Ο ρόλος του Συμβουλίου στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ
Βασικός φορέας στη διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ
Το Συμβούλιο της ΕΕ είναι ένα από τα τρία κύρια θεσμικά όργανα της ΕΕ που συμμετέχουν στη νομοθετική διαδικασία της Ένωσης.
Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης — εκπροσωπεί τις κυβερνήσεις των χωρών της ΕΕ
Ρόλος: συννομοθέτης
Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο — εκπροσωπεί τους πολίτες της ΕΕ
Ρόλος: συννομοθέτης
Ευρωπαϊκή Επιτροπή — εκπροσωπεί τα συνολικά συμφέροντα της ΕΕ
Ρόλος: εκτελεστικό όργανο, ασκεί τη νομοθετική πρωτοβουλία
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στο οποίο συμμετέχουν οι αρχηγοί κρατών ή κυβερνήσεων της ΕΕ, δεν νομοθετεί. Ωστόσο, καθορίζει τις γενικές πολιτικές κατευθύνσεις και προτεραιότητες της ΕΕ. Αυτή η στρατηγική καθοδήγηση συμβάλλει στη διαμόρφωση του προγράμματος εργασιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των τομέων στους οποίους καταρτίζει προτάσεις για νέα νομοθεσία της ΕΕ.
Πώς εκδίδονται οι νομοθετικές πράξεις της ΕΕ
Η συντριπτική πλειονότητα των νομοθετικών πράξεων της ΕΕ, οι οποίες καλύπτουν τους περισσότερους τομείς πολιτικής, αποτελούν αντικείμενο διαπραγμάτευσης και εκδίδονται από κοινού από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, βάσει πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Πρόκειται για την αποκαλούμενη συνήθη νομοθετική διαδικασία.
Εκτός από συννομοθέτης, σε ορισμένες περιπτώσεις και για ορισμένα θέματα, το Συμβούλιο είναι το κύριο όργανο λήψης αποφάσεων.
Αυτό καθιστά το Συμβούλιο βασικό παράγοντα στη διαμόρφωση των πολιτικών και της νομοθεσίας σε επίπεδο ΕΕ.
Επισκόπηση των διαδικασιών
Όταν το Συμβούλιο αποφασίζει από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο:
- συνήθης νομοθετική διαδικασία
- ετήσιος προϋπολογισμός της ΕΕ
Όταν το Συμβούλιο είναι το κύριο όργανο λήψης αποφάσεων:
- διαδικασία έγκρισης, μεταξύ άλλων όσον αφορά τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, γνωστό και ως πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ)
- διαδικασία διαβούλευσης
Παραδείγματα άλλων διαδικασιών:
- κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις
- εκτελεστικές πράξεις
- συντονισμός της πολιτικής
- πολιτικές θέσεις
- διεθνείς συμφωνίες
Όταν το Συμβούλιο αποφασίζει από κοινού με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Συνήθης νομοθετική διαδικασία
Κατά τη συνήθη νομοθετική διαδικασία, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διαπραγματεύονται και θεσπίζουν την ενωσιακή νομοθεσία από κοινού. Είναι συννομοθέτες.
Οι περισσότεροι νόμοι της ΕΕ θεσπίζονται μέσω αυτής της διαδικασίας.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάλλει νομοθετική πρόταση στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο εκδίδουν από κοινού τη νομοθετική πράξη.
Η διαδικασία με μια ματιά
-
1
Πρόταση
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει νέα νομοθετική πράξη στο Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
-
2
Εξέταση (ανάγνωση)
Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο εξετάζουν το καθένα την πρόταση και ενδεχομένως την τροποποιούν. Η εξέταση αυτή είναι γνωστή ως «ανάγνωση».Η διαδικασία μπορεί να περιλαμβάνει έως και τρεις αναγνώσεις.
-
3
Έκδοση
Η πράξη εκδίδεται, εάν το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο καταλήξουν σε συμφωνία επί του ίδιου κειμένου σε οποιαδήποτε ανάγνωση. Εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία έως την ολοκλήρωση του τελικού σταδίου, η πράξη δεν εγκρίνεται.
Επιπλέον, οι άτυπες συνεδριάσεις, γνωστές ως τριμερείς διάλογοι, και οι προσωρινές συμφωνίες από ή μεταξύ των συμμετεχόντων θεσμικών οργάνων κατά τη διάρκεια της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας μπορούν να χρησιμοποιηθούν για επιταχυνθούν η διαδικασία προσέγγισης των θέσεων και η επίτευξη συμφωνίας.
Έγκριση του ετήσιου προϋπολογισμού της ΕΕ
Η έγκριση του ετήσιου προϋπολογισμού της ΕΕ ακολουθεί ειδική διαδικασία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάλλει σχέδιο προϋπολογισμού. Στη συνέχεια, το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο το εξετάζουν και αποφασίζουν επί του προϋπολογισμού επί ίσοις όροις. Πρέπει να συμφωνήσουν επί του ίδιου κειμένου.
Εάν δεν μπορέσουν να καταλήξουν σε συμφωνία, η Επιτροπή πρέπει να υποβάλει νέο σχέδιο προϋπολογισμού.
Όταν το Συμβούλιο είναι το κύριο όργανο λήψης αποφάσεων
Ειδικές νομοθετικές διαδικασίες
Σε ορισμένες ειδικές περιπτώσεις, το Συμβούλιο είναι το κύριο όργανο λήψης αποφάσεων, το οποίο συνήθως αποφασίζει βάσει πρότασης της Επιτροπής. Το Κοινοβούλιο δεν ενεργεί ως συννομοθέτης, αλλά πρέπει να ζητείται η γνώμη του ή να δίνει την έγκρισή του.
Σχετικά παραδείγματα αποτελούν οι εξαιρέσεις από την ενιαία αγορά, η νομοθεσία περί ανταγωνισμού και τα μέτρα για την καταπολέμηση των διακρίσεων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάλλει νομοθετική πρόταση. Το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εκδίδει μόνο του τη νομοθετική πράξη. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πρέπει να κληθεί να γνωμοδοτήσει ή να δώσει την έγκρισή του.
Υπάρχουν δύο βασικά είδη ειδικής νομοθετικής διαδικασίας: η διαδικασία έγκρισης και η διαδικασία διαβούλευσης.
Διαδικασία έγκρισης
Το Συμβούλιο μπορεί να εκδώσει νομοθετική πράξη, αφού λάβει την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Το Κοινοβούλιο δεν μπορεί να τροποποιήσει το κείμενο, αλλά μπορεί είτε να το εγκρίνει είτε να το απορρίψει.
Διαδικασία διαβούλευσης
Το Συμβούλιο μπορεί να εκδώσει νομοθετική πράξη, κατόπιν διαβούλευσης με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το Συμβούλιο πρέπει να λάβει υπόψη τη γνώμη του Κοινοβουλίου, αλλά δεν υποχρεούται να την ακολουθήσει.
Έγκριση του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ
Ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ, γνωστός ως πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ), εγκρίνεται με ειδικές νομοθετικές διαδικασίες:
- ο κανονισμός για το ΠΔΠ, ο οποίος καθορίζει τα μέγιστα ποσά που μπορεί να δαπανήσει η ΕΕ στους διάφορους τομείς πολιτικής, εγκρίνεται από το Συμβούλιο αφού λάβει την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
- η απόφαση για τους ιδίους πόρους, η οποία καθορίζει τον τρόπο χρηματοδότησης του προϋπολογισμού της ΕΕ, εγκρίνεται από το Συμβούλιο κατόπιν διαβούλευσης με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Στη διαδικασία αυτή συμμετέχει επίσης το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο. Σύμφωνα με τον ρόλο του βάσει των Συνθηκών της ΕΕ, παρέχει πολιτική καθοδήγηση σχετικά με τις κύριες προτεραιότητες του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού πριν από την οριστικοποίησή του από το Συμβούλιο της ΕΕ.
Ο ρόλος του Συμβουλίου στις εκτελεστικές και τις κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις
Αφού εκδοθεί μια νομοθετική πράξη της ΕΕ, ενδέχεται να χρειαστεί να συμπληρωθεί, ώστε να αντικατοπτρίζει τις εξελίξεις, ή ενδέχεται να απαιτηθούν περαιτέρω κανόνες για τη διασφάλιση της ορθής εφαρμογής της. Για τον σκοπό αυτόν, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο μπορούν να εξουσιοδοτήσουν την Επιτροπή να εκδώσει κατ’ εξουσιοδότηση πράξεις ή εκτελεστικές πράξεις.
Σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, αρμόδιο για την έκδοση των εκτελεστικών πράξεων είναι το Συμβούλιο και όχι η Επιτροπή.
Συμπεράσματα και ψηφίσματα του Συμβουλίου
Το Συμβούλιο δεν εκδίδει μόνο νομοθετικές πράξεις. Εγκρίνει επίσης έγγραφα, όπως συμπεράσματα και ψηφίσματα, τα οποία δεν είναι νομικά δεσμευτικά. Αυτά χρησιμοποιούνται για την έκφραση πολιτικής θέσης ή την παροχή καθοδήγησης σχετικά με ζητήματα που εμπίπτουν στους τομείς πολιτικής της ΕΕ.
Δείτε επίσης:
Τι κάνει το Συμβούλιο
Πώς οργανώνονται οι εργασίες στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο
Πώς διεξάγεται η ψηφοφορία στο Συμβούλιο;
Τελευταία ενημέρωση: 19 Μαΐου 2026