Ο ρόλος του Συμβουλίου στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ

Βασικός παράγοντας στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ

Το Συμβούλιο της ΕΕ είναι ένα από τα τρία κύρια θεσμικά όργανα της ΕΕ που συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων στην ΕΕ.

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης — εκπροσωπεί τις κυβερνήσεις των χωρών της ΕΕ

Ρόλος: συννομοθέτης

Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο — εκπροσωπεί τους πολίτες της ΕΕ

Ρόλος: συννομοθέτης

Ευρωπαϊκή Επιτροπή — εκπροσωπεί τα συνολικά συμφέροντα της ΕΕ

Ρόλος: εκτελεστικό όργανο, ασκεί τη νομοθετική πρωτοβουλία

Στις περισσότερες περιπτώσεις, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποφασίζουν από κοινού, ως συννομοθέτες, επί προτάσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Εκτός από συννομοθέτης, σε ορισμένες περιπτώσεις και για ορισμένα θέματα, το Συμβούλιο είναι το κύριο όργανο λήψης αποφάσεων.

Αυτό καθιστά το Συμβούλιο βασικό παράγοντα στη διαμόρφωση των πολιτικών και της νομοθεσίας σε επίπεδο ΕΕ.

Δύο βασικές νομοθετικές διαδικασίες

Υπάρχουν δύο βασικές διαδικασίες που χρησιμοποιούνται για τη θέσπιση της νομοθεσίας της ΕΕ. Αυτό που διαφέρει είναι ο ρόλος του Συμβουλίου και οι περιπτώσεις στις οποίες εφαρμόζεται κάθε διαδικασία.

Συνήθης νομοθετική διαδικασία

Το Συμβούλιο συμφωνεί ως προς τις νομοθετικές πράξεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται στους περισσότερους τομείς πολιτικής, καλύπτοντας το 95% της νομοθεσίας της ΕΕ.

Ειδική νομοθετική διαδικασία

Το Συμβούλιο αποφασίζει, με την επιφύλαξη της διαβούλευσης με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ή της έγκρισής του. Η διαδικασία αυτή εφαρμόζεται σε ειδικές περιπτώσεις, όπως η νομοθεσία περί ανταγωνισμού.

Συνήθης νομοθετική διαδικασία: Όταν το Συμβούλιο αποφασίζει από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Κατά τη συνήθη νομοθετική διαδικασία, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διαπραγματεύονται και θεσπίζουν την ενωσιακή νομοθεσία από κοινού. Είναι συννομοθέτες.

Περίπου το 95% της νομοθεσίας της ΕΕ (σε περισσότερους από 80 τομείς πολιτικής) θεσπίζεται μέσω αυτής της διαδικασίας.

Ειδική νομοθετική διαδικασία: Όταν το Συμβούλιο είναι το κύριο όργανο λήψης αποφάσεων

Σε ορισμένες ειδικές περιπτώσεις, το Συμβούλιο είναι το κύριο όργανο λήψης αποφάσεων, το οποίο συνήθως αποφασίζει βάσει πρότασης της Επιτροπής. Το Κοινοβούλιο δεν ενεργεί ως συννομοθέτης, αλλά πρέπει να ζητείται η γνώμη του ή να δίνει την έγκρισή του.

Σχετικά παραδείγματα αποτελούν οι εξαιρέσεις από την ενιαία αγορά, η νομοθεσία περί ανταγωνισμού και τα μέτρα για την καταπολέμηση των διακρίσεων.

Μία ειδική περίπτωση: η έγκριση των προϋπολογισμών της ΕΕ

Τόσο ο μακροπρόθεσμος όσο και ο ετήσιος προϋπολογισμός της ΕΕ εγκρίνονται σύμφωνα με ειδικές διαδικασίες.

Έγκριση του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ

Ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ, γνωστός ως «πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο» (ΠΔΠ), εγκρίνεται με ειδικές νομοθετικές διαδικασίες:

• ο κανονισμός για το ΠΔΠ, ο οποίος καθορίζει τα μέγιστα ποσά που μπορεί να δαπανήσει η ΕΕ στους διάφορους τομείς πολιτικής, εγκρίνεται από το Συμβούλιο αφού λάβει την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
• η απόφαση για τους ιδίους πόρους, η οποία καθορίζει τον τρόπο χρηματοδότησης του προϋπολογισμού της ΕΕ, εγκρίνεται από το Συμβούλιο κατόπιν διαβούλευσης με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο

Συμμετέχει επίσης το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Σύμφωνα με τον ρόλο του βάσει των Συνθηκών της ΕΕ, παρέχει πολιτική καθοδήγηση σχετικά με τις κύριες προτεραιότητες του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού προτού οριστικοποιηθεί από το Συμβούλιο της ΕΕ.

Έγκριση του ετήσιου προϋπολογισμού της ΕΕ

Ο ετήσιος προϋπολογισμός της ΕΕ εγκρίνεται σύμφωνα με ειδική διαδικασία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάλλει σχέδιο προϋπολογισμού. Στη συνέχεια, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξετάζουν την πρόταση αυτή και αποφασίζουν σχετικά με τον προϋπολογισμό επί ίσοις όροις. Πρέπει να συμφωνήσουν επί του ίδιου κειμένου.

Εάν δεν μπορέσουν να καταλήξουν σε συμφωνία, η Επιτροπή πρέπει να υποβάλει νέο σχέδιο προϋπολογισμού.

Άλλες διαδικασίες

Ο ρόλος του Συμβουλίου στις εκτελεστικές και τις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις

Αφού εκδοθεί μια νομοθετική πράξη της ΕΕ, ενδέχεται να χρειαστεί να συμπληρωθεί, ώστε να αντικατοπτρίζει τις εξελίξεις, ή ενδέχεται να απαιτηθούν περαιτέρω κανόνες για τη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής της. Για τον σκοπό αυτόν, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο μπορούν να εξουσιοδοτήσουν την Επιτροπή να εκδώσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις ή εκτελεστικές πράξεις.

Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, αρμόδιο για την έκδοση των εκτελεστικών πράξεων είναι το Συμβούλιο και όχι η Επιτροπή.

Συμπεράσματα και ψηφίσματα του Συμβουλίου

Το Συμβούλιο δεν εκδίδει μόνο νομοθετικές πράξεις. Εγκρίνει επίσης έγγραφα, όπως συμπεράσματα και ψηφίσματα, τα οποία δεν είναι νομικά δεσμευτικά. Αυτά χρησιμοποιούνται για την έκφραση πολιτικής θέσης ή την παροχή καθοδήγησης σχετικά με ζητήματα που εμπίπτουν στους τομείς πολιτικής της ΕΕ.

Διεθνείς συμφωνίες

Το Συμβούλιο διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στη διαπραγμάτευση και τη σύναψη διεθνών συμφωνιών. Συμμετέχει σε όλα τα στάδια της διαδικασίας, από την παροχή της διαπραγματευτικής εντολής στον διαπραγματευτή (συνήθως την Επιτροπή) έως την εξουσιοδότηση για την υπογραφή της συμφωνίας και την έκδοση της τελικής απόφασης σχετικά με τη συναίνεση της ΕΕ να δεσμευτεί από τη συμφωνία.

Δείτε επίσης: