Rada uzgadnia nowe przepisy zaostrzające normy emisji CO₂ dla pojazdów ciężkich

Rada osiągnęła dziś porozumienie („podejście ogólne”) w sprawie projektu dotyczącego aktualizacji i zaostrzenia rozporządzenia o normach emisji CO₂ dla pojazdów ciężkich. Rozporządzenie ma dodatkowo ograniczyć emisje CO₂ w sektorze transportu drogowego i wprowadzić nowe cele na 2030, 2035 i 2040 r. Nowe przepisy pomogą UE zrealizować jej ambicje w zakresie walki ze zmianą klimatu.

Projekt ma również zachęcać do zwiększania udziału pojazdów bezemisyjnych w unijnym parku pojazdów ciężkich, a przy tym lepiej chronić i wzmacniać innowacje w tym sektorze i jego konkurencyjność.

Podejście ogólne posłuży jako mandat do negocjacji z Parlamentem Europejskim na temat ostatecznego kształtu przepisów.

Dzisiejsze porozumienie potwierdza, że jesteśmy zdecydowani osiągnąć nasze ambitne cele klimatyczne. Ciężarówki, autobusy i autokary są ważnym elementem transportu drogowego, który wpływa na codzienne życie milionów obywateli. Zasługują oni, by żyć w ekologiczniejszym i czystszym otoczeniu, a my uczyniliśmy teraz kolejny krok w tym kierunku. Jednocześnie dbamy o konkurencyjność naszego przemysłu, precyzując plan działania dotyczący nowych inwestycji.

Teresa Ribera Rodríguez, p.o. trzeciej wicepremier i minister transformacji ekologicznej i wyzwań demograficznych Hiszpanii

Główne zmiany uzgodnione przez Radę

W tekście Rady uwzględniono zarówno konieczność zachowania głównej ambicji projektu Komisji, jeśli chodzi o ograniczenie oddziaływania sektora pojazdów ciężkich na klimat, jak i potrzebę zapewnienia państwom członkowskim pewnej elastyczności we wdrażaniu zmienionego rozporządzenia. Jednocześnie zadbano o wzmocnienie innowacji w sektorze i konkurencyjności UE.

Zakres stosowania rozporządzenia

Projekt rozszerza zakres stosowania rozporządzenia, tak by niemal wszystkie nowe pojazdy ciężkie, które mają certyfikowaną wartość emisji CO₂ – w tym mniejsze ciężarówki, autobusy miejskie, autokary i przyczepy – podlegały docelowym poziomom redukcji emisji.

Zwolnieni z docelowych poziomów redukcji emisji CO₂ określonych w rozporządzeniu będą niewielcy producenci oraz pojazdy użytkowane w górnictwie, leśnictwie i rolnictwie, pojazdy użytkowane przez siły zbrojne i straż pożarną; pojazdy użytkowane przez służby ochrony ludności, organy ścigania i służby medyczne; a także pojazdy specjalistyczne, np. śmieciarki.

Państwa członkowskie zmieniły definicję „bezemisyjnego pojazdu ciężkiego”: obniżyły jeszcze bardziej proponowany próg, który wciąż obejmuje pojazdy napędzane wodorem. Ponadto państwa członkowskie dodały podgrupę pojazdów obejmującą samochody ciężarowe w bardzo ciężkim zestawie (EHC), tak by lepiej uwzględnić ich cechy, w tym w odniesieniu do ich efektywności energetycznej.

Nowe cele

Zgodnie z celami klimatycznymi UE na okres po 2030 r. Rada utrzymała docelowe poziomy określone przez Komisję. Obok już przewidzianego docelowego poziomu redukcji emisji CO₂ o 15% w 2025 r., nowe przepisy wprowadzają:

• redukcję emisji o 45% od 2030 r. (dotychczas 30%)
• redukcję emisji o 65% od 2035 r.
• redukcję emisji o 90% od 2040 r.

Państwa członkowskie postanowiły, że w odniesieniu do przyczep i naczep docelowy poziom wyniesie 7,5% (załącznik I).

Cel dotyczący bezemisyjności autobusów miejskich

Proponowana zmiana wprowadza cel zakładający osiągnięcie do 2035 r. przez autobusy miejskie 100-procentowej bezemisyjności. Najbliższy cel – do 2030 r. – wynosi natomiast 85%. Rada zgodziła się, by ten docelowy poziom nie obowiązywał wobec autobusów międzymiastowych.

Ponadto Rada dodała szereg przepisów, które zwiększą wszechstronność klauzuli przeglądowej, takich jak przepis o uwzględnianiu już poczynionych inwestycji krajowych oraz ewentualnych ograniczeń wynikających z ukształtowania terenu lub warunków pogodowych w państwach członkowskich. W trosce o solidność prawną państwa członkowskie doprecyzowały również przepisy o procedurach udzielania zamówień publicznych dotyczących bezemisyjnych autobusów miejskich, w szczególności w odniesieniu do kryteriów oceny związanych z bezpieczeństwem dostaw.

Klauzula przeglądowa

Skuteczność i wpływ zmienionego rozporządzenia na wspomniane poziomy docelowe zostaną poddane przez Komisję przeglądowi w 2027 r, czyli rok później niż to pierwotnie proponowała (art. 15). Jedną z kwestii, które będą przedmiotem sprawozdań Komisji w ramach tego przeglądu, będą postępy we wprowadzaniu publicznej i prywatnej infrastruktury ładowania i tankowania paliw alternatywnych dla pojazdów objętych rozporządzeniem.

W ramach przeglądu Komisja będzie też musiała przedstawić ocenę roli współczynnika korygującego emisji dwutlenku węgla (CCF) w przechodzeniu na mobilność bezemisyjną w sektorze pojazdów ciężkich.

Co dalej?

Podejście ogólne posłuży Radzie jako mandat do negocjacji z Parlamentem Europejskim na temat ostatecznego kształtu przepisów. Wynik negocjacji będzie musiał zostać formalnie przyjęty przez Radę i Parlament.

Kontekst

Sektor pojazdów ciężkich odpowiada za ponad 25% emisji gazów cieplarnianych pochodzących z transportu w UE. Normy emisji CO₂ dla niektórych pojazdów ciężkich ustalono po raz pierwszy w 2019 r., a docelowe poziomy dotyczyły okresu 2025–2029 i okresu od 2030 r., z zastrzeżeniem, że do 2022 r. przeprowadzony zostanie przegląd rozporządzenia.

14 lutego 2023 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący zmiany norm emisji CO₂ dla pojazdów ciężkich. Choć wniosek nie jest częścią pakietu „Gotowi na 55”, jest z nim ściśle powiązany: przyczynia się do realizacji ambicji UE, by zmniejszyć do 2030 r. unijne emisje gazów cieplarnianych netto o co najmniej 55% w porównaniu z poziomem z 1990 r. i zapewnić UE neutralność klimatyczną do 2050 r.

Główne proponowane zmiany dotyczą objęcia zakresem stosowania rozporządzenia także autobusów i przyczep, definicji pojazdów bezemisyjnych oraz nowych ogólnounijnych docelowych poziomów redukcji emisji na 2030, 2035 i 2040 r. Poziomy te nie dotyczą przyczep ani autobusów miejskich, które podlegają specjalnym wymogom redukcji emisji CO₂.

• Podejście ogólne
• Czysta i zrównoważona mobilność (podsumowanie informacyjne)