Ετήσιος προϋπολογισμός της ΕΕ

Τι είναι ο ετήσιος προϋπολογισμός της ΕΕ;

Ο ετήσιος προϋπολογισμός καθορίζει το σύνολο των δαπανών και των εσόδων της ΕΕ για ένα συγκεκριμένο έτος.

Οι ετήσιοι προϋπολογισμοί δεν πρέπει να ξεπερνούν τα ανώτατα όρια των δαπανών που καθορίζονται στον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, δηλαδή στο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ). Η ΕΕ συνήθως καθορίζει τον ετήσιο προϋπολογισμό της σε χαμηλότερα επίπεδα, ώστε να έχει περιθώριο να καλύψει απρόβλεπτες ανάγκες.

Ο ετήσιος προϋπολογισμός εξασφαλίζει ότι η ΕΕ εισπράττει τα έσοδα που χρειάζεται για τη χρηματοδότηση των δαπανών της. Σε κάθε ετήσιο προϋπολογισμό, τα έσοδα και οι δαπάνες πρέπει να είναι πάντοτε ισοσκελισμένα.

• Ο μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός της ΕΕ

Πώς εγκρίνεται ο ετήσιος προϋπολογισμός της ΕΕ;

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποβάλλει σχέδιο ετήσιου προϋπολογισμού. Στη συνέχεια το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο καταλήγουν σε συμφωνία επί ίσοις όροις για τον προϋπολογισμό.

Καταρχάς το Συμβούλιο καθορίζει τη θέση του επί του σχεδίου ετήσιου προϋπολογισμού. Κατόπιν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί να εγκρίνει τροπολογίες επί της θέσης του Συμβουλίου. Εάν οι απόψεις τους αποκλίνουν, συγκαλείται επιτροπή συνδιαλλαγής με αποστολή να βρει συμβιβαστική λύση εντός τριών εβδομάδων.

Σε περίπτωση συμφωνίας, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο έχουν προθεσμία 14 ημερών για την τυπική έγκρισή της.

Εάν το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο δεν καταλήξουν σε συμφωνία, η Επιτροπή οφείλει να υποβάλει νέο σχέδιο ετήσιου προϋπολογισμού.

Εάν ο ετήσιος προϋπολογισμός δεν έχει ακόμη εγκριθεί στην αρχή του έτους στο οποίο αναφέρεται, εφαρμόζεται το σύστημα των προσωρινών δωδεκατημορίων. Αυτό σημαίνει ότι για κάθε κεφάλαιο του προϋπολογισμού μπορεί να δαπανηθεί κάθε μήνα το πολύ ένα δωδέκατο των πιστώσεων είτε του προϋπολογισμού του προηγούμενου έτους είτε του σχεδίου προϋπολογισμού που έχει προτείνει η Επιτροπή, εάν το ποσό αυτό είναι μικρότερο.

Η διαδικασία έγκρισης του προϋπολογισμού ορίζεται στο άρθρο 314 της Συνθήκης για τη λειτουργία της ΕΕ.

Μπορεί να τροποποιηθεί ο ετήσιος προϋπολογισμός;

Το Συμβούλιο μπορεί να τροποποιήσει τον εγκεκριμένο ετήσιο προϋπολογισμό από κοινού με το Κοινοβούλιο. Για τον σκοπό αυτόν, η Επιτροπή υποβάλλει σχέδιο διορθωτικού προϋπολογισμού, το οποίο εγκρίνεται με την ίδια διαδικασία που ισχύει για τον ετήσιο προϋπολογισμό.

Ο ετήσιος προϋπολογισμός μπορεί να τροποποιηθεί, για παράδειγμα, εάν χρειάζονται πρόσθετα μέσα για να καλυφθούν έκτακτες ανάγκες, όπως λόγου χάρη η αντιμετώπιση των συνεπειών μιας φυσικής καταστροφής σε ένα κράτος μέλος.

Διορθωτικοί προϋπολογισμοί εγκρίνονται επίσης για να ενσωματωθεί το πλεόνασμα του προϋπολογισμού του προηγούμενου έτους ή για να προσαρμοστεί η προβλεπόμενη κατανομή των εσόδων από τα διάφορα είδη ιδίων πόρων.

Ποιος εκτελεί και ελέγχει τον ετήσιο προϋπολογισμό;

Ο προϋπολογισμός εκτελείται κατά κύριο λόγο από την Επιτροπή και τα κράτη μέλη. Τα κράτη μέλη εκτελούν περίπου τα τρία τέταρτα του προϋπολογισμού. Αυτό σημαίνει ότι η Επιτροπή καταβάλλει απευθείας ένα μικρό μόνο μέρος των κονδυλίων του προϋπολογισμού. Ωστόσο, η Επιτροπή φέρει την τελική ευθύνη για την εκτέλεση του συνολικού ετήσιου προϋπολογισμού της ΕΕ.

Τα κράτη μέλη, σε συνεργασία με την Επιτροπή, οφείλουν να μεριμνούν ώστε οι πιστώσεις να χρησιμοποιούνται σύμφωνα με τις αρχές της χρηστής δημοσιονομικής διαχείρισης. Όλοι όσοι συμμετέχουν στην εκτέλεση του προϋπολογισμού πρέπει να τηρούν μια σειρά αυστηρών κανόνων που καθορίζουν οι νομοθέτες της ΕΕ.

Διαδικασία απαλλαγής

Η εκτέλεση του ετήσιου προϋπολογισμού της ΕΕ ελέγχεται στο πλαίσιο της επονομαζόμενης διαδικασίας απαλλαγής. Για κάθε οικονομικό έτος, το Κοινοβούλιο αποφασίζει, με βάση σύσταση του Συμβουλίου, εάν θα εγκρίνει τον τρόπο με τον οποίο έγινε η εκτέλεση του προϋπολογισμού. Με άλλα λόγια, αποφασίζει αν θα «χορηγήσει απαλλαγή».

Για τη σύστασή του, το Συμβούλιο εξετάζει:

• τους λογαριασμούς της ΕΕ για το δεδομένο οικονομικό έτος, τον δημοσιονομικό ισολογισμό και την έκθεση αξιολόγησης των οικονομικών της ΕΕ με βάση τα αποτελέσματα που έχουν επιτευχθεί (όλα τα παραπάνω υποβάλλονται από την Επιτροπή)
• την ετήσια έκθεση και τη δήλωση βεβαίωσης που υποβάλλει το Ελεγκτικό Συνέδριο (ο εξωτερικός ελεγκτής της ΕΕ)