EU-respons op de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne
De EU en haar lidstaten zijn eensgezind in hun onwrikbare steun voor Oekraïne en de Oekraïense bevolking en veroordelen Ruslands militaire agressie met klem.
Laatste nieuws
EU neemt 15e pakket sancties tegen Rusland aan
Op 16 december 2024 nam de Raad het 15e sanctiepakket tegen Rusland aan. De nieuwe maatregelen verzwakken Ruslands militair-industrieel complex en pakken sanctieomzeiling aan door de schaduwvloot van Poetin in het vizier te nemen.
De EU heeft ook 54 personen en 30 entiteiten op de lijst geplaatst die verantwoordelijk zijn voor acties die de territoriale integriteit, soevereiniteit en onafhankelijkheid van Oekraïne ondermijnen of bedreigen.
Wat zegt de EU over Ruslands grootschalige invasie in Oekraïne?
De EU en haar lidstaten veroordelen met klem zowel Ruslands wrede militaire agressie tegen Oekraïne als de illegale annexatie van de Oekraïense regio's Donetsk, Loehansk, Zaporizja en Cherson. Ook veroordelen zij de betrokkenheid van Belarus bij de Russische militaire agressie.
Sinds februari 2022 komen de Europese Raad en de Raad van de Europese Unie regelmatig bijeen om de situatie in Oekraïne vanuit verschillende invalshoeken te bespreken.
De Europese Raad herhaalt dat hij de Russische aanvalsoorlog tegen Oekraïne, die een onmiskenbare schending van het VN-Handvest vormt, met klem veroordeelt, en bevestigt zijn niet-aflatende steun voor de onafhankelijkheid, soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne.
Conclusies van de Europese Raad, 19 december 2024
De EU-leiders eisten meermaals dat Rusland zijn militaire operaties onmiddellijk staakt, al zijn troepen en militair materieel onvoorwaardelijk uit Oekraïne terugtrekt, en de territoriale integriteit, de soevereiniteit en de onafhankelijkheid van Oekraïne volledig eerbiedigt.
Zij benadrukten dat Oekraïne het recht heeft zijn eigen toekomst te bepalen en prezen de Oekraïners voor de moedige verdediging van hun land.
In antwoord op de militaire agressie breidde de EU de sancties tegen Rusland enorm uit. Er werden ongeziene beperkende maatregelen genomen en talrijke personen en entiteiten werden toegevoegd aan de sanctielijst.
De EU gaf blijk van eenheid en kracht en verleende Oekraïne humanitaire, politieke, financiële en militaire steun.
De Europese Raad herhaalde dat de EU zich onverminderd inzet om Oekraïne en zijn bevolking, zolang en zo intensief als nodig is, krachtig te blijven ondersteunen op politiek, financieel, economisch, humanitair, militair en diplomatiek gebied. Rusland mag niet zegevieren.
Conclusies van de Europese Raad, 19 december 2024
De EU zal solidair blijven en steun blijven verlenen aan oorlogsvluchtelingen uit Oekraïne en aan de landen die hen opvangen. Ze maakt ook werk van nauwe coördinatie met de partners en bondgenoten, in het kader van de VN, de OVSE, de NAVO en de G7.
De Europese Raad heeft de willekeurige Russische aanvallen op burgers en civiele infrastructuur herhaaldelijk veroordeeld en er bij Rusland op aangedrongen een einde te maken aan de systematische raketaanvallen op de energie-infrastructuur van Oekraïne.
De EU-leiders benadrukten dat Rusland, Belarus en alle verantwoordelijken voor oorlogsmisdrijven en andere zeer ernstige strafbare feiten, overeenkomstig het internationaal recht ter verantwoording zullen worden geroepen voor hun daden.
Meest recente conclusies van de Europese Raad:
Welke maatregelen heeft de EU genomen tegen Rusland?
Individuele en economische sancties
De EU heeft grootschalige en ongeziene sancties opgelegd als reactie op de aanvalsoorlog van Rusland op Oekraïne en de illegale annexatie van de Oekraïense regio's Donetsk, Loehansk, Zaporizja en Cherson.
De maatregelen moeten de economische basis van Rusland verzwakken. Het land wordt afgesneden van kritieke technologieën en markten, zodat het minder gemakkelijk oorlog kan voeren.
De EU coördineert haar acties nauw met haar partners en bondgenoten, waaronder de NAVO, de G7, de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Canada, Noorwegen, Zuid-Korea en Australië.
- Tijdlijn – Pakketten van sancties tegen Rusland sinds februari 2022
- Sancties tegen Rusland
- EU-sancties tegen Rusland uitgelegd
De EU heeft in dit verband ook sancties aangenomen tegen Belarus, Iran en Noord-Korea, in reactie op hun betrokkenheid bij de Russische agressie tegen Oekraïne.
Schending van sancties op lijst EU-misdrijven
Momenteel hanteren de lidstaten uiteenlopende definities van wat een schending van beperkende maatregelen inhoudt, en ook de sancties verschillen bij schendingen. Dit zou ertoe kunnen leiden dat:
- sancties op verschillende manieren worden uitgevoerd
- sancties worden omzeild
Daarom besloot de Raad op 28 november 2022 de schending van beperkende maatregelen toe te voegen aan de lijst van EU-misdrijven in het Verdrag betreffende de werking van de EU.
Op 12 april 2024 heeft de Raad nieuwe regels aangenomen om ervoor te zorgen dat schending van beperkende maatregelen strafbaar wordt gesteld.
In de ontwerpwet wordt bepaald welk gedrag een strafbaar feit vormt en worden passende sancties vastgelegd.
- strafbare feiten zijn onder meer: iemand helpen een EU-reisverbod te omzeilen, verboden goederen verhandelen, of transacties verrichten met staten of entiteiten waaraan beperkende EU-maatregelen zijn opgelegd
- afschrikkende sancties: de sancties moeten afhangen van de feiten, maar doeltreffend, evenredig en afschrikkend zijn
- striktere handhaving: de lidstaten moeten meer inspanningen leveren om de EU-sancties te doen naleven
Opschorting van visumversoepeling
De Raad nam een besluit aan waarbij de visumversoepelingsovereenkomst tussen de EU en Rusland in haar geheel wordt opgeschort. Daarom zijn vanaf nu de algemene regels van de Visumcode van toepassing op Russische burgers. Als gevolg hiervan:
- stijgt de kostprijs voor visumaanvragen: € 80 in plaats van € 35
- zijn aanvullende bewijsstukken vereist
- zal de behandeling van de aanvraag langer duren
- worden de regels voor de afgifte van meervoudige inreisvisa strenger
Dit besluit trad in werking op de dag waarop het werd aangenomen en is vanaf 12 september 2022 van toepassing.
Niet-aanvaarding van in Oekraïne afgegeven Russische reisdocumenten
Op 8 december 2022 nam de Raad een besluit aan voor niet-erkenning van in Oekraïne en Georgië afgegeven Russische reisdocumenten.
Dit besluit is een reactie op de Russische praktijk om Russische internationale paspoorten af te geven aan inwoners van bezette gebieden. Nog een aanleiding is het eenzijdige besluit van Rusland om in 2008 de onafhankelijkheid van de Georgische gebieden Abchazië en Zuid‑Ossetië te erkennen.
Russische reisdocumenten die worden afgegeven in door Rusland bezette gebieden in Oekraïne of afgescheiden gebieden in Georgië, of aan inwoners van die gebieden, worden niet erkend om een visum te verkrijgen of om het Schengengebied binnen te komen.
Hoe steunt de EU Oekraïne en het Oekraïense volk?
De EU en haar burgers zijn volledig solidair met Oekraïne en het Oekraïense volk. Daarom heeft de EU ongeziene maatregelen genomen om Oekraïne en zijn bevolking te ondersteunen. Het gaat onder meer om:
- economische en financiële steun
- humanitaire hulp
- steun op het gebied van civiele bescherming
- militaire steun
- opvang van vluchtelingen via het EU-mechanisme voor tijdelijke bescherming
- steun bij onderzoeken en vervolgen van oorlogsmisdrijven
- steun bij de wederopbouw van een democratisch Oekraïne
Hoe reageert de EU op de gevolgen van de oorlog voor de markt?
De Russische invasie van Oekraïne verstoort de mondiale markten. De wereldmarktprijzen voor belangrijke grondstoffen, zoals brandstoffen en meststoffen, stegen tot recordniveaus in 2022.
De oorlog heeft ook geleid tot onzekerheid over de energievoorziening in de EU. De aanvallen van Rusland op gewassen en vervoersinfrastructuur hebben het vermogen van Oekraïne om zijn agrovoedingsproductie uit te voeren aangetast, wat de wereldwijde voedselcrisis heeft verergerd.
Energiecrisis
De EU-landen hebben eensgezind gereageerd op stijgende energieprijzen en de bedreigingen voor de energiezekerheid van de EU. Mede dankzij de noodmaatregelen van de Raad voor een toereikende en betaalbare energievoorziening, zijn de markten gekalmeerd. De gasprijs, die in augustus 2022 een ongekende hoogte bereikte, is inmiddels relatief stabiel.
De gecoördineerde maatregelen van de EU waren gericht op:
- diversificatie van de energievoorziening en de aanvoerroutes
- veiligstelling van gas in nationale reserves
- lagere energierekeningen voor burgers en bedrijven
- meer solidariteit tussen de EU-landen
- het voorkomen van prijspieken
- snellere transitie naar schonere energie
De EU-landen gebruiken steeds minder Russische fossiele brandstoffen: in 2021 was Russisch gas nog goed voor 40% van de totale import, in 2023 nog maar voor 15%. De EU zet grote stappen richting schone energie en meer zelfredzaamheid.
Waar komt het gas van de EU vandaan? (Infographic)
Voedselzekerheid
De EU-landen reageerden op de wereldwijde voedselcrisis door:
- noodhulp te bieden aan degenen die dit het hardst nodig hebben
- ontwikkelingslanden te helpen hun voedselproductie duurzamer te maken
- open en onbelemmerde handel te ondersteunen
- nauw samen te werken met mondiale partners
Dankzij de zogenaamde solidariteitscorridors die door de EU worden ondersteund, werden sinds mei 2022 miljoenen tonnen graan en oliehoudende zaden uit Oekraïne uitgevoerd. Voedsel bereikt landen in nood, in Afrika, het Midden-Oosten en Azië.
Hoe de Russische invasie in Oekraïne de wereldwijde voedselcrisis verergert (Infographic)