Δάση: Στοιχεία και αριθμοί
Τα δάση προσφέρουν ένα ευρύ φάσμα από οφέλη για την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον, αλλά αντιμετωπίζουν εντεινόμενες πιέσεις. Η ΕΕ στηρίζει τα δάση, τόσο εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και παγκοσμίως, με διάφορες πρωτοβουλίες και νομοθετήματα.
Τι παρέχουν τα δάση
Τα δάση είναι ζωτικής σημασίας για την ανθρώπινη υγεία και ευημερία, για το περιβάλλον και για το κλίμα.
Αποθήκευση άνθρακα
Κάθε χρόνο, τα δάση της ΕΕ δεσμεύουν περίπου το 10% των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου της ΕΕ —στα δέντρα, στα φυτά και στο έδαφος. Αυτό τα καθιστά μακράν τη μεγαλύτερη καταβόθρα άνθρακα στην ΕΕ.
Καθαρό νερό
Τα δάση είναι φυσικοί καθαριστές του αέρα και λειτουργούν ως φυσικά φίλτρα, δεσμεύοντας το νερό της βροχής και δίνοντάς του τη δυνατότητα να διαπερνά το έδαφος και τις ρίζες.
Κατοικία άγριας ζωής
Τα δάση αποτελούν καταφύγια βιοποικιλότητας. Σε παγκόσμιο επίπεδο, φιλοξενούν το 80% όλων των χερσαίων ειδών ζώων, φυτών και μυκήτων.
Ξυλεία και πρώτες ύλες
Τα προϊόντα ξυλείας αποθηκεύουν άνθρακα και συμβάλλουν στη μείωση των εκπομπών CO2. Τα δάση παρέχουν επίσης πρώτες ύλες εκτός της ξυλείας, όπως τρόφιμα, φαρμακευτικά φυτά και φελλό.
Προστασία του εδάφους και προστασία από πλημμύρες
Τα ριζικά συστήματα των δασών συγκρατούν το χώμα στη θέση του και αποτρέπουν τη διάβρωση. Συμβάλλουν επίσης στη ρύθμιση της ροής των υδάτων, στη μείωση των απορροών και στη μείωση του κινδύνου πλημμυρών.
Αναψυχή και υγεία
Τα δάση παρέχουν χώρους για πεζοπορία, κατασκήνωση και σύνδεση με τη φύση, βοηθώντας μας να ενισχύσουμε τη σωματική και ψυχική μας υγεία.
Πράσινες θέσεις εργασίας και απασχόληση
4,5 εκατομμύρια θέσεις εργασίας στην ΕΕ εξαρτώνται άμεσα ή έμμεσα από τα δάση. Σε όλο τον κόσμο, τα δάση παρέχουν 86 εκατομμύρια πράσινες θέσεις εργασίας.
Δασικές εκτάσεις και υγεία των δασών
Στην ΕΕ
Σχεδόν το 40%του εδάφους της ΕΕ καλύπτεται από δάση και η έκταση αυτή έχει αυξηθεί κατά 5,5% από το 2000 χάρη στη δάσωση, τη βιώσιμη διαχείριση, την ενεργό αποκατάσταση και τις φυσικές διεργασίες.
Ωστόσο, τα δάση μας βρίσκονται σε κακή κατάσταση, καθώς η υγεία τους επιδεινώνεται.
Παγκοσμίως
Τα δάση καλύπτουν το 30% της χερσαίας έκτασης της Γης. Η έκταση αυτή αντιπροσωπεύει 4,06 δισεκατομμύρια εκτάρια ή περίπου μισό εκτάριο δάσους για κάθε άνθρωπο στον πλανήτη.
Κάθε χρόνο, η έκταση μειώνεται κατά 4,7 εκατομμύρια εκτάρια κατά μέσο όρο ή κατά περίπου 6,7 εκατομμύρια γήπεδα ποδοσφαίρου.
Αποθήκευση αερίων θερμοκηπίου
Η υγεία και η ανθεκτικότητα των δασών, οι αλλαγές στα δασικά οικοσυστήματα λόγω της κλιματικής αλλαγής ή των επιβλαβών οργανισμών, και η αυξημένη υλοτόμηση δέντρων μπορούν να επηρεάσουν την ικανότητα των δασών να απορροφούν και να αποθηκεύουν αέρια του θερμοκηπίου. Το 2022 τα δάση της ΕΕ αποθήκευσαν κατά ένα τρίτο λιγότερα αέρια του θερμοκηπίου σε σύγκριση με το 2000, παρόλο που η συνολική έκτασή τους έχει αυξηθεί.
Η δυνατότητα των δασών της ΕΕ να αποθηκεύουν αέρια του θερμοκηπίου μειώνεται
Το διάγραμμα απεικονίζει την ποσότητα αερίων του θερμοκηπίου που απορροφήθηκε ανά έτος από τα δάση της ΕΕ, εκφρασμένη σε εκατομμύρια τόνους ισοδύναμου CO2 (MtCO2e).
Γραμμικό διάγραμμα που απεικονίζει την ποσότητα αερίων του θερμοκηπίου που απορροφήθηκε ανά έτος από το 2000 έως το 2022, εκφρασμένη σε εκατομμύρια τόνους ισοδύναμου CO2 (MtCO2e).
Από το 2000 έως το 2015 οι δασικές εκτάσεις απορρόφησαν περίπου 400 MtCO2e ανά έτος, με μικρές διακυμάνσεις. Μετά το 2015 το άρχισε να σημειώνεται σταθερή μείωση του επιπέδου απορρόφησης, με πτώση στα 312 MtCO2e το 2017. Έκτοτε, τα επίπεδα απορρόφησης έχουν παραμείνει σχετικώς σταθερά, ελαφρώς άνω των 300 MtCO2e.
Απειλές για τα δάση
Τα δάση αντιμετωπίζουν όλο και περισσότερες πιέσεις και κινδύνους, με αποτέλεσμα να δυσκολεύονται να προσφέρουν τα αναμενόμενα οφέλη.
Η αποψίλωση και η υποβάθμιση των δασών έχουν καταστρέψει περίπου το 10% των δασών του πλανήτη τα τελευταία 30 χρόνια.
Επιπλέον, η κλιματική αλλαγή είναι:
• Απώλεια βιοποικιλότητας
• επιβλαβείς οργανισμοί και ασθένειες, όπως προσβολές από σκολύτη που μπορούν να βλάψουν μεγάλες δασικές εκτάσεις
• ρύπανση, όπως υψηλά επίπεδα όζοντος που μειώνουν την ικανότητα των δέντρων να φωτοσυνθέτουν
• ξηρασίες και δασικές πυρκαγιές, που οδηγούν σε μικρότερης ηλικίας δάση ή μειωμένους ρυθμούς ανάπτυξης
Αύξηση των δασικών πυρκαγιών στην ΕΕ
Το διάγραμμα απεικονίζει τον ετήσιο αριθμό δασικών πυρκαγιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Το 2022 σημειώθηκαν σχεδόν 8.000 δασικές πυρκαγιές, προξενώντας απώλεια 9.000 km2 δάσους στην ΕΕ.
Ραβδόγραμμα που απεικονίζει τον ετήσιο αριθμό δασικών πυρκαγιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2010 έως το 2024.
Από το 2010 έως το 2018 ο αριθμός των πυρκαγιών παρέμεινε κάτω από 1.000 ετησίως, με εξαίρεση μια αξιοσημείωτη αύξηση το 2017, κατά την οποία σημειώθηκαν περισσότερες από 1.900 πυρκαγιές. Από το 2019, ο ετήσιος αριθμός πυρκαγιών άρχισε να αυξάνεται σταθερά και κορυφώθηκε σε περισσότερες από 7.800 πυρκαγιές το 2022. Το 2023 και το 2024 ο αριθμός των πυρκαγιών μειώθηκε, αλλά παρέμεινε υψηλός, με περισσότερες από 5.000 πυρκαγιές να καταγράφονται κάθε χρόνο.
Ως αποτέλεσμα, η υγεία των δασών της ΕΕ και η ανθεκτικότητά τους στην καταπόνηση μειώνονται. Οι μεγάλες πυρκαγιές ρυπαίνουν επίσης τον αέρα και τα ύδατα και, με τη σειρά τους, συμβάλλουν στην αύξηση της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Δείτε επίσης:
Δασική ανθεκτικότητα και προστασία των δασών
Προϊόντα μηδενικής αποψίλωσης
Κλιματική αλλαγή: Η δράση της ΕΕ
Τελευταία ενημέρωση: 24 Ιουνίου 2025