Ευρωπαϊκός κανονισμός για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης: Νέοι κανόνες για την προστασία των δημοσιογράφων και των μέσων ενημέρωσης

Το Συμβούλιο εξέδωσε νέα νομοθετική πράξη που θα διασφαλίσει την ελευθερία και την πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης καθώς και τη συντακτική ανεξαρτησία στην ΕΕ.

Ο ευρωπαϊκός κανονισμός για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης θεσπίζει κοινό πλαίσιο για τις υπηρεσίες μέσων ενημέρωσης στην εσωτερική αγορά της ΕΕ και εισάγει μέτρα για την προστασία των δημοσιογράφων και των παρόχων υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης από πολιτικές παρεμβάσεις, ενώ παράλληλα θα διευκολύνει τη διασυνοριακή λειτουργία τους εντός της ΕΕ.

Οι νέοι κανόνες θα κατοχυρώσουν το δικαίωμα των πολιτών να έχουν πρόσβαση σε δωρεάν και πολυφωνική ενημέρωση και θα καθορίσουν την ευθύνη των κρατών μελών να παρέχουν τις συνθήκες και το πλαίσιο που απαιτούνται για την προστασία του δικαιώματος αυτού.

Τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης αποτελούν ζωτικό στοιχείο κάθε ελεύθερης και δημοκρατικής κοινωνίας. Η σημερινή απόφαση για την έκδοση καταδεικνύει την πάγια δέσμευση της ΕΕ για την προστασία των δημοσιογράφων και τη διασφάλιση της ελευθερίας και της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης.

Benjamin Dalle, Φλαμανδός Υπουργός Βρυξελλών, Νεολαίας, Μέσων Ενημέρωσης και Καταπολέμησης της Φτώχειας

Αυξανόμενες απειλές για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης

Ο κανονισμός απαντά στις αυξανόμενες ανησυχίες εντός της ΕΕ σχετικά με την πολιτικοποίηση των μέσων ενημέρωσης και την έλλειψη διαφάνειας όσον αφορά την ιδιοκτησία των μέσων ενημέρωσης και την κατανομή κρατικών διαφημιστικών κονδυλίων σε παρόχους υπηρεσιών μέσων ενημέρωσης. Επιδιώκει να θεσπίσει διασφαλίσεις για την καταπολέμηση των πολιτικών παρεμβάσεων στις συντακτικές αποφάσεις τόσο των ιδιωτικών όσο και των δημόσιων παρόχων μέσων ενημέρωσης, για την προστασία των δημοσιογράφων και των πηγών τους, καθώς και για την εγγύηση της ελευθερίας και της πολυφωνίας των μέσων ενημέρωσης.

Νέο Συμβούλιο Υπηρεσιών Μέσων Ενημέρωσης

Ο νέος κανονισμός βασίζεται στις διατάξεις της οδηγίας του 2018 για τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών μέσων (ΥΟΑΜ). Ειδικότερα, θεσπίζει ένα ανεξάρτητο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Υπηρεσιών Μέσων Ενημέρωσης, το οποίο έρχεται να αντικαταστήσει την ομάδα των ευρωπαϊκών ρυθμιστικών αρχών (ERGA) που είχε συσταθεί βάσει της προαναφερόμενης οδηγίας. Το όργανο αυτό, που θα απαρτίζεται από εθνικές αρχές αρμόδιες για τα μέσα ενημέρωσης, θα συμβουλεύει και θα στηρίζει την Επιτροπή και θα προωθεί τη συνεπή εφαρμογή βασικών διατάξεων του νέου κανονισμού και της υφιστάμενης οδηγίας σε όλα τα κράτη μέλη, μεταξύ άλλων γνωμοδοτώντας και βοηθώντας την Επιτροπή να καταρτίζει κατευθυντήριες γραμμές.

Επόμενα βήματα

Ο κανονισμός τώρα θα υπογραφεί, θα δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ και θα αρχίσει να ισχύει είκοσι ημέρες αργότερα.

Ιστορικό

Η ελευθερία και η πολυφωνία των μέσων ενημέρωσης κατοχυρώνονται στον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Ωστόσο, πρόσφατες εκθέσεις της Επιτροπής και του παρατηρητηρίου για την πολυφωνία στα μέσα ενημέρωσης έχουν αναδείξει ορισμένες ανησυχίες που εκφράζονται εντός της ΕΕ για ζητήματα όπως η πολιτικοποίηση των μέσων ενημέρωσης, η διαφάνεια της ιδιοκτησίας τους και η ανεξαρτησία των εθνικών αρχών που είναι αρμόδιες για αυτά.

Ο ευρωπαϊκός κανονισμός για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης ανακοινώθηκε από την πρόεδρο κ. Ursula von der Leyen στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης το 2021. Στις 16 Σεπτεμβρίου 2022, η Επιτροπή δημοσίευσε την πρότασή της σχετικά με κανονισμό για τη θέσπιση κοινού πλαισίου για τις υπηρεσίες μέσων ενημέρωσης στην εσωτερική αγορά. Η πρόταση κανονισμού προέβλεπε νέους κανόνες για την προστασία της πολυφωνίας και της ανεξαρτησίας των μέσων ενημέρωσης στην ΕΕ. Οι διαπραγματεύσεις μεταξύ του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ολοκληρώθηκαν με συμφωνία στις 15 Δεκεμβρίου 2023.

• Ευρωπαϊκός κανονισμός για την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης — κείμενο του κανονισμού
• Ελευθερία των μέσων ενημέρωσης στην ΕΕ (γενικές πληροφορίες)