Jak UE zazielenia energię?
Przechodzenie na czystą energię to zarówno konieczność w walce ze zmianą klimatu, jak i szansa na większą niezależność energetyczną.
Dlaczego należy zazieleniać energię?
Produkcja i zużycie energii to najważniejsze z przyczyn zmiany klimatu. Paliwa kopalne (węgiel, ropa i gaz) podczas spalania wydzielają do atmosfery dwutlenek węgla, a tym samym przyczyniają się do globalnego ocieplenia.
Zużycie i produkcja energii powodują 75% całkowitych unijnych emisji gazów cieplarnianych. Zmniejszenie emisji jest niezbędne w walce ze zmianą klimatu i dla realizacji unijnego celu na 2050 r., czyli neutralności klimatycznej.
Inwestowanie w odnawialne źródła energii i jej czystsze formy jest również kluczowe dla zwiększenia niezależności energetycznej. Energia odnawialna – słoneczna, wiatrowa czy wodna – może być produkowana w UE, co zmniejsza zależność od importu oraz tworzy nowe miejsca pracy i możliwości biznesowe na szczeblu lokalnym.
Jak UE zazielenia energię?
Środki na rzecz zielonej energii obowiązują w UE od ponad 15 lat.
Wraz z europejskim zielonym ładem, zainicjowanym w 2019 r., UE i jej państwa członkowskie zwiększyły ambicje, chcąc odpowiedzieć na globalne ocieplenie i przejść na czystą energię, zgodnie ze zobowiązaniami podjętymi w porozumieniu paryskim.
Zielony ład i służący jego realizacji pakiet „Gotowi na 55” to zbiór przepisów mających ograniczyć emisje gazów cieplarnianych, w tym w sektorze energii. Ogólny cel to do 2030 r. zmniejszyć emisje o co najmniej 55%.
Agresja wojskowa Rosji na Ukrainę zmusiła państwa UE do szybszej transformacji energetycznej. Plan REPowerEU, uruchomiony w związku z rosyjską wojną i w następstwie pandemii Covid-19, przewiduje działania, które mają przyspieszyć przechodzenie na czystą energię, zdywersyfikować dostawy i przynieść oszczędności energii.
Najważniejsze cele UE w ramach transformacji energetycznej:
- większa niezależność od energii z importu, zwłaszcza z Rosji
- zmniejszenie wykorzystania paliw kopalnych i wsparcie dla wdrażania odnawialnych źródeł energii
- większa efektywność energetyczna
- poprawa infrastruktury energetycznej i jej integracji między państwami UE.
Jakie są główne strategie UE na rzecz bardziej zielonej energii?
Energia odnawialna
Dyrektywa o energii odnawialnej ma zwiększyć udział energii produkowanej z wykorzystaniem źródeł odnawialnych w unijnej gospodarce. Dyrektywa zakłada, że do 2030 r. 42,5% energii zużywanej w UE będzie pochodzić ze źródeł odnawialnych.
Aby skłaniać do przechodzenia na energię odnawialną w gospodarce i zrealizować cel UE, wyznaczone zostały cele dla poszczególnych sektorów, np.:
- budynki: 42% energii powinno pochodzić ze źródeł odnawialnych
- przemysł: zużycie energii ze źródeł odnawialnych powinno rosnąć o 1,6% rocznie
- transport: co najmniej 29% energii powinno pochodzić ze źródeł odnawialnych lub intensywność emisji paliw transportowych powinna zmaleć o 14,5%.
Dodatkowe orientacyjne zwiększenie założeń o 2,5% mogłoby pozwolić UE osiągnąć cel w wysokości 45%.
W ostatnich latach wzrósł potencjał UE w zakresie energii odnawialnej. Aby przyspieszyć jej wdrażanie, przyjęte zostały środki, które mają ograniczyć biurokrację, i wprowadzone zostały przyspieszone procedury udzielania zezwoleń na projekty w tej dziedzinie.
„Gotowi na 55”: jak UE chce zwiększyć wykorzystanie energii odnawialnej? (infografika)
Efektywność energetyczna
Dla transformacji energetycznej kluczowe jest oszczędzanie energii poprzez zmniejszenie zużycia. Mniejsze zużycie energii to:
- mniej emisji gazów cieplarnianych
- mniej zanieczyszczeń
- tańsza energia dla obywateli
- mniejsza zależność od importu paliw kopalnych.
UE wyznaczyła cel polegający na zmniejszeniu do 2030 r. zużycia energii o 11,7% na szczeblu UE w porównaniu z prognozami zużycia z 2020 r.
Zużycie energii powinno zmaleć przede wszystkim w sektorze:
- budynków
- przemysłu
- transportu.
„Gotowi na 55”: jak UE stanie się bardziej efektywna energetycznie? (infografika)
Wodór i gaz zdekarbonizowany
Aby zmniejszyć zużycie paliw kopalnych i stopniowo przejść na czystszą energię, UE przyjęła środki wspierające upowszechnianie gazów odnawialnych i niskoemisyjnych.
Przyjęty w maju 2024 r. pakiet dotyczący wodoru i dekarbonizacji ma:
- stworzyć rynek wodoru i sprzyjać osiągnięciu do 2030 r. 40 gigawatów zdolności elektrolizerów do produkcji wodoru odnawialnego
- lepiej zintegrować gazy odnawialne i niskoemisyjne z siecią gazową
- zwiększyć ochronę konsumentów w ramach umów energetycznych
- zwiększyć bezpieczeństwo dostaw i współpracę między państwami UE.
Przepisy te obejmują również ograniczenia dostaw gazu z Rosji i Białorusi, a celem jest zmniejszenie zależności od importu paliw kopalnych.
„Gotowi na 55”: od gazu ziemnego do gazów odnawialnych i niskoemisyjnych (infografika)
Energia geotermalna
Obecnie energia geotermalna zaspokaja mniej niż 1% światowego zapotrzebowania energetycznego. W 2024 r. jedynie 2,5% odnawialnych źródeł energii wykorzystywanych do produkcji energii pierwotnej w UE pochodziło z geotermii.
W konkluzjach z grudnia 2024 r. Rada zaapelowała o szybsze wdrażanie energii geotermalnej.
Jest to źródło energii, które może być wykorzystywane do przystępnego cenowo i bezpiecznego ogrzewania i chłodzenia. Może też zapewniać stabilne dostawy energii elektrycznej, co pomoże dekarbonizować budynki oraz zwiększać konkurencyjność i zrównoważony charakter przemysłu.
Budynki
Ponad jedna trzecia emisji gazów cieplarnianych pochodzi z sektora budynków.
Dyrektywa o charakterystyce energetycznej budynków ma sprawić, że do 2030 r. budynki w UE staną się bardziej efektywne energetycznie.
Ostatecznie do 2050 r. wszystkie budynki w UE miałyby stać się budynkami bezemisyjnymi.
Aby było to możliwe, dyrektywa wyznacza cel w postaci zmniejszenia średniego zużycia energii w budynkach mieszkalnych o:
- przynajmniej 16% do 2030 r.
- przynajmniej 20–22% do 2035 r.
Ponadto w budynkach należy rozbudować infrastrukturę dla rowerów i samochodów elektrycznych.
„Gotowi na 55”: bardziej ekologiczne budynki w UE (infografika)
Integracja sieci i systemów
Aby do 2050 r. osiągnąć neutralność klimatyczną i suwerenność energetyczną, UE musi zasadniczo przekształcić swój system energetyczny w system wzajemnie powiązany.
System energetyczny powinien w przyszłości:
- bardziej opierać się na obiegu zamkniętym i koncentrować się na efektywności energetycznej
- zapewniać większą ilość bardziej ekologicznej energii elektrycznej dla sektorów takich jak transport i przemysł
- promować paliwa niskoemisyjne (w tym wodór) dla sektorów, które trudniej zdekarbonizować.
W maju 2024 r. Rada przyjęła konkluzje o infrastrukturze sieci elektroenergetycznej. Zwróciła w nich uwagę, że należy przyspieszyć prace nad tworzeniem lepiej połączonej i zintegrowanej sieci elektroenergetycznej w UE.
W czerwcu 2026 r. Rada wypracowała podejście ogólne w sprawie pakietu dotyczącego europejskich sieci energetycznych, który obejmuje zmienione rozporządzenie w sprawie transeuropejskich sieci energetycznych (rozporządzenie TEN-E) oraz dyrektywę mającą przyspieszyć procedury wydawania zezwoleń.
Polityka transeuropejskich sieci energetycznych, rozpoczęta w 2013 r., wspiera transgraniczne projekty służące łączeniu sieci energetycznych państw członkowskich i integracji odnawialnych źródeł energii. Zmienione rozporządzenie TEN-E zmodernizuje, zdekarbonizuje i zintegruje transgraniczną infrastrukturę energetyczną w UE, tak by ułatwić Unii osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 r.
Połączyć infrastrukturę energetyczną w UE
Więcej informacji
Jak UE zareagowała na kryzys energetyczny w 2022 roku?
„Gotowi na 55”
Europejski zielony ład
Ostatnia aktualizacja: 23 kwietnia 2026