Χρηματοδότηση του προϋπολογισμού της ΕΕ

Πώς χρηματοδοτείται ο προϋπολογισμός της ΕΕ;

Οι δαπάνες της ΕΕ χρηματοδοτούνται από έσοδα προερχόμενα από διάφορες πηγές:

• ίδιοι πόροι, που αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 90% των εσόδων
• πλεόνασμα των εσόδων της ΕΕ – το ποσό που απομένει αφού καταβληθούν οι πληρωμές του προηγουμένου έτους
• άλλες πηγές – κυρίως πρόστιμα σε εταιρείες που δεν τηρούν τη νομοθεσία της ΕΕ σε θέματα ανταγωνισμού, επιστροφές και φόροι επί των μισθών

Η αποκαλούμενη «απόφαση για τους ιδίους πόρους» καθορίζει το πώς χρηματοδοτείται ο προϋπολογισμός της ΕΕ.

Το σύστημα ιδίων πόρων της ΕΕ

Επί του παρόντος υπάρχουν τέσσερις ίδιοι πόροι για τον προϋπολογισμό της ΕΕ:

• παραδοσιακοί ίδιοι πόροι: κυρίως τελωνειακοί δασμοί
• συνεισφορές από τα κράτη μέλη που βασίζονται στον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ)
• συνεισφορές από τα κράτη μέλη που βασίζονται στο ακαθάριστο εθνικό εισόδημα (ΑΕΕ), οι οποίες προσαρμόζονται προκειμένου να ισοσκελισθούν τα έσοδα και οι δαπάνες
• εθνικές συνεισφορές που βασίζονται στην ποσότητα των μη ανακυκλωμένων απορριμμάτων πλαστικών συσκευασιών που παράγονται από κάθε κράτος μέλος

Το μερίδιο των διαφόρων πηγών εσόδων ποικίλλει ελαφρώς από έτος σε έτος, με τον ίδιο πόρο του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος να παραμένει η κύρια πηγή χρηματοδότησης του προϋπολογισμού της ΕΕ.

Ίδιοι πόροι το 2025

Παραδοσιακοί ίδιοι πόροι

Μετά την κατάργηση των εισφορών επί της ζάχαρης το 2017, οι τελωνειακοί δασμοί επί των εισαγωγών από τρίτες χώρες είναι οι μόνοι παραδοσιακοί ίδιοι πόροι του προϋπολογισμού της ΕΕ.

Τα κράτη μέλη είναι υπεύθυνα για την είσπραξη των τελωνειακών δασμών στα εξωτερικά τους σύνορα. Κατά την περίοδο 2021-2027, οι εθνικές αρχές παρακρατούν το 25% των εισπραχθέντων τελωνειακών δασμών.

• Η τελωνειακή ένωση της ΕΕ

Ίδιος πόρος βασιζόμενος στον ΦΠΑ

Εφαρμόζεται ενιαίος συντελεστής 0,3% στη βάση του φόρου προστιθέμενης αξίας κάθε κράτους μέλους, με ανώτατο όριο της φορολογητέας βάσης ΦΠΑ το 50% του ΑΕΕ για κάθε χώρα.

• ΦΠΑ

Ίδιος πόρος βασιζόμενος στο ΑΕΕ

Ο ίδιος πόρος που βασίζεται στο ΑΕΕ έχει σχεδιαστεί για να καλύπτει το ποσό που απαιτείται για την ισοσκέλιση των εσόδων και των δαπανών στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Δεδομένου ότι ο προϋπολογισμός της ΕΕ δεν μπορεί να εμφανίζει έλλειμμα, όλες οι δαπάνες σε ένα δεδομένο έτος πρέπει να καλύπτονται από έσοδα.

Μετά την αφαίρεση των λοιπών ιδίων πόρων, τα κράτη μέλη συνεισφέρουν στη διαφορά ανάλογα με το ακαθάριστο εθνικό εισόδημά τους. Το ποσοστό συνεισφοράς αναπροσαρμόζεται κάθε χρόνο ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι μεταβολές που επήλθαν στο σχετικό μερίδιο των εθνικών ΑΕΕ.

Με την πάροδο του χρόνου, οι συνεισφορές που βασίζονται στο ΑΕΕ έχουν καταστεί η κυρίαρχη συνιστώσα του συστήματος ιδίων πόρων και αντιπροσωπεύουν πάνω από το 70% των εσόδων της ΕΕ.

Ορισμένες χώρες λαμβάνουν επιστροφές ⁠—ή εκπτώσεις— προκειμένου να μειωθεί η διαφορά μεταξύ των ποσών που καταβάλλουν στον προϋπολογισμό της ΕΕ και των ποσών που λαμβάνουν από αυτόν. Όσον αφορά τον προϋπολογισμό για την περίοδο 2021-2027, η ΕΕ εφαρμόζει κατ’ αποκοπή διορθώσεις για τη μείωση των ετήσιων συνεισφορών βάσει του ΑΕΕ που κατέβαλαν η Αυστρία, η Δανία, η Γερμανία, οι Κάτω Χώρες και η Σουηδία.

Ίδιος πόρος βασιζόμενος στα πλαστικά

Ο ίδιος πόρος που βασίζεται στα μη ανακυκλωμένα απορρίμματα πλαστικών συσκευασιών ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 2021.

Η νέα εισφορά υπολογίζεται με βάση το βάρος των μη ανακυκλωμένων απορριμμάτων πλαστικών συσκευασιών σε κάθε κράτος μέλος, με συντελεστή καταβολής 0,80 ευρώ ανά χιλιόγραμμο. Περιλαμβάνει μηχανισμό για την αποφυγή συνεπειών υπερβολικής μείωσης των εθνικών συνεισφορών.

Νέοι ίδιοι πόροι για τον προϋπολογισμό της ΕΕ

Στις 16 Ιουλίου 2025, στο πλαίσιο της συνολικής δέσμης μέτρων για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ) για την περίοδο 2028-2034, η Επιτροπή πρότεινε τον εκσυγχρονισμό και τη διαφοροποίηση του συστήματος εσόδων του προϋπολογισμού της ΕΕ.

Η δέσμη μέτρων αποσκοπεί στη μείωση του φόρτου για τα κράτη μέλη και στη διασφάλιση της βιώσιμης χρηματοδότησης των στρατηγικών προτεραιοτήτων της Ένωσης. Προτείνει πέντε νέους ιδίους πόρους, με βάση:

• το σύστημα εμπορίας εκπομπών της ΕΕ (ΣΕΔΕ), το οποίο θα αποφέρει έσοδα από τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου
• τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (ΜΣΠΑ), ο οποίος θα αποφέρει έσοδα από τις ενσωματωμένες εκπομπές ορισμένων εισαγόμενων εμπορευμάτων στην ΕΕ
• τα μη συλλεγόμενα απόβλητα ηλεκτρικού και ηλεκτρονικού εξοπλισμού, με την εφαρμογή ενιαίου συντελεστή επί του βάρους των εν λόγω μη συλλεγόμενων αποβλήτων (όπως υπολογιστές, έξυπνα τηλέφωνα, ταμπλέτες, τηλεοράσεις, εκτυπωτές)
• έναν ειδικό φόρο κατανάλωσης καπνού, με βάση τον ελάχιστο συντελεστή ειδικού φόρου κατανάλωσης που εφαρμόζεται από κάθε κράτος μέλος στα προϊόντα καπνού
• έναν εταιρικό πόρο για την Ευρώπη (CORE), δηλαδή μια ετήσια κατ’ αποκοπή εισφορά από όλες τις εταιρείες, εκτός από τις ΜμΕ, που δραστηριοποιούνται και πραγματοποιούν πωλήσεις στην ΕΕ με καθαρό ετήσιο κύκλο εργασιών τουλάχιστον 100 εκατ. ευρώ

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής, οι νέοι πόροι, σε συνδυασμό με τις προσαρμογές των υφιστάμενων πόρων, θα μπορούσαν να αποφέρουν περίπου 58,2 δισ. ευρώ ετησίως (σε τιμές 2025) μόλις τεθούν σε εφαρμογή την 1η Ιανουαρίου 2028.

Τα κράτη μέλη έχουν ήδη αρχίσει να εξετάζουν την πρόταση στο πλαίσιο της Ομάδας «Ίδιοι πόροι» του Συμβουλίου.

• New own resources to match our common ambition (European Commission)

Δείτε επίσης: