Klimaatverandering: wat onderneemt de EU?

Een klimaatneutrale EU in 2050

De EU-landen zijn wettelijk verplicht klimaat­verandering te bestrijden door over te stappen op een klimaat­neutrale economie met broeikasgas­neutraliteit in 2050.

Tijdens de Europese Raad van december 2019 kwamen de EU-leiders deze doelstelling overeen. Daarop lanceerde de Europese Commissie de Europese Green Deal.

Aan de basis daarvan ligt de Overeenkomst van Parijs, die alle EU-lidstaten hebben ondertekend en geratificeerd.

• Klimaatovereenkomst van Parijs

Wat betekenen klimaat- en broeikasgas­neutraliteit?

Klimaatneutraliteit betekent dat de uitstoot van broeikas­gassen uit menselijke activiteiten, zoals koolstofdioxide (CO₂), door verbranding van fossiele brand­stoffen, in de atmosfeer zodanig fors wordt teruggedrongen dat het klimaat­systeem er geen gevolgen meer van ondervindt.

Uitstoot die onvermijdelijk is, wordt gecompenseerd door koolstof­verwijderingen. Daarbij wordt CO₂ op natuurlijke wijze (planten) of mechanisch uit de atmosfeer gehaald.

Een klimaat­neutrale economie heeft een broeikasgas­neutrale balans.

Hoe willen de EU-landen klimaat­neutraliteit bereiken?

Om in 2050 klimaat­neutraal te zijn, moeten de EU-lidstaten hun broeikasgas­uitstoot drastisch terug­schroeven en manieren vinden om de resterende en onvermijdelijke uitstoot te compenseren.

De afgelopen jaren heeft de EU, vooral in het kader van de Europese Green Deal, doelstellingen bepaald om de uitstoot in alle economische sectoren terug te dringen, en daarvoor wetgeving aangenomen.

Klimaatdoelstellingen van de EU

De klimaatcrisis wordt steeds erger en steeds vaker worden we geteisterd door extremer weer. Daarom hebben de EU-landen geleidelijk ambitieuzere doelen gesteld om klimaatverandering tegen te gaan.

De eerste EU-brede klimaatdoelstelling werd in 2008 overeengekomen: in 2020 moest de uitstoot met 20% omlaag ten opzichte van 1990. Met een daling van 32% in 2020 werd deze doelstelling ruimschoots overschreden. Hoewel dit ook te maken had met de corona­pandemie, bleek uit cijfers dat de EU de uitstoot in 2019 al met 25% had teruggedrongen.

In 2014 sprak de EU af de uitstoot tussen dan en 2030 met 40% te verminderen. In 2023 verhoogde de EU haar ambitie: met de Europese klimaatwet zijn de EU-landen nu wettelijk verplicht de uitstoot met minstens 55 % te hebben teruggedrongen in 2030.

In maart 2026 nam de Raad, na overeenstemming met het Europees Parlement, de gewijzigde Europese klimaatwet aan, met een bindend tussentijds streefcijfer voor 2040: 90% minder nettobroeikasgasemissies ten opzichte van het niveau van 1990.

Dit is een cruciale stap naar het langetermijndoel van de EU om in 2050 klimaatneutraal te zijn. Als verordening is de Europese klimaatwet rechtstreeks toepasselijk in alle EU-lidstaten.

• Klimaatdoelstelling voor 2040: Raad geeft groen licht (pers­mededeling, 5 maart 2026)
• Klimaatdoelstelling voor 2040: Raad en Parlement akkoord over 90% minder uitstoot (pers­mededeling, 10 december 2025)
• Klimaatdoelstelling voor 2040: Raad bepaalt standpunt over emissiereductie van 90% (pers­mededeling, 5 november 2025)

Klimaatbeleid en -wetgeving van de EU

Een groot deel van het recente klimaat­beleid van de EU is het resultaat van de Europese Green Deal.

De Europese klimaatwet is het belangrijkste wetsinstrument van de Green Deal. Alle EU-lidstaten zijn namelijk wettelijk verplicht de doelstelling van klimaat­neutraliteit in 2050 te halen.

Een belangrijk pakket klimaatwetgeving is Fit for 55. Dat bestaat uit verschillende wetten, regels en maatregelen om de emissies tussen nu en 2030 minstens 55% terug te dringen.

Een broeikasgasneutrale balans is alleen mogelijk door het huidige economische model grondig om te gooien. Het klimaat­beleid moet zich dus in alle economische sectoren laten voelen. Hieronder volgen enkele EU-maatregelen:

Voorbeelden van klimaatmaatregelen

hernieuwbare energie bevorderen

energie-efficiëntie verbeteren

koolstofverwijdering opvoeren

emissiehandel hervormen en uitbreiden

vervoer milieuvriendelijker maken

mensen helpen bij de transitie naar een groenere economie

Op weg naar klimaatneutraliteit

Sinds de EU-landen het eens werden over de eerste klimaat­doelen, heeft de EU een lange weg afgelegd om haar klimaat­impact te beperken.

In 2024 had de EU de nettobroeikasgasemissies met meer dan 37% omlaag gebracht ten opzichte van het niveau van 1990 (meer dan 39% als de internationale lucht- en scheepvaart niet worden meegerekend).

De uitstoot gaat echter niet in alle sectoren even snel omlaag. Hoewel de emissies in de vervoersector stijgen, zijn ze in andere sectoren aanzienlijk lager dan in 1990, vooral in de energiesector (-57%).

Dalende EU-broeikasgasuitstoot

De grafiek toont de broeikasgasuitstoot van de EU per sector in miljarden tonnen CO₂-equivalent, exclusief emissies van de internationale lucht- en scheepvaart en verwijderingen (koolstofput) door de sector landgebruik, verandering in landgebruik en bosbouw (LULUCF).

Zie ook