"We gebruiken cookies om uw browse-ervaring te verbeteren. Noodzakelijke cookies zijn nodig om essentiële functies van de website van de Raad te ondersteunen. Optionele cookies helpen ons om anonieme en geaggregeerde statistische overzichten op te stellen, om beter aan uw behoeften te voldoen.
Een overzicht van de belangrijkste maatregelen op EU-niveau om de respons op de COVID-19-uitbraak te coördineren, de sociaal-economische gevolgen van de pandemie te verzachten, en het herstel van de EU-landen te ondersteunen.
De COVID‐19-pandemie heeft alle lidstaten getroffen. Sinds de uitbraak van het coronavirus werkt de EU samen met de lidstaten om de gezondheid en het welzijn van haar burgers te beschermen, de nationale gezondheidsstelsels te versterken en de verspreiding van het virus te beperken.
Tegelijk coördineert de EU de respons om de sociaal-economische gevolgen van COVID‑19 af te zwakken en het herstel van de EU-landen te ondersteunen.
EU-noodrespons op COVID-19
In maart 2020 bepaalden de EU-leiders 4 prioriteiten om de noodrespons van de EU te sturen:
verspreiding van het virus beperken
medische uitrusting beschikbaar stellen
inzetten op onderzoek naar behandelingen en vaccins
banen, bedrijven en de economie ondersteunen
Op het hoogtepunt van de crisis hielden de EU‑leiders geregeld videoconferenties om de situatie te bespreken en te evalueren, en om de maatregelen te coördineren. Zelfs na afloop van de noodsituatie kwam de Europese Raad regelmatig terug op het onderwerp COVID-19.
Bij de besprekingen over het toekomstige herstel spraken de EU-leiders af de coördinatie op EU-niveau op verschillende gebieden voort te zetten:
ontwikkeling, productie en inzet van de COVID-19-vaccins
teststrategieën en wederzijdse erkenning van tests
grensoverschrijdend contactonderzoek
quarantainevoorschriften
interoperabele digitale vaccinatiecertificaten
Veilige en doeltreffende vaccins tegen COVID-19
De ontwikkeling en verspreiding van veilige en doeltreffende coronavaccins biedt een duurzame oplossing en vormt een hoeksteen van de EU‑respons op de pandemie.
Sinds het begin van de pandemie heeft de EU onderzoeksfondsen omgeleid naar de meest veelbelovende vaccins en coördineert ze de inspanningen om ervoor te zorgen dat voldoende aantallen ervan worden geproduceerd en aan EU‑landen worden geleverd.
De vaccinatiecampagnes gingen op 27 december 2020 in de hele Unie van start. Anderhalf jaar later, in juni 2022, waren 9 op de 10 volwassenen in de EU (86% van de bevolking) volledig gevaccineerd tegen COVID-19.
Samen sterker: de onwaarschijnlijke weg die COVID‑19-vaccins aflegden
De snelheid waarmee de vele puzzelstukken in elkaar werden gelegd om de bevolking tegen het coronavirus te beschermen, is een verhaal van wetenschappelijke innovatie en vindingrijkheid doorweven met permanente samenwerking, snelle politieke beslissingen en enorme medische en logistieke inspanningen.
Hoe was dat mogelijk? Welke uitdagingen resten er nog om de pandemie te overwinnen? Volg de weg die COVID-19-vaccins afleggen vanaf de ontwikkeling in een laboratorium tot de toediening in heel Europa en daarbuiten.
De EU-landen coördineren in de Raad het vrije verkeer binnen de EU in de context van de COVID-19-pandemie.
Ze komen er tot gemeenschappelijke aanbevelingen over reismaatregelen die regelmatig worden bijgewerkt en aangepast aan de epidemiologische situatie van het moment. De meest recente aanbevelingen hierover werden op 13 december 2022 aangenomen.
Volgens die aanbevelingen mogen de lidstaten geen reisbeperkingen opleggen om redenen van volksgezondheid. Er blijven wel enkele waarborgen gehandhaafd voor wanneer de situatie verslechtert of een nieuwe zorgwekkende variant ontstaat.
Het gemeenschappelijke digitaal EU‑covidcertificaat vergemakkelijkt veilig en vrij verkeer tijdens de COVID‑19‑pandemie. Met het certificaat kun je bewijzen dat je:
gevaccineerd bent tegen COVID-19
een negatief testresultaat hebt ontvangen
of hersteld bent van COVID-19
De verordening tot invoering van het digitaal EU-covidcertificaat was geldig van 1 juli 2021 tot en met 30 juni 2023.
Vanaf juni 2023 neemt de Wereldgezondheidsorganisatie het systeem over en maakt er een mondiaal systeem van om burgers overal ter wereld te beschermen tegen huidige en toekomstige gezondheidsbedreigingen, waaronder pandemieën.
Om burgers, bedrijven en landen van de EU te ondersteunen bij het herstellen van de economische neergang als gevolg van de COVID‑19‑pandemie, kwamen de EU‑leiders overeen aan een herstelplan voor Europa te werken. Op 23 april 2020 beslisten ze dat er een Europees herstelfonds moest komen om de gevolgen van de crisis op te vangen.
Op 21 juli 2020 bereikten de EU-leiders overeenstemming over een algemene begroting van € 1 824 miljard voor 2021-2027. Als combinatie van het meerjarig financieel kader (MFK) met een buitengewone herstelinspanning van € 750 miljard (€ 800 miljard in lopende prijzen) onder de naam NextGenerationEU, helpt het pakket de EU bij de wederopbouw na de COVID-19-pandemie, en biedt het steun aan investeringen in de groene en de digitale transitie.
Deze elementen zijn een aanvulling op de 3 vangnetten van € 540 miljard die de EU eerder instelde om werknemers, bedrijven en landen te ondersteunen.
EU-begroting 2021-2027 en herstelplan (Infographic)
5 manieren waarop de EU en de lidstaten samen strijden tegen COVID‑19
Hoe de EU en de lidstaten als een team samenwerkten om mensen door de COVID‑19‑pandemie te helpen, is een geweldig verhaal. Dat ging van het zorgen voor veilige en doeltreffende vaccins, het sturen van medische apparatuur naar waar dat het meest nodig was tot het overnemen van patiënten uit andere landen, en van het beschermen van banen en werknemers tot het helpen van partnerlanden in heel de wereld: de EU-landen deden alles wat ze konden om elkaar te steunen.
De COVID‑19-pandemie is een wereldwijd probleem en vergt een wereldwijde aanpak. De EU-landen hebben, geleid door hun geloof in solidariteit en multilateralisme, samen hulp geboden aan hun internationale partners en veel geld vrijgemaakt om de ontwrichtende gevolgen van de pandemie op wereldschaal het hoofd te bieden.
Team Europa is een van de belangrijkste donoren van COVAX, de wereldwijde samenwerking voor een snellere ontwikkeling, productie en gelijke toegang tot COVID-19-tests, -behandelingen en -vaccins.
In mei 2021 beloofden de EU-lidstaten COVID-19-vaccindoses te doneren aan partners overal ter wereld. Daarnaast helpen de EU en de lidstaten partners via vaccindonaties en -uitvoer, en via financiële en humanitaire hulp aan landen in nood.
Alleen samen, in mondiale solidariteit en verantwoordelijkheid, kunnen we de COVID-19-crisis te boven komen.
Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad
COVID-19: bijdrage van de EU aan wereldwijde vaccinsolidariteit (Infographic)
Op 30 maart 2021 schaarde een groep wereldleiders zich achter het pleidooi van Charles Michel en het hoofd van de Wereldgezondheidsorganisatie voor een internationaal pandemieverdrag, ter verbetering van de paraatheid voor en de reactie op pandemieën in de nasleep van COVID‑19, ten behoeve van toekomstige generaties.
Tijdens een bijzondere zitting van de Wereldgezondheidsvergadering gaven de 194 WHO-leden op 1 december 2021 groen licht voor het opstellen van en onderhandelen over een nieuw internationaal pandemieverdrag.
Tijdens deze crisis intensiveren de EU‑landen hun inspanningen om elkaar te ondersteunen, de meest behoeftigen te helpen en middelen uit te wisselen om de verspreiding van het virus tegen te gaan. Dit is de Europese solidariteit op haar best.
De EU heeft ook EU-burgers geholpen die tijdens de eerste golf in derde landen waren gestrand. In de eerste maanden van de pandemie werkten de delegaties van de EU samen met de ambassades van de lidstaten om de repatriëring van meer dan 650 000 EU‑burgers te coördineren, en droegen ze bij aan de kosten van meer dan 400 repatriëringsvluchten die de lidstaten hadden georganiseerd.
10 stimuli en voordelen van een internationaal pandemieverdrag (Infographic)
Concrete EU-acties tot nu
In deze tijden van crisis werken de EU en haar lidstaten samen en helpen ze elkaar.
De EU heeft middelen vrijgemaakt om de levering van beschermingsmateriaal veilig te stellen, onderzoek te stimuleren, en onze internationale partners in nood te helpen.
Crisisrespons van de EU op de COVID-19-pandemie (Infographic)
Rol van de Raad: crisiscoördinatie
Op 28 januari 2020 besloot het Kroatische voorzitterschap in reactie op de COVID-19-uitbraak de geïntegreerde EU‑regeling politieke crisisrespons (IPCR) te activeren in informatie‑uitwisselingsmodus. De IPCR is het EU-kader voor de coördinatie op het hoogste politieke niveau van sectoroverschrijdende crises.
De informatie-uitwisselingsmodus betekent toegang voor de lidstaten tot:
regelmatige verslagen over situatiekennis en -analyse van de Europese Commissie en de Europese Dienst voor extern optreden
een speciale pagina op een beveiligde website voor het delen van informatie
Gezien de veranderende situatie en de verschillende sectoren die door de pandemie werden getroffen (gezondheid, consulaire bescherming, civiele bescherming, economie), ging het voorzitterschap op 2 maart 2020 over tot volledige activering van het IPCR-mechanisme. De volledige activering biedt ruimte voor crisisoverleg met de deelname van:
de getroffen lidstaten
de Europese Commissie
de Europese Dienst voor extern optreden
het kabinet van de voorzitter van de Europese Raad
bevoegde EU-agentschappen en -deskundigen
Tijdens de eerste golf besloot het Kroatische voorzitterschap geregeld overleg te organiseren om de informatieuitwisseling en coördinatie van de crisisrespons te vergemakkelijken. Ook de volgende voorzitterschappen zijn dit blijven doen.
Het Zweedse voorzitterschap heeft op 2 mei 2023 besloten de volledige IPCR voor COVID-19 te deactiveren. Deze wordt nu in de monitoring-modus gehouden; kwesties in verband met COVID-19 worden verder behandeld in het Gezondheidsbeveiligingscomité van de EU en in de Raadsgroep volksgezondheid.
Hoe werkt het IPCR-crisisresponsmechanisme? (Infographic)
Achtergrond
COVID-19 is een ziekte die wordt veroorzaakt door een nieuw type coronavirus (SARS-CoV-2). De ziekte werd voor het eerst vastgesteld in China in december 2019.
In december 2019 deed zich een uitbraak voor in de Chinese stad Wuhan, die zich snel verspreidde naar andere regio's van China en de wereld. In januari 2020 doken in een aantal EU‑lidstaten geïsoleerde gevallen op.
Eind februari 2020 meldde Italië een aanzienlijke stijging van COVID-19-gevallen, geconcentreerd in het noorden van het land. De meeste andere EU-lidstaten begonnen toen gevallen van besmette personen te melden.
In maart 2020 hadden alle EU-lidstaten melding gemaakt van COVID-19-gevallen. Sindsdien is het aantal gevallen verder gestegen.
Samen met andere EU‑instellingen volgt de Raad de situatie nauwgezet en onderneemt hij actie. Dit omvat het aannemen van EU-wetgeving en voortdurende coördinatie met de lidstaten om informatie uit te wisselen, behoeften te beoordelen en te zorgen voor een coherente aanpak in de hele EU.
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) coördineert de wereldwijde aanpak. Op 11 maart 2020 riep de WHO COVID-19 uit tot een wereldwijde pandemie. De EU draagt rechtstreeks bij aan de wereldwijde aanpak van de WHO.
In mei 2023 stelde de WHO vast dat de coronapandemie in totaal aan bijna 7 miljoen mensen het leven heeft gekost (6.921.614). Op 5 mei 2023 besloot de WHO dat de coronapandemie niet langer wordt beschouwd als een internationale gezondheidsnoodtoestand.
Meer updates over COVID-19-gerelateerde Raadszittingen, persmededelingen, infographics en publicaties:
Alleen samen, in mondiale solidariteit en verantwoordelijkheid, kunnen we de COVID-19-crisis te boven komen.
