Tijdlijn: Geschiedenis

De Franse minister van Buitenlandse Zaken Robert Schuman kondigt de oprichting aan van de Europese Gemeen­schap voor Kolen en Staal, onder een gemeen–schappelijke Hoge Autoriteit. Hiermee wordt het fundament van de Europese Unie gelegd, dat gebaseerd is op vrede en solidariteit.

• De Schumanverklaring (feature story)

Bij het Verdrag van Parijs wordt de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal opgericht en de bijbehorende gemeenschappelijke markt voor kolen en staal ingesteld. Dit moet het wantrouwen en de spanningen helpen wegnemen die tussen de deelnemende Europese buurlanden waren gegroeid als gevolg van de Tweede Wereldoorlog. Het EGKS-verdrag, dat in 2002 zal verstrijken, is het eerste oprichtingsverdrag van de Europese Gemeenschap.

Bij de Verdragen van Rome worden de Europese Economische Gemeenschap (EEG) en de Europese Gemeenschap voor Atoomenergie (Euratom) opgericht. De eerste zitting van de Raad van de EEG vindt plaats op 25 januari 1958 en wordt voorgezeten door Victor Larock, minister van Buitenlandse Zaken van België.

Denemarken, Ierland en het Verenigd Koninkrijk treden toe tot de Europese Gemeenschappen, die voortaan 9 lidstaten tellen.

Nadat op de top van Kopenhagen (december 1973) werd beslist telkens wanneer nodig topbijeenkomsten te houden, wordt tijdens de top van Parijs van december 1974, belegd door president Valéry Giscard d'Estaing, de Europese Raad opgericht. Zo komt er een informeel forum voor besprekingen tussen staatshoofden en regeringsleiders.

• European Council: 50 years of working together (English version)

De nieuwe Europese Raad komt voor het eerst bijeen, in Dublin.

• Europese Raad - Dublin, 10‑11 maart 1975

Met de toetreding van Griekenland telt de EU voortaan 10 leden.

België, Duitsland, Frankrijk, Luxemburg en Nederland ondertekenen in Schengen (Luxemburg) het Akkoord betreffende de geleidelijke afschaffing van de controles aan de gemeenschappelijke grenzen.

Het Schengenakkoord zal het geleidelijk aan mogelijk maken dat reizigers de binnengrenzen overschrijden zonder controle van hun paspoort of identiteitsdocument. De uitvoering van het Schengenakkoord begint later, in 1995.

De Europese Raad neemt de Europese vlag formeel aan als officieel embleem van de Europese Gemeenschappen.

De Europese Raad bereikt in Luxemburg een politiek akkoord dat het pad effent voor de aanneming van de Europese Akte.

• Europese Raad - Luxemburg, 2‑3 december 1985

Met de toetreding van Spanje en Portugal tellen de Europese Gemeenschappen nu 12 lidstaten.

Bij de Europese Akte wordt de interne markt – die voorziet in het vrij verkeer van goederen, personen, diensten en kapitaal – tot stand gebracht. De Europese Akte betekent ook de start van de samenwerking op het gebied van het buitenlands beleid en uitbreiding van de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid in de Raad.

• De besluitvorming in de Raad

Tevens geeft de Europese Akte de Europese Raad een wettelijke basis, waardoor de bijeenkomsten van de staatshoofden en regeringsleiders een formeel karakter krijgen.

De Europese Raad van Edinburgh (1992) maakt een begin met openbare debatten. Deze praktijk zal later aanzienlijk worden uitgebreid, onder meer bij het Verdrag van Lissabon.

Openbare debatten en beraadslagingen van de Raad kunnen tegenwoordig op de website worden gevolgd.

• Debatten en beraadslagingen live volgen

Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Maastricht wordt de Europese Unie opgericht op basis van een uitgebreide "communautaire" pijler. Daarbij wordt de economische en monetaire unie opgericht en worden 2 nieuwe pijlers ingesteld: het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) en de samenwerking op het gebied van justitie en binnenlandse Zaken (JBZ).

Het Verdrag van Maastricht formaliseert de status van de Europese Raad: hij geeft de nodige impulsen voor de ontwikkeling van de Unie en bepaalt de algemene politieke koers.

Het Verdrag van Maastricht zet ook het proces in gang dat uiteindelijk tot de euro zal leiden, en betekent de start van het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB).

• Hoe Maastricht Europa veranderde (visual story)

Finland, Oostenrijk en Zweden treden toe tot de EU. De 15 lidstaten omvatten nu bijna heel West-Europa.

Vanaf 1996 komt de Europese Raad ten minste 4 keer per jaar bijeen. Daarvoor was dat slechts 2 keer per jaar.

De Europese Raad geeft zijn fiat voor de instelling van de Eurogroep, een informeel orgaan dat de ministers van Financiën van de landen die de euro als munt hebben, bijeenbrengt. De eerste vergadering van de Eurogroep vindt op 4 juni 1998 plaats in het kasteel van Senningen in Luxemburg.

• Eurogroep

Bij het Verdrag van Amsterdam wordt een ruimte van vrijheid, veiligheid en recht gecreëerd en wordt het Schengenakkoord in de EU-wetgeving geïntegreerd. De secretaris-generaal van de Raad is voortaan ook hoge vertegenwoordiger voor het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB).

Op 1 januari 2002 worden de eerste eurobankbiljetten en euromunten in omloop gebracht. De euro komt in de plaats van de nationale valuta.

Het Verdrag van Nice voert een hervorming van de instellingen door, als voorbereiding op een toekomstige EU met 27 lidstaten. Wat de Raad betreft, houdt de hervorming een uitbreiding in van de besluitvorming met gekwalificeerde meerderheid, en de introductie van "nauwere samenwerking" tussen de lidstaten.

Vanaf oktober 2003 vinden alle formele bijeenkomsten van de Europese Raad plaats in Brussel.

Verklaring nr. 22 bij het Verdrag van Nice bepaalt dat alle bijeenkomsten van de Europese Raad in Brussel plaatsvinden zodra de Unie 18 lidstaten telt.

De EU krijgt er 10 nieuwe lidstaten bij: Tsjechië, Estland, Cyprus, Letland, Litouwen, Hongarije, Malta, Polen, Slowakije en Slovenië. Qua bevolkingsaantal en aantal landen is dit de grootste uitbreiding in één keer.

De EU telt nu 25 lidstaten.

Bulgarije en Roemenië worden lid van de EU, die voortaan uit 27 lidstaten bestaat.

Tijdens een informele bijeenkomst in Brussel worden de EU-staatshoofden en ‑regeringsleiders het unaniem eens over de benoeming van Herman Van Rompuy tot eerste vaste voorzitter van de Europese Raad. Hij zal aantreden op 1 januari 2010.

• Verklaring van Herman Van Rompuy

Met de inwerkingtreding van het Verdrag van Lissabon worden de structuur en de werking van de EU hervormd.

De stemming met gekwalificeerde meerderheid in de Raad wordt verder uitgebreid.

De Europese Raad wordt een volwaardige instelling met een eigen voorzitter. Voordien was de Europese Raad een informeel orgaan en was voorzitter van de Europese Raad geen officiële functie. Deze rol werd vervuld door het staatshoofd of de regeringsleider van de lidstaat die op dat moment het roulerende voorzitterschap van de Raad van de EU bekleedde.

• Rol van de voorzitter van de Europese Raad
• Verdrag van Lissabon: de EU van vandaag vormgeven (visual story)

De Europese Raad wordt voor de laatste keer voorgezeten door de president of premier van de lidstaat die het roulerende voorzitterschap van de Raad bekleedt.

Deze top wordt voorgezeten door de premier van Zweden, Fredrik Reinfeldt.

• Conclusies van de Europese Raad - Brussel, 10‑11 december 2009

Tijdens de Europese Raad van 1 en 2 maart ondertekenen 25 Europese leiders het Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur in de economische en monetaire unie (VSCB).

Het Verdrag treedt op 1 januari 2013 in werking en geeft de Eurotop een formeel karakter. De organisatie van de Eurotop en de rol van de voorzitter ervan worden geregeld in artikel 12.

• Verdrag inzake stabiliteit, coördinatie en bestuur (VSCB)

Herman Van Rompuy wordt verkozen voor een 2e termijn als voorzitter van de Europese Raad, van 1 juni 2012 tot en met 30 november 2014.

De EU ontvangt de Nobelprijs voor de Vrede 2012 voor het bevorderen van vrede, verzoening, democratie en mensenrechten in Europa.

In zijn motivering verwijst het Noorse Nobelcomité naar de stabiliserende rol die de EU heeft gespeeld bij de transformatie van Europa tot een continent van vrede.

Na Slovenië is Kroatië het tweede land van ex-Joegoslavië dat lid wordt van de EU.

De EU telt nu 28 lidstaten.

Donald Tusk volgt Herman Van Rompuy op als voorzitter van de Europese Raad. Zijn ambtstermijn loopt van 1 december 2014 tot en met 31 mei 2017.

• Opmerkingen van voorzitter Tusk bij zijn aantreden, 1 december 2014
• Biografie van Donald Tusk, voorzitter van de Europese Raad

Donald Tusk wordt herkozen tot voorzitter van Europese Raad voor een tweede termijn van 2,5 jaar, van 1 juni 2017 tot en met 30 november 2019.

• Donald Tusk herkozen tot voorzitter van de Europese Raad (persmededeling 09/03/2017)

Na het resultaat van het referendum in het VK op 23 juni 2016, waarin de Britse burgers voor uittreding uit de Europese Unie stemden, geeft het VK de Europese Raad formeel kennis van zijn voornemen de EU te verlaten.

De Europese Raad neemt een verklaring aan over de kennisgeving van het VK.

Wij betreuren dat het Verenigd Koninkrijk de EU verlaat, maar we zijn klaar voor het proces dat we nu moeten doorlopen. (...) Tijdens de onderhandelingen zal de Unie eensgezind optreden en haar belangen vrijwaren. Onze belangrijkste prioriteit bestaat erin de onzekerheid die het besluit van het Verenigd Koninkrijk voor onze burgers, bedrijven en lidstaten heeft teweeggebracht, zoveel mogelijk te beperken.

Europese Raad, 29 maart 2017

• Kennisgevingsbrief uit hoofde van artikel 50, 29/3/2017
• Betrekkingen EU-Verenigd Koninkrijk (achtergrond­informatie)

Charles Michel volgt Donald Tusk op als voorzitter van de Europese Raad. Zijn ambtstermijn loopt van 1 december 2019 tot en met 31 mei 2022.

• Toespraak van voorzitter Charles Michel bij de functieoverdracht met aftredend voorzitter Donald Tusk

Na een nationaal referendum op 23 juni 2016 en de ratificatie van het terugtrekkingsakkoord door beide partijen in januari 2020, verlaat het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie.

Charles Michel wordt herkozen tot voorzitter van Europese Raad voor een tweede termijn van 2,5 jaar, van 1 juni 2022 tot en met 30 november 2024.

• Charles Michel herkozen tot voorzitter van de Europese Raad (persmededeling 24 maart 2022)

António Costa is de opvolger van Charles Michel. Zijn ambtstermijn als voorzitter van de Europese Raad loopt van 1 december 2024 tot en met 31 mei 2027.

• Toespraak van voorzitter António Costa bij de functieoverdracht met aftredend voorzitter Charles Michel