Skip to content

„Gotowi na 55”: co UE robi względem emisji spoza UE?

Graniczna opłata węglowa (CBAM) ma zachęcać producentów spoza UE do redukowania emisji. Stanowi ona ważny element pakietu „Gotowi na 55”, w skład którego wchodzą wnioski nowelizujące i aktualizujące obecne unijne przepisy, aby zapewnić ich zgodność z celami klimatycznymi UE (ograniczenie emisji netto gazów cieplarnianych o przynajmniej 55% do 2030 r.).

13 grudnia 2022 r. Rada i Parlament Europejski osiągnęły wstępne porozumienie polityczne co do CBAM. Rada formalnie przyjęła rozporządzenie w kwietniu 2023 r.

W lutym 2025 r. Komisja Europejska zaproponowała zmiany w mechanizmie, które mają go uprościć i zredukować biurokrację. W maju 2025 r. Rada przyjęła stanowisko negocjacyjne w sprawie tej propozycji.

W czerwcu 2025 r. negocjatorzy prezydencji Rady i Parlamentu Europejskiego osiągnęli wstępne porozumienie w sprawie rozporządzenia upraszczającego i wzmacniającego CBAM w ramach pierwszego pakietu zbiorczego.

Rozporządzenie zostało przyjęte przez Radę we wrześniu 2025 r. i weszło w życie 1 stycznia 2026 r.

Infografika wyjaśnia mechanizm granicznej opłaty węglowej. Celem opłaty jest walka z ucieczką emisji i redukcja emisji w skali światowej.

Co to jest graniczna opłata węglowa?

Graniczna opłata węglowa (CBAM) ma zapobiec ucieczce emisji – sytuacji, gdy firmy wyprowadzają wysokoemisyjną produkcję z UE do państw o niższych standardach klimatycznych. Opłata pomoże ograniczyć światowe emisje i zapewni firmom równe warunki konkurencji.

Jak wygląda ucieczka emisji?

Producenci w UE muszą opłacić emisje CO2 uprawnieniami zakupionymi w systemie handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS). System ten nie ma zastosowania do produkcji poza UE. Dlatego też istnieje ryzyko przeniesienia produkcji wysokoemisyjnej do państw o niższych standardach klimatycznych. W związku z tym importowane produkty byłyby cenowo atrakcyjniejsze kosztem środowiska. To zjawisko to ucieczka emisji.

Jak działa opłata?

Importując produkty spoza UE, unijni importerzy będą musieli wykupić certyfikaty CBAM, by pokryć różnicę w cenie związaną z uprawnieniami do emisji CO2, które muszą wykupić producenci w UE.

Jak to pomoże osiągnąć neutralność klimatyczną?

Graniczna opłata węglowa (CBAM) będzie działać równolegle z unijnym systemem handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS). System ten skłania firmy wysokoemisyjne w UE do redukcji emisji. Natomiast opłata będzie wywierać analogiczną presję na producentów spoza UE. Zachęci też inne państwa do wprowadzania opłat za emisje CO2.

Jakie produkty?

Na początek opłata CBAM objęłaby sektory wysokoemisyjne o dużym ryzyku ucieczki emisji:

  • żelazo i stal
  • cement
  • nawozy
  • aluminium
  • energię elektryczną
  • produkcję wodoru.

Rozporządzenie będzie dotyczyć też niektórych prekursorów i produktów rynku niższego szczebla (znajdujących się powyżej lub poniżej w łańcuchu wartości produktów objętych CBAM).

Przepisy będą mieć również zastosowanie – w ściśle określonych przypadkach – do emisji pośrednich.

W przyszłości opłata CBAM może objąć kolejne sektory.

Tematy