Δήλωση του Προέδρου κ. Donald Tusk σχετικά με το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών για το πλαίσιο της μελλοντικής σχέσης με το Ηνωμένο Βασίλειο

Καλησπέρα σας. Είμαι πολύ ευτυχής που βρίσκομαι και πάλι στο Λουξεμβούργο. Χαίρομαι επίσης ιδιαίτερα που συναντώμαι ξανά με τον συνάδελφό μου και καλό φίλο, τον Πρωθυπουργό κ. Bettel, για να συζητήσουμε την ημερήσια διάταξη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου.

Πριν από δύο ώρες, απέστειλα στα κράτη μέλη της ΕΕ των 27 το σχέδιο κατευθυντήριων γραμμών που εκπόνησα όσον αφορά τις σχέσεις μας με το Ηνωμένο Βασίλειο μετά το Brexit. Βρίσκομαι εδώ, στο Λουξεμβούργο, για να συμβουλευτώ τον κ. Πρωθυπουργό σχετικά με τις κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες ελπίζω ότι θα εγκριθούν κατά τη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου. Δεν είναι τυχαίο που για μια ακόμη φορά αρχίζω τις διαβουλεύσεις μου εν όψει μιας συνόδου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου εδώ, στο Λουξεμβούργο, με τον Πρωθυπουργό κ. Bettel. Εκτιμώ πραγματικά τις συμβουλές σας —είναι πάντοτε πολύ εποικοδομητικές και υπεύθυνες.

Η πρότασή μου δείχνει ότι δεν θέλουμε να χτίσουμε ένα τείχος μεταξύ της ΕΕ και της Βρετανίας. Αντιθέτως, το Ηνωμένο Βασίλειο θα είναι ο πιο κοντινός μας γείτονας και θέλουμε να παραμείνουμε και μετά το Brexit φίλοι και εταίροι —και, μάλιστα, όσο το δυνατόν στενότεροι εταίροι, όπως έχουμε πει από την πρώτη κιόλας ημέρα μετά το δημοψήφισμα.

Στο πνεύμα αυτό, προτείνω στενή συνεργασία στους ακόλουθους τομείς.

Πρώτον, καθώς αντιμετωπίζουμε παρόμοιες απειλές κατά της ασφάλειας, προτείνω η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο να συνεχίσουμε τον κοινό μας αγώνα κατά της τρομοκρατίας και του διεθνούς εγκλήματος. Η αυξανόμενη παγκόσμια αστάθεια απαιτεί την αδιάλειπτη συνεργασία μας στον τομέα της άμυνας και των εξωτερικών υποθέσεων —η ασφάλεια των πολιτών μας πρέπει να διαφυλαχθεί μετά το Brexit.

Δεύτερον, καλούμε το Ηνωμένο Βασίλειο να συμμετάσχει σε προγράμματα της ΕΕ στους τομείς της έρευνας και της καινοτομίας, καθώς και στον τομέα της παιδείας και του πολιτισμού. Αυτό έχει καίρια σημασία για τη διατήρηση αμοιβαίως επωφελών και εποικοδομητικών προσωπικών δικτύων σε αυτούς τους ζωτικούς τομείς αλλά και για να συνεχίσει να ευημερεί στο μέλλον η κοινότητα αξιών που έχουμε οικοδομήσει.

Τρίτον, είμαι αποφασισμένος να αποτρέψω την εξαιρετικά παράλογη συνέπεια του Brexit που συνιστά η διατάραξη των πτήσεων μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της ΕΕ. Για να το επιτύχουμε αυτό, θα πρέπει να αρχίσουμε σχετικές συζητήσεις το συντομότερο δυνατόν.

Ας έρθουμε τώρα στο πυρήνα της μελλοντικής οικονομικής σχέσης μας. Στις συνομιλίες που είχα μαζί της στο Λονδίνο την περασμένη Πέμπτη και κατά την ομιλία της την περασμένη Παρασκευή, η Πρωθυπουργός κα Theresa May επιβεβαίωσε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο θα αποχωρήσει από την ενιαία αγορά, θα αποχωρήσει από την τελωνειακή ένωση και θα αποχωρήσει από τη δικαιοδοσία του ΔΕΕ (Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης). Συνεπώς, δεν πρέπει να προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι το μόνο δυνατό μοντέλο που απομένει είναι η συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών. Ελπίζω ότι θα είναι φιλόδοξη και προωθημένη —και θα καταβάλουμε κάθε δυνατή προσπάθεια, όπως έχουμε πράξει και με άλλους εταίρους, όπως πρόσφατα με τον Καναδά— αλλά σε κάθε περίπτωση θα πρόκειται απλώς για μια συμφωνία εμπορικών συναλλαγών.

Προτείνω να θέσουμε ως στόχο μια συμφωνία εμπορικών συναλλαγών που να καλύπτει όλους τους τομείς, με μηδενικούς δασμούς για τα εμπορεύματα. Όπως και οι άλλες συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών, θα πρέπει να καλύπτει τις υπηρεσίες. Στην δε αλιεία θα πρέπει να διατηρηθεί η αμοιβαία πρόσβαση στα αλιευτικά ύδατα και τους πόρους.

Η θετική αυτή προσέγγιση δεν αλλάζει το απλό γεγονός ότι, λόγω του Brexit, θα βρεθούμε σε πορεία απόκλισης. Μάλιστα, αυτή θα είναι η πρώτη συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών στην ιστορία που θα χαλαρώνει οικονομικούς δεσμούς αντί να τους ενισχύει. Η συμφωνία μας δεν θα κάνει τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της ΕΕ απρόσκοπτες ή ομαλότερες. Θα τις κάνει πιο περίπλοκες και δαπανηρές απ’ ό,τι σήμερα για όλους μας. Αυτή είναι η ουσία του Brexit.

Συνοψίζοντας, θα προσέλθουμε στις διαπραγματεύσεις για τις μελλοντικές σχέσεις με το Ηνωμένο Βασίλειο με ανοικτό, θετικό και εποικοδομητικό πνεύμα, αλλά και με ρεαλισμό. Από τη δική μου οπτική γωνία, το αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων πρέπει να ικανοποιεί δύο βασικά κριτήρια:

– το κριτήριο της ισορροπίας δικαιωμάτων και υποχρεώσεων. Για παράδειγμα, η ΕΕ δεν μπορεί να συμφωνήσει να χορηγήσει στο Ηνωμένο Βασίλειο τα δικαιώματα της Νορβηγίας με τις υποχρεώσεις του Καναδά·

– το κριτήριο της ακεραιότητας της ενιαίας αγοράς. Κανένα κράτος μέλος δεν είναι ελεύθερο να επιλέγει μόνον τους τομείς της ενιαίας αγοράς της αρεσκείας του ούτε να αποδέχεται τον ρόλο του Δικαστηρίου μόνον όταν αυτό εξυπηρετεί το συμφέρον του. Με την ίδια λογική, αποκλείεται να εφαρμοστεί προσέγγιση «α λα καρτ» για μια χώρα που δεν είναι κράτος μέλος. Τις αρχές αυτές δεν πρόκειται να τις θυσιάσουμε. Διότι, απλούστατα, δεν είναι προς το συμφέρον μας.

Τέλος, θα ήθελα να πω λίγα λόγια για ένα άλλο θέμα που θα απασχολήσει τη σύνοδο κορυφής του Μαρτίου. Μετά την ανακοίνωση του Προέδρου κ. Trump, υπάρχει κίνδυνος σοβαρής εμπορικής διένεξης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του υπόλοιπου κόσμου, συμπεριλαμβανομένης της ΕΕ. Ο Πρόεδρος κ. Trump ανέφερε προσφάτως —και σας μεταφέρω την ακριβή διατύπωση: «οι εμπορικοί πόλεμοι είναι κάτι καλό και κερδίζονται εύκολα». Αλλά η αλήθεια είναι ακριβώς το αντίθετο: οι εμπορικοί πόλεμοι είναι κάτι κακό και χάνονται εύκολα. Για τον λόγο αυτό, πιστεύω ακράδαντα ότι τώρα ακριβώς απαιτείται να επιδείξουν υπευθυνότητα οι πολιτικοί και στις δυο πλευρές του Ατλαντικού.

Δεδομένου ότι η ανακοίνωση του Προέδρου κ. Trump μπορεί να έχει επιπτώσεις στους πολίτες μας και στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, για να μην μιλήσουμε για την παγκόσμια οικονομία, θα προτείνω στους ηγέτες της ΕΕ να πραγματοποιήσουμε κατά την προσεχή σύνοδο κορυφής έκτακτη συζήτηση για το εμπόριο. Θα πρέπει να έχουμε έναν σαφή στόχο κατά νου: να διατηρήσουμε το παγκόσμιο εμπόριο ζωντανό. Και, αν χρειαστεί, να προστατεύσουμε τους Ευρωπαίους από εμπορικές αναταράξεις, μεταξύ άλλων με αναλογικές αντιδράσεις σύμφωνες με τον ΠΟΕ. Σας ευχαριστώ.