Bezpieczeństwo lotnicze, EASA i drony: Rada przyjmuje stanowisko

1 grudnia 2016 r. Rada uzgodniła podejście ogólne względem zmienionych zasad bezpieczeństwa w lotnictwie cywilnym oraz nowego mandatu Europejskiej Agencji Bezpieczeństwa Lotniczego (EASA). Projekt rozporządzenia zawiera zasady bezpiecznego użytkowania dronów w europejskiej przestrzeni powietrznej. Są to pierwsze takie zasady, które będą obowiązywać w całej UE.

To tzw. rozporządzenie podstawowe w sprawie EASA umożliwi unijnemu sektorowi lotnictwa dalszy bezpieczny rozwój. Ustalono w nim warunki, które pozwolą tej branży rozkwitnąć i pozostać konkurencyjną i innowacyjną na rynku światowym. Reforma zasad jest konieczna, gdyż należy się spodziewać, że w ciągu najbliższych 20 lat ruch lotniczy w UE zwiększy się o 50%, a zatem lotnictwo musi być gotowe do stawienia czoła twardej globalnej konkurencji.

„Reforma lotnictwa cywilnego to ważny krok w tworzeniu konkurencyjnego, innowacyjnego i odpornego na przyszłe trudności sektora. Cieszę się, że proponowane zasady są proporcjonalne do ryzyka i że umożliwiamy branży przygotowanie się na pojawiające się innowacyjne rozwiązania, takie jak drony. Przewidujemy też wspólne gromadzenie zasobów i dzielenie się nimi między państwami członkowskimi, co ma zasadnicze znaczenie dla upowszechniania wiedzy fachowej”.

Arpád Érsek, słowacki minister transportu, budownictwa i rozwoju regionalnego

Zachęcanie do innowacyjności przy proporcjonalnych przepisach bezpieczeństwa

Reforma wprowadza proporcjonalne zasady zmniejszające biurokrację i zachęcające do innowacyjności. Uwzględnia różne rodzaje ryzyka w poszczególnych sektorach lotnictwa cywilnego. Statki powietrzne, których eksploatacja wiąże się z mniejszym ryzykiem (takie jak śmigłowce lub lekkie samoloty sportowe), będą podlegać prostszym i tańszym procedurom zatwierdzania niż statki powietrzne wykorzystywane w celach komercyjnych.

Przepisy dotyczące dronów: bezpieczeństwo, ochrona, prywatność

W całej UE mają obowiązywać podstawowe zasady gwarantujące bezpieczeństwo, ochronę i prywatność przy obsłudze dronów. Rozporządzenie wprowadza pewność prawa w tej szybko rozwijającej się branży, do której należy wiele małych i średnich przedsiębiorstw i start-upów.

Ze względów bezpieczeństwa przepisy mają dotyczyć wszystkich dronów: od małych zabawek ważących zaledwie kilka gramów do dużych bezzałogowych statków powietrznych, które mogą być ciężkie i szybkie jak samoloty. W tej chwili UE jest uprawniona do wprowadzania regulacji dotyczących bezzałogowych statków powietrznych o wadze ponad 150 kg, a lżejsze drony podlegają zasadom krajowym.

Ryzyko związane z użytkowaniem dronów jest bardzo zróżnicowane, wiec odnośne zasady powinny być proporcjonalne. W szczególności powinny uwzględniać stopień zagrożenia dla innych uczestników ruchu lotniczego lub osób na ziemi. Operacje wyższego ryzyka będą wymagać certyfikacji, a mniej groźne drony będą musiały jedynie spełniać wymogi zwykłych unijnych rynkowych mechanizmów nadzoru.

Jeśli chodzi o ochronę środowiska, drony będą podlegać także stosownym przepisom o hałasie i emisji CO2, tak jak wszystkie inne statki powietrzne.

Zgodnie z tymi zasadami EASA opracuje bardziej szczegółowe przepisy o dronach, a Komisja przyjmie je w akcie wykonawczym. Dzięki temu dostosowywanie zasad do postępu technicznego będzie łatwiejsze. EASA już opublikowała „prototypowe” rozporządzenie w sprawie dronów.

W środkach wykonawczych należy uwzględnić najlepsze praktyki stosowane przez państwa członkowskie, a także uwarunkowania lokalne, takie jak gęstość zaludnienia. Państwa członkowskie będą miały prawo ograniczyć użytkowanie dronów z przyczyn związanych m.in. z bezpieczeństwem, prywatnością, ochroną danych i środowiska – tak jak to mogą robić w przypadku każdej innej operacji lotniczej.

Inne elementy wniosku

Nowe przepisy przewidują zacieśnienie współpracy państw członkowskich, Komisji i EASA w kwestiach związanych z ochroną lotnictwa cywilnego, takich jak cyberbezpieczeństwo i loty nad strefami konfliktu. Tam, gdzie bezpieczeństwo i ochrona są ściśle ze sobą powiązane, EASA będzie służyć wsparciem technicznym, gdyż kwestie dotyczące wyłącznie bezpieczeństwa krajowego leżą w gestii państw członkowskich. Jeśli chodzi o budżet EASA, wstępna propozycja dodania opłat trasowych jako nowego źródła finansowania wzbudziła wątpliwości co do neutralności kosztowej oraz obawy, że wystąpią prawne i praktyczne trudności. W związku z tym finansowanie działalności EASA pozostanie niezmienione. Zgodnie z obecnym systemem 70% środków EASA pochodzi z branży, a reszta z budżetu UE. Ponadto nie zostanie utworzony żaden nowy mechanizm nadzoru umożliwiający EASA przejęcie pewnych zadań nadzorczych. Jeżeli trzeba będzie wypełnić luki w zakresie zapewniania bezpieczeństwa, można będzie skorzystać z już istniejących środków: wspólnej wiedzy ekspertów krajowych lub nadzoru prowadzonego razem przez kilka właściwych organów krajowych. Państwa członkowskie będą miały też możliwość łączenia zasobów i dzielenia się nimi w grupie liczącej maksymalnie pięciu członków, np. jeżeli będą chciały nadzorować którąś z linii lotniczych.

Kiedy nowe prawo?

Podejście ogólne będzie dla Rady podstawą do rozmów z Parlamentem Europejskim. Przyjęcie aktu prawnego wymaga zgody obu instytucji.

• Rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa lotnictwa cywilnego (podejście ogólne)