Graniczna opłata węglowa

Dlaczego Unia próbuje zapobiegać ucieczce emisji?

Unijni producenci przemysłowi z niektórych sektorów muszą rekompensować emisje CO₂ zakupem uprawnień do emisji w unijnym systemie handlu emisjami (ETS). System ten nie obejmuje jednak produkcji poza UE. Dlatego istnieje ryzyko, że produkcja wysokoemisyjna będzie się przenosić do państw o niższych standardach klimatycznych. Produkty importowane byłyby wtedy cenowo atrakcyjniejsze, ale kosztem środowiska. Jest to tzw. ucieczka emisji.

Unia stara się walczyć z ucieczką emisji za pomocą granicznej opłaty węglowej (tzw. mechanizmu dostosowywania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO₂ – CBAM). System ten w sprawiedliwy sposób wycenia emisję CO₂ przy produkcji towarów importowanych w sektorach najbardziej wysokoemisyjnych – żelaza, stali, cementu, nawozów, aluminium, energii elektrycznej i wodoru. Ma to skłaniać do czystszej produkcji przemysłowej w państwach trzecich.

Rada przyjęła rozporządzenie w tej sprawie w kwietniu 2023 r. Mechanizm funkcjonuje od 1 stycznia 2026 r.

Jak działa graniczna opłata węglowa?

Unijni importerzy muszą kupować certyfikaty CBAM, żeby pokryć różnicę w cenie wynikającą z tego, że producenci w UE mają obowiązek rekompensować emisje CO₂ za pomocą uprawnień do emisji.

Mechanizm ten funkcjonuje równolegle z unijnym systemem handlu emisjami, który ma skłaniać do redukcji emisji wysokoemisyjne gałęzie przemysłu w UE. Graniczna opłata węglowa ma mieć takie same skutki dla producentów spoza UE. Ma też zachęcać inne państwa do wprowadzania opłat za emisje CO₂.

Których produktów to dotyczy?

Graniczna opłata węglowa dotyczy sektorów o wysokiej emisji dwutlenku węgla i wysokim ryzyku ucieczki emisji.

żelazo i stal

cement

nawozy

aluminium

energia elektryczna

produkcja wodoru

Rozporządzenie obejmuje też niektóre prekursory i produkty rynku niższego szczebla (powyżej lub poniżej w łańcuchu wartości produktów objętych opłatą).

Przepisy dotyczą także – w ściśle określonych przypadkach – emisji pośrednich.

Wzmacnianie mechanizmu

We wrześniu 2025 r., w ramach pierwszego pakietu zbiorczego upraszczającego przepisy, Rada przyjęła szereg zmian mających uprościć system i zmniejszyć biurokrację. Rozporządzenie weszło w życie 20 października 2025 r.

W grudniu 2025 r. Komisja Europejska zaproponowała, by wzmocnić i rozszerzyć system. Chce:

• rozszerzyć zakres systemu, aby objął więcej produktów rynku niższego szczebla, które nie są surowcami, ale zawierają duże ilości żelaza, stali lub aluminium
• wprowadzić kilka metod przeciwko obchodzeniu przepisów, które mają zapobiegać unikaniu obowiązków z nich wynikających
• udoskonalić przepisy techniczne dotyczące przypisywania emisji do energii elektrycznej, aby zachęcić do obniżania emisyjności importu energii elektrycznej.

12 czerwca 2026 r. Rada przyjęła stanowisko w sprawie projektu. Popiera rozszerzenie opłaty na wybrane produkty rynku niższego szczebla, a jednocześnie dopracowanie listy objętych nią produktów. Popiera też wprowadzenie nowych metod przeciwko obchodzeniu przepisów i doprecyzowuje, kiedy w wyjątkowych okolicznościach można uzyskać tymczasowe zwolnienia.

Negocjacje z Parlamentem Europejskim mające służyć uzgodnieniu ostatecznej wersji przepisów rozpoczną się, gdy tylko Parlament wypracuje swoje stanowisko.

• CBAM: Rada zatwierdza uproszczenie instrumentu zapobiegającego ucieczce emisji (komunikat prasowy z 29 września 2025)
• Rada chce wzmocnienia unijnej granicznej opłaty węglowej (komunikat prasowy z 12 czerwca 2026)

Więcej