Kalendarium – sankcje UE wobec Białorusi

• Rozporządzenie wykonawcze Rady w sprawie środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi i udziałem Białorusi w agresji Rosji wobec Ukrainy (Dziennik Urzędowy UE)

Rada wprowadziła nowe kryterium obejmowania sankcjami osób, podmiotów i organów wykorzystujących, prowadzących lub ułatwiających działalność lub politykę, którą można przypisać Białorusi i która podważa lub naraża na szwank demokrację, praworządność, stabilność lub bezpieczeństwo UE i jej państw członkowskich.

Przyczyną decyzji jest niedawne wtargnięcie balonów meteorologicznych w przestrzeń powietrzną Litwy.

• Białoruś: Rada rozszerza sankcje na działania hybrydowe przeciwko państwom UE (komunikat prasowy z 15 grudnia 2025)

Rada przyjęła 19. pakiet sankcji wobec Rosji, w którym zawarła środki związane ze współudziałem Białorusi w rosyjskiej wojnie napastniczej. Obejmują one:

• 5 osób dodanych do wykazu
• kolejne sankcje odzwierciedlające sankcje handlowe wobec Rosji.

• 19. pakiet sankcji UE wobec Rosji: celem rosyjska energetyka, banki z państw trzecich i dostawcy kryptoaktywów (komunikat prasowy z 23 października 2025)

Rada przyjęła 18. pakiet sankcji wobec Rosji, w którym zawarła środki związane ze współudziałem Białorusi w rosyjskiej wojnie napastniczej. Obejmują one:

• przekształcenie zakazu dotyczącego świadczenia przez podmioty mające siedzibę w UE specjalistycznych usług w zakresie komunikatów finansowych na rzecz białoruskich banków w całkowity zakaz transakcji
• embargo na import broni z Białorusi
• sankcje wobec ośmiu przedsiębiorstw działających w białoruskim kompleksie wojskowo-przemysłowym
• kolejne sankcje odzwierciedlające sankcje handlowe wobec Rosji.

• Wojna napastnicza Rosji przeciwko Ukrainie: UE przyjmuje 18. pakiet sankcji gospodarczych i indywidualnych (komunikat prasowy z 18 lipca 2025)

Rada przyjęła rozporządzenie, które nakłada nowe cła na produkty rolne i niektóre nawozy z Rosji i Białorusi nieobłożone dotąd dodatkowymi należnościami.

Cła mają zmniejszyć rosyjskie przychody z eksportu i ograniczyć zdolność Rosji do finansowania wojny przeciwko Ukrainie.

• Handel: UE przyjmuje nowe cła na rosyjskie i białoruskie produkty rolne i nawozy (komunikat prasowy z 12 czerwca 2025)

Rada zdecydowała o wprowadzeniu sankcji wobec kolejnych 25 osób i siedmiu podmiotów w kontekście ostatnich tzw. wyborów. Te osoby i podmioty wspierają represyjny reżim Łukaszenki oraz przyczyniają się do wewnętrznych represji i łamania praw człowieka na Białorusi.

Sankcjami objęci zostali: Centralna Komisja Wyborcza, jej wiceprzewodniczący i sekretarz oraz jej członkowie, Aleh Ramanau, czyli przewodniczący większościowej partii politycznej w parlamencie białoruskim oraz kilku sędziów i członków Dyrekcji ds. Zarządzania Mieniem Prezydenta Białorusi.

• Białoruś: UE obejmuje sankcjami kolejne 25 osób i siedem podmiotów związanych z tzw. wyborami prezydenckimi i wspierających represyjny reżim Alaksandra Łukaszenki (komunikat prasowy z 27 marca 2025).

Z myślą o negocjacjach z Parlamentem Europejskim Rada przyjęła swoje stanowisko w sprawie rozporządzenia, które nałoży cła na pozostałe produkty rolne z Rosji i Białorusi, a także na niektóre nawozy azotowe.

Oczekuje się, że cła zmniejszą rosyjskie przychody z eksportu, a tym samym ograniczą zdolność Rosji do finansowania wojny napastniczej przeciwko Ukrainie.

• Handel: Rada przyjmuje stanowisko negocjacyjne w sprawie ceł na niektóre produkty rolne i nawozy z Rosji i Białorusi (komunikat prasowy z 14 marca 2025)

Rada przyjęła 16. pakiet sankcji wobec Rosji, w którym zawarła środki związane ze współudziałem Białorusi w rosyjskiej wojnie napastniczej. Obejmują one:

• kolejne sankcje odzwierciedlające sankcje handlowe wobec Rosji
• ograniczenia dotyczące sprzedaży lub udostępniania usług i oprogramowania, depozytów i portfeli kryptoaktywów oraz transportu.

Jednocześnie Rada przedłużyła do 28 lutego 2026 r. sankcje wobec Białorusi.

• Trzy lata rosyjskiej pełnoskalowej inwazji i wojny napastniczej przeciwko Ukrainie: UE przyjmuje 16. pakiet sankcji gospodarczych i indywidualnych (komunikat prasowy z 24 lutego 2025)

Rada postanowiła dziś nałożyć sankcje na kolejne 26 osób i 2 podmioty w związku z sytuacją w Białorusi.

Są to: różni przedstawiciele wymiaru sprawiedliwości, członkowie kierownictwa różnych instytucji penitencjarnych, właściciele, współwłaściciele, wspólnicy lub członkowie zarządów przedsiębiorstw czerpiący korzyści z reżimu Aleksandra Łukaszenki, jedno przedsiębiorstwo transportowo-magazynowe oraz jeszcze inne przedsiębiorstwo, które czerpie korzyści z reżimu i ułatwia obchodzenie sankcji UE.

• Białoruś: UE nakłada sankcje na 26 osób i 2 podmioty w związku z sytuacją w tym kraju (komunikat prasowy z 16 grudnia 2024)

Rada nałożyła sankcje na kolejne 28 osób odpowiedzialnych za trwające represje wewnętrzne i naruszenia praw człowieka na Białorusi.

Są wśród nich członkowie Głównego Zarządu ds. Zwalczania Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji (HUBAZiK) w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych. Objęto nimi też przedstawicieli wymiaru sprawiedliwości, kierowników zakładów karnych i propagandystów reżimu.

Sankcje te zostały przyjęte przed czwartą rocznicą sfałszowanych wyborów prezydenckich z sierpnia 2020 r.

• Białoruś: UE nakłada sankcje na kolejnych 28 osób za udział w represjach wewnętrznych (komunikat prasowy z 5 sierpnia 2024)

Rada przyjęła sankcje wymierzone w gospodarkę Białorusi w związku z zaangażowaniem rządu tego kraju w nielegalną, niczym niesprowokowaną i nieuzasadnioną wojnę napastniczą Rosji przeciwko Ukrainie.

Sankcje te są odbiciem szeregu restrykcji podjętych już wobec Rosji i obejmują:

• zakaz eksportu towarów i technologii podwójnego zastosowania, towarów żeglugi morskiej i towarów luksusowych na Białoruś
• zakaz importu złota, diamentów, helu, węgla i produktów mineralnych, w tym ropy naftowej, z Białorusi
• zakaz świadczenia niektórych usług
• szerszy zakaz dotyczący drogowego transportu towarów na terytorium UE
• wymóg, aby unijni eksporterzy umieszczali w przyszłych umowach tzw. klauzulę „nie na Białoruś”
• dalsze środki przeciwdziałające obchodzeniu sankcji.

• Zaangażowanie Białorusi w wojnę przeciwko Ukrainie: nowe sankcje UE (komunikat prasowy z 29 czerwca 2024)

Rada postanowiła przedłużyć o kolejny rok, czyli do 28 lutego 2025 r., sankcje związane z represjami wewnętrznymi na Białorusi i wspieraniem przez reżim rosyjskiej wojny przeciwko Ukrainie.

Od sierpnia 2020 r. UE nałożyła kilka kolejnych pakietów sankcji indywidualnych i sektorowych na osoby i podmioty odpowiedzialne za represje wewnętrzne i naruszenia praw człowieka na Białorusi oraz w odpowiedzi na zaangażowanie Białorusi w rosyjską wojnę przeciwko Ukrainie. Dzięki tym środkom UE daje do zrozumienia odpowiedzialnym podmiotom politycznym i gospodarczym, że ich działania i wsparcie dla reżimu i Rosji mają swoją cenę.

• Białoruś: UE przedłuża sankcje o rok (komunikat prasowy z 26 lutego 2024)

Rada zatwierdziła konkluzje, w których ponownie zadeklarowała niesłabnące poparcie dla Białorusinów w ich dążeniu, by Białoruś była wolna, demokratyczna, suwerenna i niezależna i by przynależała do pokojowej i dostatniej Europy.

W konkluzjach Rada stwierdziła, że nadal jest głęboko zaniepokojona pogarszającym się stanem przestrzegania praw człowieka na Białorusi, i stanowczo potępiła fakt, że białoruski reżim nadal wspiera Rosję w wojnie napastniczej przeciwko Ukrainie.

Rada nałożyła ukierunkowane sankcje na reżim Łukaszenki i jest gotowa wprowadzić kolejne, jeżeli władze Białorusi nie zaprzestaną dotychczasowych działań.

• Białoruś: Rada potwierdza niesłabnące poparcie dla demokracji i praw człowieka (komunikat prasowy z 19 lutego 2024)

Rada nałożyła sankcje na kolejne 38 osób i 3 podmioty w związku z dalszymi naruszeniami praw człowieka. Wprowadziła również dalsze ukierunkowane środki w odpowiedzi na zaangażowanie w rosyjską agresję wojskową na Ukrainę, przedłużając zakazy eksportu dotyczące broni palnej, lotnictwa i przemysłu kosmicznego.

• UE przyjmuje kolejny pakiet sankcji indywidualnych w związku z dalszymi naruszeniami praw człowieka oraz ukierunkowane środki ograniczające (komunikat prasowy z 3 sierpnia 2023)

Rada postanowiła przedłużyć o kolejny rok obowiązywanie sankcji związanych z wewnętrznymi represjami na Białorusi i poparciem reżimu dla wojny przeciwko Ukrainie. Decyzję podjęto na podstawie rocznego przeglądu i biorąc pod uwagę wciąż poważną sytuację w tym kraju oraz jego zaangażowanie w rosyjską agresję na Ukrainę. Sankcje będą teraz obowiązywać do 28 lutego 2024 r.

Ukierunkowane sankcje zostały przyjęte jako reakcja na sfałszowanie wyborów prezydenckich w tym kraju w sierpniu 2020 r. oraz na zastraszanie i brutalne represjonowanie pokojowych demonstrantów, członków opozycji i dziennikarzy. Zostały one dodatkowo rozszerzone w odpowiedzi na zaangażowanie Białorusi w rosyjską agresję przeciwko Ukrainie i obecnie mają zastosowanie do 195 osób i 34 podmiotów.

• Białoruś: UE przedłuża sankcje o rok (komunikat prasowy z 27 lutego 2023)
• Decyzja Rady w sprawie środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi (Dziennik Urzędowy UE)

Rada podjęła dziś decyzję o nałożeniu sankcji na kolejnych 12 osób i 8 podmiotów w związku z ich rolą w trwających represjach wewnętrznych i naruszeniach praw człowieka na Białorusi.

Osoby i podmioty wpisane na listę sankcyjną są odpowiedzialne za represje wobec społeczeństwa obywatelskiego i demokratycznej opozycji lub wspierają reżim Łukaszenki i czerpią z niego korzyści. Nowe wpisy dotyczą urzędników państwowych wysokiego szczebla, przedsiębiorców i ich rodzin, członków wymiaru sprawiedliwości oraz czołowych propagandzistów.

• Białoruś: UE przyjmuje nowe sankcje w związku z represjami wewnętrznymi (komunikat prasowy z 3 czerwca 2022)

W odpowiedzi na zaangażowanie Białorusi w nieuzasadnioną i niczym niesprowokowaną agresję wojskową Rosji wobec Ukrainy Rada przyjęła dodatkowe środki wymierzone w białoruski sektor finansowy.

Uzgodnione środki:

• ograniczą świadczenie specjalistycznych usług w zakresie komunikatów finansowych (SWIFT) na rzecz trzech białoruskich banków
• uniemożliwią transakcje z Bankiem Centralnym Białorusi
• uniemożliwią dopuszczanie do obrotu giełdowego akcji białoruskich podmiotów państwowych w unijnych systemach obrotu i świadczenie związanych z nimi usług
• znacznie ograniczą przepływy finansowe z Białorusi do UE
• uniemożliwią dostarczanie na Białoruś banknotów denominowanych w euro.

• Agresja wojskowa Rosji wobec Ukrainy: UE uzgadnia nowe środki sektorowe wymierzone w Białoruś i Rosję (komunikat prasowy z 9 marca 2022)

UE z całą mocą potępia udział Białorusi w niczym niesprowokowanej i nieuzasadnionej rosyjskiej inwazji wojskowej na Ukrainę. W odpowiedzi na działania Białorusi UE nałożyła pakiet sankcji indywidualnych i gospodarczych na 22 osoby i wprowadziła dalsze restrykcje handlowe.

• Rola Białorusi w rosyjskiej agresji wojskowej wobec Ukrainy: Rada nakłada sankcje na kolejne 22 osoby i wprowadza dalsze restrykcje handlowe (komunikat prasowy z 2 marca 2022)

W związku z sytuacją na Białorusi Rada postanowiła przedłużyć obowiązywanie sankcji o kolejny rok. Decyzję podjęła na podstawie rocznego przeglądu, mając na uwadze utrzymującą się poważną sytuację w tym kraju. Sankcje będą teraz obowiązywać do 28 lutego 2023 r.

Ukierunkowane sankcje zostały przyjęte jako reakcja na sfałszowanie wyborów prezydenckich w tym kraju w sierpniu 2020 r. oraz na zastraszanie i brutalne represjonowanie pokojowych demonstrantów, członków opozycji i dziennikarzy. Zostały one następnie zaostrzone w odpowiedzi na dalsze represje, naruszenia praw człowieka i instrumentalne traktowanie migrantów. Obecnie sankcje obejmują 183 osoby i 26 podmiotów.

• Decyzja Rady w sprawie środków ograniczających w związku z sytuacją na Białorusi (Dziennik Urzędowy UE)

2 grudnia 2021 r. Rada nałożyła sankcje na kolejnych 17 osób i 11 podmiotów.

Sankcjami objęto ważnych przedstawicieli sądownictwa i placówek propagandowych, którzy przyczyniają się do ciągłego represjonowania społeczeństwa obywatelskiego, demokratycznej opozycji, niezależnych mediów i dziennikarzy.

Sankcje nałożono też na wysokich rangą polityków reżimu Łukaszenki oraz firmy (takie jak linie lotnicze Belavia), organizatorów turystyki i hotele. Wszyscy oni zachęcali do nielegalnego przekraczania granicy między Białorusią a UE i pomagali organizować ten proceder i tym samym uczestniczyli w instrumentalnym traktowaniu migracji w celach politycznych.

• Białoruś: UE przyjmuje 5. pakiet sankcji za ciągłe naruszenia praw człowieka i instrumentalne traktowanie migrantów (komunikat prasowy z 2 grudnia 2021)

Rada zmieniła system sankcji stosowany w związku z sytuacją na granicy UE z Białorusią, reagując tym samym na instrumentalne traktowanie ludzi przez reżim białoruski w celach politycznych.

Sankcje zostały zmienione decyzją i rozporządzeniem Rady poszerzającymi kryteria umieszczania konkretnych osób i firm na liście sankcyjnej. Mogą się na niej teraz znaleźć ci, którzy organizują lub wspomagają działania reżimu Alaksandra Łukaszenki ułatwiające nielegalne przekraczanie zewnętrznych granic UE.

​

• Białoruś: UE poszerza podstawę sankcji w odpowiedzi na ataki hybrydowe oraz instrumentalne traktowanie migrantów (komunikat prasowy z 15 listopada 2021)

Rada postanowiła nałożyć sankcje wobec 78 osób i 8 podmiotów z Białorusi. Decyzję tę podjęto ze względu na nasilenie się poważnych naruszeń praw człowieka na Białorusi oraz brutalne represje wobec społeczeństwa obywatelskiego, demokratycznej opozycji i dziennikarzy.

Ponadto w ramach tej nowej serii sankcji siedem osób i jeden podmiot umieszczono na liście sankcyjnej w związku z bezprawnym przymuszeniem do lądowania samolotu linii Ryanair w Mińsku 23 maja 2021 r.

Unijne sankcje nałożone na Białoruś dotyczą teraz 166 osób i 15 podmiotów. Osoby i podmioty umieszczone na liście sankcyjnej są objęte zamrożeniem aktywów. Ponadto osoby i firmy z UE nie mogą udostępniać tym osobom i podmiotom funduszy.

• Białoruś: 4. pakiet sankcji UE w reakcji na ciągłe represje i przymuszenie do lądowania samolotu linii Ryanair (komunikat prasowy z 21 czerwca 2021)

Decyzja Rady wprowadziła ostrzejsze sankcje w związku z sytuacją na Białorusi: zakaz przelotów przez unijną przestrzeń powietrzną i zakaz dostępu do unijnych lotnisk względem wszystkich białoruskich przewoźników.

Do tej decyzji Rady przyłączają się kraje kandydujące: Macedonia Północna, Czarnogóra, Serbia i Albania oraz państwa będące członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

• Kraje kandydujące i państwa EOG przyłączają się do sankcji wobec Białorusi (komunikat prasowy z 21 czerwca 2021)

Rada postanowiła zaostrzyć sankcje w związku z sytuacją na Białorusi: zakazała wszystkim białoruskim przewoźnikom przelotów przez unijną przestrzeń powietrzną i dostępu do unijnych lotnisk.

Państwa członkowskie będą zatem zobowiązane odmawiać pozwoleń na lądowanie, start czy przelot przez swoje terytorium wszystkim samolotom używanym przez białoruskich przewoźników, w tym przewoźnikom umownym.

• UE zamyka przestrzeń powietrzną i lotniska przed białoruskimi przewoźnikami (komunikat prasowy z 4 czerwca 2021)

Rada Europejska zdecydowanie potępia doprowadzenie do przymusowego lądowania samolotu linii Ryanair w Mińsku na Białorusi w dniu 23 maja 2021 r. – które stworzyło zagrożenie dla bezpieczeństwa lotniczego – oraz zatrzymanie przez białoruskie władze dziennikarza Ramana Pratasiewicza i Sofii Sapiegi.

Przywódcy UE zwrócili się do Rady o jak najszybsze przyjęcie stosownych sankcji skierowanych wobec osób i podmiotów.

• Konkluzje Rady Europejskiej w sprawie Białorusi (komunikat prasowy z 24 maja 2021)

W odpowiedzi na brutalne metody stosowane przez białoruskie władze i w celu wsparcia demokratycznych praw Białorusinów Rada postanowiła objąć sankcjami kolejnych 36 osób i podmiotów.Sankcje wymierzone są w urzędników wysokiego szczebla odpowiedzialnych za ciągłe brutalne represjonowanie i zastraszanie m.in. pokojowych demonstrantów, członków opozycji i dziennikarzy. Obejmują również podmioty gospodarcze, ważnych przedsiębiorców i firmy wspierające reżim Alaksandra Łukaszenki lub czerpiące z niego korzyści.

• Białoruś: UE nakłada trzecią serię sankcji za ciągłe represje (komunikat prasowy z 17 grudnia 2020)

Rada dodała 15 członków białoruskich władz, w tym Alaksandra Łukaszenkę oraz jego syna i doradcę ds. bezpieczeństwa narodowego Wiktora Łukaszenkę, do listy osób objętych sankcjami w związku z brutalnymi represjami oraz zastraszaniem pokojowych demonstrantów, członków opozycji i dziennikarzy po wyborach prezydenckich na Białorusi w 2020 r.

• Białoruś: Alaksandr Łukaszenka i 14 innych urzędników objętych sankcjami za stosowane represje (komunikat prasowy z 6 listopada 2020)

Rada nałożyła sankcje na 40 osób uznanych za odpowiedzialne za represje wobec pokojowych demonstrantów, członków opozycji i dziennikarzy i za ich zastraszanie po wyborach prezydenckich na Białorusi w 2020 r. oraz za nieprawidłowości w procesie wyborczym.

Sankcje polegają między innymi na zakazie wjazdu i zamrożeniu aktywów. Zakaz wjazdu uniemożliwia osobom objętym sankcjami przebywanie na terytorium UE lub przejazd przez nie, a zamrożenie aktywów dotyczy środków finansowych lub zasobów gospodarczych takich osób. Ponadto osoby objęte sankcjami nie mogą otrzymywać funduszy od osób i przedsiębiorstw z UE.

• Białoruś: UE nakłada sankcje za represje oraz fałszowanie wyborów (komunikat prasowy z 2 października 2020)

Unijni ministrowie spraw zagranicznych rozmawiali o białoruskich wyborach prezydenckich z 2020 r.

Ponowili powtarzany już wcześniej apel do białoruskich władz o zaprzestanie nieproporcjonalnej i niedopuszczalnej przemocy wobec pokojowych demonstrantów oraz o uwolnienie zatrzymanych. Podczas dyskusji ministrowie wysłali białoruskiemu społeczeństwu silny sygnał unijnego poparcia dla pragnienia demokratycznej zmiany.

• Wideokonferencja ministrów spraw zagranicznych (14 sierpnia 2020)

Unijni przywódcy zaapelowali do białoruskich władz o zaprzestanie przemocy i represji, uwolnienie wszystkich zatrzymanych i więźniów politycznych, poszanowanie wolności mediów i społeczeństwa obywatelskiego oraz rozpoczęcie pluralistycznego dialogu narodowego. Zgodzili się, że należy nałożyć sankcje, i wezwali Radę do bezzwłocznego przyjęcia decyzji w tej sprawie. Rada Europejska zachęciła też Komisję Europejską do przygotowania planu wsparcia gospodarczego na rzecz demokratycznej Białorusi.

• Nadzwyczajny szczyt Rady Europejskiej (1–2 października 2020)

Ponieważ wybory na Białorusi nie były ani wolne, ani uczciwe i nie spełniały standardów międzynarodowych, UE nie uznaje ich wyników przedstawionych przez białoruskie władze. Przywódcy potępili przemoc wobec pokojowych demonstrantów. Potwierdzili, że UE oczekuje pełnego i przejrzystego dochodzenia w sprawie wszystkich domniemanych nadużyć i że przedstawiciele społeczeństwa obywatelskiego i opozycji muszą być chronieni przed arbitralnymi zatrzymaniami i przemocą.

• Wideokonferencja członków Rady Europejskiej (19 sierpnia 2020)