεύτερη αξιολόγηση του προγράμματος, που ανοίγει το δρόμο για την αποδέσμευση της τρίτης δόσης της στήριξης ύψους 8,5 δισ. €.

Δόση

Ποσό

Διαθεσιμότητα

1η δόση

26 δισ. €

Αποδεσμεύθηκε κατόπιν έγκρισης της χρηματοδοτικής στήριξης από το Συμβούλιο Διοικητών του ΕΜΣ στις 19 Αυγούστου 2015.

1η επιμέρους δόση

10 δισ. €

Διατέθηκε ειδικά για την ανακεφαλαιοποίηση και εξυγίανση των τραπεζών. Ήταν διαθέσιμη από τις 23 Νοεμβρίου 2015. Το Δεκέμβριο του 2015, αποδεσμεύθηκαν κεφάλαια ύψους 5,4 δισ. € από το διαχωρισμένο λογαριασμό του ΕΜΣ προς το Ελληνικό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, μετά τις σχετικές αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τις κρατικές ενισχύσεις. Το υπόλοιπο ποσό δεν χρησιμοποιήθηκε.

2η επιμέρους δόση

16 δισ. €

Εκταμιεύθηκε τμηματικά.

2η επιμέρους δόση,
1η τμηματική καταβολή

13 δισ. €

Αποδεσμεύθηκε στις 20 Αυγούστου 2015.

2η επιμέρους δόση,
2η τμηματική καταβολή

2 δισ. €

Αποδεσμεύθηκε στις 24 Νοεμβρίου 2015, μετά την επιτυχή υλοποίηση της πρώτης δέσμης οροσήμων.

2η επιμέρους δόση,
3η τμηματική καταβολή

1 δισ. €

Αποδεσμεύθηκε στις 23 Δεκεμβρίου 2015 κατά την επιτυχή υλοποίηση της δεύτερης δέσμης οροσήμων.

2η δόση

10,3 δισ. €

Η δεύτερη δόση εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Διευθυντών του ΕΜΣ στις 17 Ιουνίου 2016.

2η δόση,
1η επιμέρους δόση

7,5 δισ. €

Η εκταμίευση εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Διευθυντών του ΕΜΣ στις 17 Ιουνίου 2016.

2η δόση,
2η επιμέρους δόση

1,1 δισ. €

Η πολιτική έγκριση της Ευρωομάδας δόθηκε στις 10 Οκτωβρίου 2016. Το Συμβούλιο Διοικητών του ΕΜΣ ενέκρινε την εκταμίευση στις 25 Οκτωβρίου. Το ποσό αυτό θα χρησιμοποιηθεί για την εξυπηρέτηση του χρέους.

2η δόση,
3η επιμέρους δόση

1,7 δισ. €

Το Συμβούλιο Διευθυντών του ΕΜΣ ενέκρινε την εκταμίευση στις 25 Οκτωβρίου, αφότου έλαβε θετική αξιολόγηση της εκκαθάρισης των καθαρών ληξιπρόθεσμων οφειλών από την Ελλάδα. Το ποσό αυτό θα εκταμιευθεί σε ειδικό λογαριασμό για την εκκαθάριση ληξιπρόθεσμων οφειλών.

3η δόση

8,5 δισ. €

Η Ευρωομάδα ενέκρινε από πολιτική άποψη την καταβολή της τρίτης δόσης στις 15 Ιουνίου 2017.

3η δόση,
1η επιμέρους δόση

7,7 δισ. €

Η 1η επιμέρους δόση εκταμιεύθηκε από τον ΕΜΣ στις 10 Ιουλίου 2017. Από το ποσό αυτό, 6,9 δισ. € θα χρησιμοποιηθούν για ανάγκες εξυπηρέτησης του χρέους και 0,8 δισ. € για εκκαθάριση ληξιπρόθεσμων οφειλών. Η απόφαση για εκταμίευση της 1ης επιμέρους δόσης ελήφθη από το Συμβούλιο Διευθυντών του ΕΜΣ αφότου ενέκρινε την τρίτη δόση ύψους 8,5 δισ. € στις 7 Ιουλίου 2017.

3η δόση,
2η επιμέρους δόση

0,8 δισ. €

Στις 26 Οκτωβρίου 2017 το Συμβούλιο Διευθυντών του ΕΜΣ ενέκρινε την αποδέσμευση των υπολοίπων 0,8 δισ. € προς την Ελλάδα για την εκκαθάριση ληξιπρόθεσμων οφειλών.

4η δόση

6,7 δισ. €

Η τέταρτη δόση εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Διευθυντών του ΕΜΣ στις 27 Μαρτίου 2018.

4η δόση,
1η επιμέρους δόση

5,7 δισ. €

Η 1η επιμέρους δόση εκταμιεύθηκε από τον ΕΜΣ στις 28 Μαρτίου 2018.

4η δόση,
2η επιμέρους δόση

1 δισ. €

Το Συμβούλιο Διευθυντών του ΕΜΣ ενέκρινε την αποδέσμευση 1 δισ. € προς την Ελλάδα για την εκκαθάριση ληξιπρόθεσμων οφειλών στις 14 Ιουνίου 2018.

5η δόση

15 δισ. €

Ο ΕΜΣ εκταμίευσε την πέμπτη και τελευταία δόση, ύψους 15 δισ. €, στις 6 Αυγούστου 2018.

Ποσό 9,5 δισ. € από τη δόση αυτή θα χρησιμοποιηθεί για την αύξηση των ταμειακών αποθεμάτων ασφαλείας της Ελλάδας, ενώ 5,5 δισ. € θα κατευθυνθούν προς την εξυπηρέτηση του χρέους.

Παρακολούθηση

Η εξέλιξη της εφαρμογής του προγράμματος παρακολουθείται από τα θεσμικά όργανα (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε συνεργασία με την ΕΚΤ, τον ΕΜΣ και το ΔΝΤ). Οι αποστολές αξιολόγησης στην Αθήνα διεξάγονται σε τακτά διαστήματα (τυπικά ανά τρίμηνο), ενώ μπορεί να γίνουν συμπληρωματικά και ενδιάμεσες αποστολές.

Με την αξιολόγηση, ανάλογα με την πρόοδο που σημειώνει η ελληνική κυβέρνηση ως προς την πλήρωση των όρων του προγράμματος, δίδεται η ευκαιρία για επικαιροποίηση των μακροοικονομικών παραδοχών και όρων του προγράμματος.

Πρώτη αξιολόγηση

Η πρώτη αξιολόγηση του προγράμματος ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2016, ανοίγοντας το δρόμο για την αποδέσμευση της 2ης δόσης της χρηματοδοτικής συνδρομής, ύψους 10,3 δισ. €.

Δεύτερη αξιολόγηση

Η δεύτερη αξιολόγηση του προγράμματος ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2017, ανοίγοντας το δρόμο για την εκταμίευση της 3ης δόσης της χρηματοδοτικής συνδρομής προς την Ελλάδα βάσει του προγράμματος. Η δόση ανέρχεται σε 8,5 δισ. €. Χρησιμοποιήθηκε για να καλυφθούν οι τρέχουσες ανάγκες χρηματοδότησης της Ελλάδας, να τακτοποιηθούν οι καθυστερούμενες οφειλές και, ενδεχομένως, να δημιουργηθούν περιθώρια ώστε να αρχίσουν να δημιουργούνται ταμειακά αποθέματα ασφαλείας.

Τρίτη αξιολόγηση

Η τρίτη αξιολόγηση του προγράμματος ολοκληρώθηκε τον Ιανουάριο του 2018. Ανοίγει το δρόμο για την εκταμίευση της 4ης δόσης της χρηματοδοτικής συνδρομής προς την Ελλάδα βάσει του προγράμματος, η οποία ανέρχεται σε 6,7 δισ. €.

Τέταρτη αξιολόγηση

Η τέταρτη αξιολόγηση του προγράμματος ολοκληρώθηκε τον Ιούνιο του 2018, ανοίγοντας τον δρόμο για την 5η δόση, ύψους 15 δισ. €, από το ποσό χρηματοδοτικής συνδρομής που είναι διαθέσιμο για την Ελλάδα στο πλαίσιο του προγράμματος.

Συμμετοχή του ΔΝΤ

Σύμφωνα με τη Συνθήκη ΕΜΣ, συνήθως το πρόγραμμα του ΕΜΣ συνοδεύεται και από πρόγραμμα του ΔΝΤ. Στην περίπτωση του τρίτου προγράμματος για την Ελλάδα, η απόφαση του ΔΝΤ να παράσχει περαιτέρω χρηματοδοτική στήριξη στην Ελλάδα θα εξαρτηθεί από την αξιολόγηση των μεταρρυθμίσεων πολιτικής που θα αναλάβει η χώρα και τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους της.

Κατά τη συνεδρίαση της Ευρωομάδας της 15ης Ιουνίου 2017, το ΔΝΤ ανακοίνωσε την πρόθεσή του να συστήσει στο Εκτελεστικό του Συμβούλιο να εγκρίνει κατ’ αρχήν το αίτημα της Ελλάδας για 14μηνη συμφωνία stand-by.

Προηγούμενα προγράμματα

Η Ελλάδα εφάρμοσε δύο προγράμματα προσαρμογής κατά το διάστημα 2010-2015.

Το πρώτο πρόγραμμα

Η χρηματοδότηση κατά το πρώτο πρόγραμμα προσαρμογής έγινε με διμερή δάνεια από τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ προς την Ελλάδα μέσω του μηχανισμού χρηματοδοτικής διευκόλυνσης για την Ελλάδα. Η Ευρωομάδα έκανε τη σχετική ανακοίνωση στις 2 Μαΐου 2010.

Δυνάμει του πρώτου προγράμματος, η Ελλάδα έλαβε ως χρηματοδοτική συνδρομή συνολικό ποσό 52,9 δισ. €. Το ΔΝΤ κατέβαλε συμπληρωματικό ποσό ύψους 20 δισ. € περίπου.

Το δεύτερο πρόγραμμα

Το δεύτερο πρόγραμμα προσαρμογής αντικατέστησε το πρώτο. Εγκρίθηκε από την Ευρωομάδα στις 9 Μαρτίου 2012 και διήρκεσε μέχρι τον Ιούνιο του 2015.

Η χρηματοδότηση παρασχέθηκε από τα κράτη μέλη της ευρωζώνης μέσω του μηχανισμού του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοοικονομικής Σταθερότητας (ΕΤΧΣ). Κατά το διάστημα αυτό, το ΕΤΧΣ κατέβαλε 141,8 δισ. € και το ΔΝΤ περίπου 12 δισ. €.

Δείτε επίσης:

Θέματα