Ontbossingsvrije producten

Gezonde bossen zijn van vitaal belang voor mens en milieu. De EU-regels moeten de wereldwijde ontbossing helpen terugdringen door de in- en uitvoer te reguleren van goederen waarvan de productie bijdraagt tot het verlies van bossen.

Ontbossing en bosdegradatie tot een minimum beperken

De EU heeft regels ingevoerd om ontbossing en bosdegradatie als gevolg van de consumptie van bepaalde goederen in de EU tot een minimum te beperken. De EU-verordening inzake ontbossingsvrije producten (2023/1115) zorgt ervoor dat producten die in de EU worden verkocht of uit de EU worden uitgevoerd, ontbossingsvrij zijn en niet afkomstig zijn van land dat recent is ontbost of gedegradeerd.

De wet is een wereldwijde primeur. De verordening is in juni 2023 in werking getreden en geldt vanaf 30 december 2026 voor alle marktdeelnemers en vanaf 30 juni 2027 voor micro- en kleine marktdeelnemers.

Zonder deze regels zou de EU meer dan 248 000 hectare bosverlies per jaar kunnen veroorzaken – een gebied bijna even groot als Luxemburg.

De regels zullen ook:

illegale houtkap tegengaan
de biodiversiteit en het vermogen van bossen om CO2 af te vangen in stand houden

meer dan

Welke goederen en producten vallen onder de regeling?

De regels zijn van toepassing op deze belangrijke goederen en veel daarvan afgeleide producten:

runderen, cacao, koffie, palmolie, rubber, soja en hout
producten die daarvan zijn gemaakt, zoals chocolade, meubels, bedrukt papier en bepaalde derivaten op basis van palmolie (die bijvoorbeeld worden gebruikt als bestanddeel in verzorgingsproducten)

Welke goederen dragen het meest bij aan ontbossing als gevolg van consumptie in de EU?

Tekstversie

Een taartdiagram dat aangeeft in welke mate elk van de 7 in de lijst opgenomen goederen wereldwijde ontbossing veroorzaakt wanneer deze goederen in de EU worden geconsumeerd. Palmolie draagt met 35% het meest bij aan ontbossing als gevolg van consumptie in de EU, gevolgd door soja (33%), die vooral wordt gebruikt voor diervoeder. Hout is goed voor 9%, cacao 8%, koffie 7%, rundvlees 5% en rubber 3%.

Europese Commissie, 2008-2017. De cijfers zijn afgerond.

Hoe werken de regels?

Alle handelaren die deze goederen in de EU in de handel brengen, op de markt aanbieden of uit de EU uitvoeren, moeten voldoen aan zorgvuldigheidsregels.

Ze moeten de producten die ze verkopen, terug traceren naar het stuk land waar ze zijn geproduceerd (aan de hand van satellietbeelden en gps-coördinaten). Zo kan worden aangetoond dat producten niet afkomstig zijn van ontbost of gedegradeerd land. Een digitaal systeem verstrekt de autoriteiten informatie over de herkomst van de producten.

Een benchmarkingsysteem kent aan elk EU- en niet-EU-land een risiconiveau voor ontbossing en bosdegradatie toe. Het risiconiveau bepaalt welke specifieke verplichtingen voor marktdeelnemers gelden en hoeveel inspecties en controles de autoriteiten van de lidstaten moeten uitvoeren.

De regels houden rekening met de bescherming van mensenrechten in verband met ontbossing. Ook zijn er bepalingen over sancties voor handelaren die zich niet aan de regels houden, en wordt nauwere samenwerking met partnerlanden bevorderd.

Wetgevend kader

De verordening inzake ontbossingsvrije producten is sinds juni 2023 van kracht. Sindsdien is de verordening vereenvoudigd en is de toepassing ervan uitgesteld tot 30 juni 2027 voor micro- en kleine marktdeelnemers en tot 30 december 2026 voor alle andere marktdeelnemers.

Met de gerichte herziening werd tegemoetgekomen aan de bezorgdheid van de lidstaten en belanghebbenden over de administratieve lasten en de gereedheid van de IT-systemen. Tegelijkertijd werd volledig vastgehouden aan de doelstellingen van de verordening, namelijk voorkomen dat producten die in de EU in de handel worden gebracht, bijdragen tot ontbossing en bosdegradatie.

Hoe staat het met de wereldwijde ontbossing?

Elke minuut gaat volgens het World Resources Institute wereldwijd een bosareaal ter grootte van 10 voetbalvelden verloren.

De belangrijkste oorzaak is de uitbreiding van landbouwgrond. Naarmate de bevolking groeit en de vraag naar voedsel toeneemt, worden meer bossen gekapt om landbouwgrond te creëren en de landbouwproductiviteit te verhogen. De productie van goederen zoals palmolie en soja eist van bossen en milieu een hoge tol.

Wereldwijd verlies aan bossen sinds 1990 (in miljoen hectare)

Tekstversie

Een lijndiagram met het wereldwijde verlies aan bossen sinds 1990. In 2010 bedroeg het verlies 143 miljoen hectare en in 2025 203 miljoen hectare.

Waarom moeten bossen worden beschermd?

Bossen beslaan 30% van het landoppervlak van de aarde. Ze bieden tal van voordelen die van vitaal belang zijn voor de gezondheid en het welzijn van de mens en voor het milieu. Bossen zijn plekken vol biodiversiteit. De meeste landdieren, -planten en -schimmels hebben er hun thuis.

Een menselijke hand met erop een klein dicht bos van groenblijvende bomen, als symbool voor de zorg voor en de bescherming van bossen.

Bossen: feiten en cijfers

Als krachtige koolstofputten spelen bossen ook een sleutelrol bij het beperken van de klimaatverandering. Ze absorberen broeikasgassen en helpen het klimaat te reguleren.

Zie ook:

Veerkracht en bescherming van bossen

Gestileerde illustratie van een cirkel met EU-sterren op een groene planeet, omringd door symbolen van de groene transitie, waaronder een windturbine, zonnepanelen, bomen, een hert, een vlinder, gewassen en een tractor.

Europese Green Deal

Twee handen houden de uitstoot uit twee fabrieksschoorstenen tegen.

Klimaatverandering: wat onderneemt de EU?

Laatst bijgewerkt: 17 september 2026