4. pakiet kolejowy: reforma europejskich kolei

Czym jest 4. pakiet kolejowy?

4. pakiet kolejowy ma wyeliminować bariery, które wciąż utrudniają tworzenie jednolitego europejskiego obszaru kolejowego. Proponowane akty zreformują unijny sektor kolejowy, ponieważ sprzyjają konkurencji i innowacyjności na krajowych rynkach pasażerskich. Wprowadzą także reformę strukturalną i techniczną. Dzięki temu europejskie sieci kolejowe będą bezpieczniejsze oraz bardziej niezawodne i interoperacyjne.

Na pakiet składa się 6 projektów ustawodawczych opracowanych przez Komisję.

Skąd zmiany?

Europejska sieć kolejowa jest obecnie dość rozdrobniona. Poszczególne państwa członkowskie posługują się różnymi normami bezpieczeństwa i różnymi systemami technicznymi. Na przykład aby móc świadczyć transgraniczne usługi kolejowe, należy uzyskać autoryzację w zakresie bezpieczeństwa od różnych organów krajowych i obsługiwać różne systemy sygnalizacyjne. Wchodzenie nowych operatorów kolejowych na rynek i umieszczanie na nim nowego sprzętu technicznego jest więc skomplikowane i drogie.

Proponowany 4. pakiet kolejowy wyeliminuje bariery, które jeszcze utrudniają tworzenie jednolitego europejskiego obszaru kolejowego, i w ten sposób pomoże stworzyć bardziej konkurencyjny sektor kolejowy, oferujący lepsze połączenia między UE a krajami sąsiednimi.

Zmiany pomogą UE także osiągnąć cele w dziedzinie redukcji emisji oraz zachęcą do częstszego korzystania z transportu kolejowego, jak założono w przedstawionej przez Komisję w 2011 r. białej księdze o transporcie.

Polityka w zakresie transeuropejskiej sieci transportowej

4. pakiet kolejowy wspiera nową unijną politykę w zakresie transeuropejskiej sieci transportowej zainicjowaną 1 stycznia 2014 r. Wyznacza ona 9 głównych korytarzy transportowych w UE, które mają:

• zlikwidować zatory
• uzupełnić brakujące połączenia transgraniczne
• promować integrację i interoperacyjność różnych środków transportu.

W szczegółach

Wnioski składające się na 4. pakiet kolejowy mają 4 główne cele:

1. Skuteczne normy i zezwolenia
   Zmiany mają doprowadzić do zmniejszenia kosztów administracyjnych ponoszonych przez firmy kolejowe i ułatwić nowym operatorom wchodzenie na rynek. Europejska Agencja Kolejowa (ERA) stałaby się pojedynczym podmiotem wydającym operatorom zezwolenia na eksploatację pojazdów i certyfikaty bezpieczeństwa.
2. Efektywna struktura
   Proponowane zmiany zwiększyłyby rolę zarządców infrastruktury – osób odpowiedzialnych za tory – całkowicie uniezależniając ich operacyjnie i finansowo od operatorów kolejowych. Zarządcy infrastruktury mieliby także kontrolę nad wszystkimi kwestiami istotnymi dla sieci kolejowej, takimi jak planowanie infrastruktury, rozkłady czy codzienna eksploatacja i konserwacja.
3. Otwarcie krajowych rynków pasażerskich
   4. pakiet kolejowy proponuje, by od grudnia 2019 r. otworzyć krajowe rynki kolei pasażerskich na nowe podmioty i usługi. Przedsiębiorstwa mogłyby oferować konkurencyjne usługi, np. nowe przewozy kolejowe na konkretnej trasie, lub ubiegać się o publiczne zamówienia na usługi kolejowe. Proponowane zmiany zobowiązywałyby do ogłaszania przetargów na publiczne usługi kolejowe w UE.
4. Wykwalifikowani pracownicy
   W projektach zwrócono uwagę, jak ważne jest przyciąganie do sektora kolejowego wykwalifikowanych i zmotywowanych pracowników. Zmiany pozwoliłyby państwom członkowskim lepiej chronić pracowników, gdy zamówienia na usługi publiczne przejmowaliby nowi oferenci.

Na proponowane prawo składają się projekty techniczne oraz projekty dotyczące zarządzania i otwarcia rynku.

Filar techniczny to 3 wnioski uaktualniające dotychczasowe akty prawne:

• wniosek w sprawie zmiany rozporządzenia o Europejskiej Agencji Kolejowej – 2013/0014(COD)
• wniosek w sprawie zmiany dyrektywy o interoperacyjności systemu kolejowego w UE – 2013/0015(COD)
• wniosek w sprawie zmiany dyrektywy o bezpieczeństwie kolei – 2013/0016(COD).

Filary zarządzania i otwarcia rynku to zmiany do 2 obowiązujących aktów prawnych i uchylenie 1 aktu:

• wniosek w sprawie zmiany rozporządzenia o otwarciu rynku krajowych usług kolejowego transportu pasażerskiego – 2013/0028(COD)
• wniosek w sprawie zmiany dyrektywy ustanawiającej jednolity europejski obszar kolejowy – 2013/0029(COD)
• wniosek w sprawie uchylenia rozporządzenia o normalizacji rachunkowości przedsiębiorstw kolejowych – 2013/0013(COD).

Rola Rady

6 wniosków, które składają się na 4. pakiet kolejowy, zostanie wynegocjowanych i przyjętych w zwykłej procedurze ustawodawczej. Oznacza to, że Rada i Parlament Europejski będą współprawodawcami.

10 grudnia 2015 r. Rada przyjęła swoje stanowisko w pierwszym czytaniu w sprawie wszystkich 3 projektów filara technicznego. Teraz Parlament Europejski musi jeszcze przeprowadzić drugie czytanie, by stanowisko to formalnie zatwierdzić.

8 października 2015 r. na posiedzeniu Rady ds. TTE uzgodniono podejście ogólne do wniosków w sprawie zarządzania i otwarcia rynku. Teraz Rada prowadzi trójstronne negocjacje z Parlamentem Europejskim.