FAST-CARE: Raad akkoord over onderhandelingsmandaat voor verdere hulp aan vluchtelingen uit Oekraïne en voor aanpak gevolgen Russische agressie

De permanente vertegenwoordigers van de 27 EU-lidstaten zijn het eens geworden over het onderhandelings­mandaat van de Raad voor verdere steun aan landen en regio's die ontheemden uit Oekraïne opvangen, en voor het aanpakken van een aantal negatieve economische gevolgen van de Russische agressie.

Het wetgevings­voorstel, ook bekend als FAST-CARE (Flexible Assistance for Territories), gaat over nieuwe bepalingen voor extra flexibiliteit en maximale efficiëntie van de investeringen in het kader van het cohesie­beleid.

Om de zaken te versnellen heeft de Raad besloten de tekst van het Commissie­voorstel niet te wijzigen.

Deze spoedige aanneming van het Raads­mandaat geeft een sterk signaal af van solidariteit met de lidstaten en regio's die de opvang regelen van miljoenen mensen die op de vlucht zijn voor de Russische agressie tegen Oekraïne. De situatie blijft als gevolg van de oorlog verslechteren en we moeten snel actie ondernemen om ervoor te zorgen dat cohesie­middelen beschikbaar worden gesteld waar die het hardst nodig zijn.

Ivan Bartoš, Tsjechisch vicepremier, bevoegd voor Digitalisering, en minister van Regionale Ontwikkeling

Het voorstel breidt de steun uit die al wordt verleend in het kader van het cohesie­beleid voor vluchtelingen in Europa (Cohesion's Action for Refugees in Europe – CARE). Het voorstel behelst de wijziging van 2 basis­verordeningen met de regels van het cohesie­beleid voor de begrotings­periodes 2014-2020 en 2021-2027.

De maatregelen zijn mensgericht en 30 % van de uitgaven voor vluchtelingen komt toe aan lokale overheden en maatschappelijke organisaties, want zij staan aan de frontlinie en voelen de migratiedruk op de lokale gemeenschappen.

Het voorstel voorziet onder meer in:

• nog eens € 3,5 miljard aan voor­financiering voor cohesie­projecten om extra liquiditeit te verschaffen
• uitbreiding van de mogelijkheid van 100 % mede­financiering voor investeringen ter bevordering van de sociaal-­economische integratie van onderdanen van derde landen
• verhoging van de nieuwe eenheids­kosten voor de ondersteuning van vluchtelingen van € 40 tot € 100 per persoon per week, en verlenging van de aanvraag­periode van 13 tot 26 weken vanaf het moment dat de persoon om bescherming verzoekt
• uitbreiding van de mogelijkheden voor de overdracht van middelen voor acties ter ondersteuning van vluchtelingen, niet alleen tussen het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling en het Europees Sociaal Fonds, maar ook uit het Cohesie­fonds
• terug­betaling met terug­werkende kracht van reeds voltooide projecten over vluchtelingen­gerelateerde behoeften

Daarnaast brengen de maatregelen meer flexibiliteit in de fasering van cohesie­beleids­projecten tussen verschillende begrotings­periodes voor het verdisconteren van vertragingen bij de uitvoering als gevolg van de stijgende prijzen van materialen en energie, alsmede van tekorten aan arbeids­krachten.

Achtergrond en volgende stappen

Op 29 juni 2022 heeft de Commissie het FAST-CARE-voorstel ingediend naar aanleiding van de conclusies van de Europese Raad van mei 2022, waarin werd opgeroepen tot nieuwe initiatieven ter ondersteuning van miljoenen vluchtelingen die de oorlog in Oekraïne ontvluchten, onder meer door de buurlanden te helpen.

Na de aanneming van het Raads­mandaat zal het Europees Parlement naar verwachting zo gauw mogelijk in het najaar zijn standpunt vaststellen, dat de volgende procedurele stappen voor de aanneming van de wetstekst zal bepalen.