Συμφωνία του Συμβουλίου για μέτρα έκτακτης ανάγκης για τη μείωση των τιμών της ενέργειας

Οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ κατέληξαν σήμερα σε πολιτική συμφωνία όσον αφορά την πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας. Ο κανονισμός θεσπίζει κοινά μέτρα για τη μείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, τη συλλογή των πλεοναζόντων εσόδων του ενεργειακού τομέα και την αναδιανομή τους στους τελικούς καταναλωτές.

Βιώνουμε μια πρωτοφανή συγκυρία και εργαζόμαστε με εξαιρετικά ταχύ, συντονισμένο και αλληλέγγυο τρόπο για να διαμορφώσουμε ένα ενιαίο μέτωπο κατά της συνεχούς χρήσης του ενεργειακού εφοδιασμού ως όπλου από τη Ρωσία. Η συμφωνία που επιτεύχθηκε σήμερα θα προσφέρει ανακούφιση στους ευρωπαίους πολίτες και τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Τα κράτη μέλη θα μειώσουν την κλίση της καμπύλης ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας κατά τις ώρες αιχμής, γεγονός που θα έχει άμεσο θετικό αντίκτυπο στις τιμές. Τα κράτη μέλη θα αναδιανείμουν τα πλεονάζοντα κέρδη από τον ενεργειακό τομέα σε όσους πασχίζουν να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους.

Jozef Síkela, Υπουργός Βιομηχανίας και Εμπορίου της Τσεχίας

Μείωση της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας

Το Συμβούλιο συμφώνησε σε έναν εθελοντικό συνολικό στόχο μείωσης της ακαθάριστης κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατά 10 % και σε έναν υποχρεωτικό στόχο μείωσης της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας κατά 5 % σε ώρες αιχμής. Τα κράτη μέλη θα καθορίσουν το 10 % των ωρών αιχμής τους μεταξύ της 1ης Δεκεμβρίου 2022 και 31ης Μαρτίου 2023, κατά τη διάρκεια των οποίων θα μειώσουν τη ζήτηση. Τα κράτη μέλη θα είναι ελεύθερα να επιλέξουν τα κατάλληλα μέτρα για τη μείωση της κατανάλωσης και για τους δύο στόχους κατά το εν λόγω διάστημα.

Ανώτατο όριο στα αγοραία έσοδα για τις υποοριακές τεχνολογίες

Το Συμβούλιο συμφώνησε να περιορίσει στα 180 EUR/MWh τα αγοραία έσοδα για τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων των μεσαζόντων, οι οποίοι χρησιμοποιούν τις λεγόμενες υποοριακές τεχνολογίες για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η πυρηνική ενέργεια και ο λιγνίτης. Οι εν λόγω φορείς εκμετάλλευσης έχουν αποκομίσει απροσδόκητα μεγάλα οικονομικά οφέλη κατά τους τελευταίους μήνες, χωρίς να έχουν αυξηθεί οι λειτουργικές τους δαπάνες. Αυτό οφείλεται στον ρόλο του άνθρακα και του αερίου ως οριακών πηγών καθορισμού των τιμών, οι οποίες επί του παρόντος διογκώνουν την τελική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.

Το επίπεδο του ανώτατου ορίου αποσκοπεί στη διατήρηση της κερδοφορίας των φορέων εκμετάλλευσης και στην αποφυγή της παρεμπόδισης των επενδύσεων σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Τα κράτη μέλη συμφώνησαν να χρησιμοποιήσουν μέτρα της επιλογής τους για την είσπραξη και τον διοχέτευση των πλεοναζόντων εσόδων προς τη στήριξη και την προστασία των τελικών καταναλωτών ηλεκτρικής ενέργειας. Τα κράτη μέλη θέσπισαν ορισμένες δυνατότητες ευελιξίας προκειμένου να ληφθούν υπόψη οι εθνικές τους συνθήκες και τα ισχύοντα μέτρα τους σε εθνικό επίπεδο. Σε αυτά περιλαμβάνεται, μεταξύ άλλων, η δυνατότητα καθορισμού υψηλότερου ανώτατου ορίου εσόδων, η χρήση μέτρων που περιορίζουν περαιτέρω τα αγοραία έσοδα, η διαφοροποίηση μεταξύ τεχνολογιών και η εφαρμογή ορίων στα αγοραία έσοδα άλλων παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων των εμπόρων.

Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες η εξάρτηση ενός κράτους μέλους από τις καθαρές εισαγωγές είναι ίση ή μεγαλύτερη του 100 %, συνάπτουν συμφωνία για τον επαρκή επιμερισμό των πλεοναζόντων εσόδων έως την 1η Δεκεμβρίου 2022 με το κράτος μέλος εξαγωγής. Άλλα κράτη μέλη ενθαρρύνονται επίσης να συνάψουν τέτοιες συμφωνίες.

Συνεισφορά αλληλεγγύης για τον τομέα των ορυκτών καυσίμων

Τα κράτη μέλη συμφώνησαν να καθορίσουν υποχρεωτική προσωρινή συνεισφορά αλληλεγγύης επί των κερδών των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στους τομείς του αργού πετρελαίου, του φυσικού αερίου, του γαιάνθρακα και των διυλιστηρίων. Η συνεισφορά αλληλεγγύης θα υπολογίζεται επί των φορολογητέων κερδών, όπως καθορίζονται σύμφωνα με τους εθνικούς φορολογικούς κανόνες κατά το οικονομικό έτος που αρχίζει το 2022 και/ή το 2023, των οποίων η αύξηση υπερβαίνει το 20 % σε σύγκριση με τα μέσα ετήσια φορολογητέα κέρδη από το 2018. Η συνεισφορά αλληλεγγύης θα εφαρμόζεται επιπλέον των τακτικών φόρων και εισφορών που ισχύουν στα κράτη μέλη.

Τα κράτη μέλη μπορούν να διατηρούν εθνικά μέτρα ισοδύναμα προς τη συνεισφορά αλληλεγγύης, υπό την προϋπόθεση ότι είναι συμβατά με τους στόχους του κανονισμού και παράγουν τουλάχιστον συγκρίσιμα έσοδα.

Τα κράτη μέλη θα χρησιμοποιήσουν τα έσοδα από τη συνεισφορά αλληλεγγύης για την παροχή στήριξης σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις και για την άμβλυνση των επιπτώσεων από τις υψηλές τιμές λιανικής της ηλεκτρικής ενέργειας.

Μέτρα για το λιανικό εμπόριο

Το Συμβούλιο συμφώνησε ότι τα κράτη μέλη μπορούν να καθορίσουν προσωρινά μια τιμή για την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας σε μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις με σκοπό την περαιτέρω στήριξη των ΜΜΕ που πασχίζουν να ανταποκριθούν στις υψηλές τιμές ενέργειας. Τα κράτη μέλη συμφώνησαν επίσης ότι μπορούν κατ’ εξαίρεση και προσωρινά να καθορίσουν τιμή για την παροχή ηλεκτρικής ενέργειας κάτω του κόστους.

Εφαρμογή

Τα μέτρα έχουν προσωρινό και έκτακτο χαρακτήρα. Θα εφαρμοστούν από την 1η Δεκεμβρίου 2022 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2023. Οι στόχοι μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας ισχύουν έως τις 31 Μαρτίου 2023. Το υποχρεωτικό ανώτατο όριο στα αγοραία έσοδα ισχύει έως τις 30 Ιουνίου 2023.

Τα κράτη μέλη θέσπισαν ειδικές εξαιρέσεις για την Κύπρο και τη Μάλτα.

Ιστορικό και επόμενα βήματα

Ο κανονισμός θα εγκριθεί επίσημα με γραπτή διαδικασία στις αρχές Οκτωβρίου. Στη συνέχεια θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα και θα τεθεί σε ισχύ την επομένη.

Στην ΕΕ καταγράφηκε ασυνήθιστη αύξηση των τιμών της ενέργειας, η οποία επιδεινώθηκε περαιτέρω από τη στρατιωτική επίθεση της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας. Οι χώρες της ΕΕ είναι ενωμένες και, σε στενή συνεργασία, συντονίζουν τις προσπάθειές τους σε πνεύμα αλληλεγγύης για τη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού της ΕΕ και τον μετριασμό των επιπτώσεων των υψηλών τιμών της ενέργειας στους καταναλωτές και την οικονομία.

Στο πλαίσιο αυτό, σε συνέχεια της πολιτικής καθοδήγησης που έδωσε το Συμβούλιο στο έκτακτο Συμβούλιο Ενέργειας της 9ης Σεπτεμβρίου, η Επιτροπή υπέβαλε, στις 14 Σεπτεμβρίου 2022, πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου σχετικά με παρέμβαση έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας.

Η πρόταση συμπληρώνει τις υφιστάμενες πρωτοβουλίες και τη νομοθεσία της ΕΕ, που εγκρίθηκαν τους τελευταίους δύο μήνες για να διατηρηθεί η ενέργεια οικονομικά προσιτή και να διασφαλιστεί η ασφάλεια του ενεργειακού εφοδιασμού της ΕΕ, όπως ο κανονισμός για τη μείωση της ζήτησης αερίου, ο κανονισμός για την αποθήκευση αερίου, η δημιουργία μιας ενεργειακής πλατφόρμας της ΕΕ και οι πρωτοβουλίες προβολής για τη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού. Τα μέτρα συμπληρώνουν επίσης τις πρωτοβουλίες που προτάθηκαν στο πλαίσιο του REPowerEU τον Μάιο του 2022.

• Κανονισμός σχετικά με παρέμβαση έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας
• Τιμές ενέργειας και ασφάλεια του εφοδιασμού (γενικές πληροφορίες)
• Αντίδραση της ΕΕ στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία (γενικές πληροφορίες)