Połączyć infrastrukturę energetyczną w UE
UE chce wzmocnić swoją infrastrukturę energetyczną i transgraniczne połączenia międzysystemowe, aby zwiększyć konkurencyjność i osiągnąć cele klimatyczne.
Jak UE dąży do wzmocnienia infrastruktury energetycznej
Aby urzeczywistnić transformację ekologiczną, poprawić bezpieczeństwo energetyczne UE i przyczynić się do zapewnienia stabilnych cen energii, energia powinna łatwo przepływać między państwami UE za pośrednictwem dobrze połączonych sieci energetycznych, w szczególności sieci elektrycznych.
UE podejmuje działania za pośrednictwem swoich transeuropejskich sieci energetycznych, które stanowią ramy polityczne wspierające transgraniczne projekty energetyczne. Uwzględnia również – poprzez przyjmowanie nowych przepisów, takich jak pakiet dotyczący europejskich sieci energetycznych – pojawiające się potrzeby energetyczne oraz zapewnia finansowanie projektów energetycznych za pośrednictwem instrumentu „Łącząc Europę”.
TEN-E: europejskie korytarze energetyczne
Od 2013 r. UE dysponuje ramami politycznymi dotyczącymi transeuropejskich sieci energetycznych (TEN-E), których celem jest lepsze połączenie infrastruktury energetycznej państw UE.
Ramy te umożliwiają UE podejmowanie decyzji o priorytetowych korytarzach i obszarach tematycznych oraz wspieranie listy projektów transgranicznych dla tych korytarzy i obszarów.
Obecnie obowiązujące rozporządzenie w sprawie TEN-E przewiduje 11 priorytetowych korytarzy geograficznych i 3 priorytetowe obszary tematyczne. Na przykład lista priorytetowych korytarzy obejmuje elektroenergetyczne połączenia międzysystemowe północ-południe w Europie Zachodniej (NSI west electricity), połączenia międzysystemowe dla wodoru w Europie Środkowo-Wschodniej i Południowo-Wschodniej (HI East) oraz atlantyckie sieci przesyłowe energii morskiej na wodach północnego Oceanu Atlantyckiego (Atlantic offshore). Trzy priorytetowe obszary tematyczne dotyczą inteligentnych sieci elektroenergetycznych, inteligentnych sieci gazowych i sieci dwutlenku węgla.
Projekty TEN–E
Do unijnej listy można włączyć dwa rodzaje projektów TEN-E:
- projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania (PWsZ): transgraniczne projekty infrastrukturalne w państwach członkowskich UE
- projekty będące przedmiotem wzajemnego zainteresowania (PWzZ): projekty realizowane we współpracy z krajami spoza UE.
Aby kwalifikować się do włączenia, projekty muszą spełniać określone kryteria. Muszą one między innymi wpisywać się w priorytetowy korytarz lub priorytetowy obszar tematyczny i mieć znaczący wpływ na rynki energii i integrację rynku.
Projekty TEN-E mogą korzystać z finansowania unijnego i innych korzyści, takich jak przyspieszone wydawanie pozwoleń i większa widoczność dla inwestorów.
Przykłady projektów TEN-E
Obecnie na unijnej liście projektów TEN-E znajduje się ponad 200 projektów transgranicznych. Prawie połowa z nich to projekty dotyczące energii elektrycznej, projekty morskie lub projekty dotyczące inteligentnych sieci elektroenergetycznych. Na poniższej mapie przedstawiono kilka przykładów tych projektów.
Mapa Europy z kilkoma projektami TEN-E:
- Celtycki interkonektor: elektroenergetyczne połączenie międzysystemowe między Irlandią i Francją, w budowie, ukończenie spodziewane w 2028 r., priorytetowy korytarz/obszar: NSI west electricity
- Sacoi 3: elektroenergetyczne połączenie międzysystemowe między Włochami a Korsyką i Sardynią, w budowie, ukończenie spodziewane w 2029 r., priorytetowy korytarz/obszar: NSI west electricity
- Estlink 3: elektroenergetyczne połączenie międzysystemowe między Finlandią a Estonią, w fazie planowania, ukończenie spodziewane w 2035 r., priorytetowy korytarz/obszar: BEMIP electricity
- H2Med/CelZa: rurociąg wodorowy między Portugalią a Hiszpanią, w fazie uzyskiwania pozwoleń, ukończenie spodziewane w 2030 r., priorytetowy korytarz/obszar: HI west
- Korytarz delty Renu: rurociąg do transportu CO₂ z Niemiec, Holandii i potencjalnie Belgii do morskiej infrastruktury magazynowej u wybrzeży Holandii, w fazie planowania, ukończenie spodziewane w 2030 r., priorytetowy korytarz/obszar: sieci CO₂
- Gazociąg EastMed: gazociąg ze złóż gazu we wschodniej części regionu Morza Śródziemnego do Grecji przez Cypr i Kretę, w fazie uzyskiwania pozwoleń, ukończenie spodziewane w 2028 r., priorytetowy korytarz/obszar: wcześniejszy projekt będący przedmiotem wspólnego zainteresowania (odstępstwo na podstawie art. 24)
- Carmen: rozbudowa sieci elektroenergetycznej w Rumunii i Bułgarii dzięki inteligentnym technologiom, w fazie uzyskiwania pozwoleń, ukończenie spodziewane w 2030 r., priorytetowy korytarz/obszar: inteligentne sieci elektroenergetyczne.
Pakiet dotyczący europejskich sieci energetycznych
Lepsze połączenia transgraniczne wraz z odporną i wydajną infrastrukturą energetyczną mają kluczowe znaczenie dla zwiększenia autonomii UE, przyspieszenia elektryfikacji i obniżenia cen energii dla Europejczyków. Jednocześnie UE stoi w obliczu niewystarczającej przepustowości sieci, co utrudnia jej sprostanie rosnącemu zapotrzebowaniu na (czystą) energię elektryczną, częstym opóźnieniom w projektach infrastrukturalnych oraz nowym zagrożeniom bezpieczeństwa.
W odpowiedzi na te wyzwania Komisja Europejska przedstawiła pakiet dotyczący europejskich sieci energetycznych, czyli zestaw projektów aktów mających zaktualizować przepisy UE odnoszące się do sieci energetycznych.
Pakiet dotyczący sieci obejmuje dwa projekty ustawodawcze:
- zmianę rozporządzenia TEN-E
- dyrektywę przyspieszającą procedury wydawania pozwoleń.
Cele zmiany rozporządzenia TEN-E są trojakie:
lepsze planowanie infrastruktury transgranicznej
krótsze procedury wydawania pozwoleń na transgraniczne projekty infrastrukturalne
bardziej odporna i lepiej chroniona infrastruktura energetyczna
Drugi element pakietu, dyrektywa mająca przyspieszyć procedury wydawania pozwoleń, zmieni zasady wydawania pozwoleń przewidziane w trzech obowiązujących dyrektywach:
- dyrektywie o energii odnawialnej
- dyrektywie o rynku energii elektrycznej
- dyrektywie o rynku gazu.
Państwa członkowskie UE omawiają obecnie oba projekty w Radzie z myślą o jak najszybszym osiągnięciu porozumienia w ich sprawie. Zanim rozpoczną się negocjacje z Parlamentem Europejskim, będą musiały uzgodnić wspólne stanowisko (podejście ogólne).
Instrument „Łącząc Europę”
Instrument „Łącząc Europę” – Energia (CEF Energia) to unijny program, który zapewnia finansowanie wdrażania ram polityki TEN-E. Dzięki temu finansowaniu UE wspiera inwestycje w nową i istniejącą transgraniczną infrastrukturę energetyczną.
Na okres 2021–2027 przeznaczono budżet w wysokości 5,84 mld euro, aby wesprzeć przechodzenie na czystą energię i dokończyć budowę unii energetycznej. Dzięki temu systemy energetyczne UE mają stać się lepiej połączone ze sobą, inteligentniejsze i bardziej cyfrowe. Nacisk kładzie się na transgraniczne projekty dotyczące energii ze źródeł odnawialnych, na interoperacyjność sieci i na lepszą integrację wewnętrznego rynku energii.
Program na lata 2028–2034
UE ustala obecnie priorytety programu na lata 2028–2034. W grudniu 2025 r. Rada uzgodniła częściowe podejście ogólne w sprawie operacyjnych aspektów programu. W oczekiwaniu na wynik dyskusji na temat nowego długofalowego budżetu UE, czyli wieloletnich ram finansowych (WRF), nie podjęto jeszcze decyzji w sprawie budżetu i niektórych innych przepisów.
Komisja zaproponowała pięciokrotne zwiększenie budżetu instrumentu CEF Energia na lata 2028–2034 – z 5,8 mld euro do 29,91 mld euro. Zaproponowała również, aby krajowe projekty sieciowe kwalifikowały się do finansowania w ramach planów partnerstwa krajowego i regionalnego oraz Europejskiego Funduszu Konkurencyjności.
Rada chce utrzymać obecną strukturę instrumentu CEF, ale także zapewnić większą elastyczność, aby można było dostosowywać priorytety inwestycyjne do nowego kontekstu geopolitycznego Europy oraz do potrzeby wzmacniania krytycznych sieci i włączania w istniejące sieci coraz popularniejszych źródeł energii odnawialnej.
- WRF: Rada przyjmuje częściowy mandat w sprawie instrumentu „Łącząc Europę” (komunikat prasowy z 15 grudnia 2025)
- Długofalowy budżet UE
- CEF Energia (Komisja Europejska)
Więcej
Jak UE zazielenia energię?
Produkcja i sprzedaż prądu – jak to robi UE?
Reforma rynku energii elektrycznej
Ostatnia aktualizacja: 10 kwietnia 2026