Rada Europejska, 15–16 października 2020

Główne wyniki

15 i 16 października przywódcy UE zebrali się w Brukseli, by rozmawiać o sytuacji epidemiologicznej, relacjach z Wielką Brytanią, zmianie klimatu oraz o sprawach zagranicznych, a zwłaszcza stosunkach z Afryką.

• Konkluzje Rady Europejskiej (15–16 października 2020)
• Wystąpienie przewodniczącego Charles’a Michela po pierwszej roboczej sesji Rady Europejskiej
• Wystąpienie Charles’a Michela po szczycie Rady Europejskiej (15–16 października 2020)

Covid-19

Rada Europejska oceniła aktualną sytuację epidemiologiczną, która jest bezprecedensowa i budzi bardzo poważne zaniepokojenie.

Przywódcy z zadowoleniem przyjęli dotychczasowe postępy w zakresie ogólnej koordynacji – na szczeblu UE – działań przeciwko pandemii Covid-19, w tym zalecenie w sprawie skoordynowanego podejścia do ograniczania swobodnego przemieszczania się.

Unijni przywódcy postanowili kontynuować działania koordynacyjne, jeśli chodzi o:

• przepisy dotyczące kwarantanny
• transgraniczne ustalanie kontaktów zakaźnych
• strategie testowania
• wspólną ocenę metod testowania
• tymczasowe ograniczenie innych niż niezbędne podróży do UE.

Przywódcy rozmawiali też o tym, jakie dalsze kroki należy podjąć, by zapewnić opracowanie i dystrybucję szczepionek przeciwko Covid-19. Z zadowoleniem przyjęli dotychczasowe prace na szczeblu UE i podkreślili, że niezbędne są: solidna procedura wydawania zezwoleń i monitorowania, budowanie zdolności w zakresie szczepień w UE oraz sprawiedliwy i przystępny cenowo dostęp do szczepionek. W kwestii szczepionek zaapelowali także o współpracę na szczeblu globalnym.

• Pandemia Covid-19 i reakcja UE (podsumowanie informacyjne)

Stosunki UE – Wielka Brytania

Rada Europejska przypomniała, że okres przejściowy zakończy się 31 grudnia 2020 r., i z niepokojem odnotowała, że postępy w kluczowych kwestiach będących przedmiotem zainteresowania Unii nadal nie są wystarczające.

Unijni przywódcy potwierdzili zdecydowaną wolę UE, by wypracować jak najbliższe partnerstwo z Wielką Brytanią na podstawie wytycznych negocjacyjnych z 25 lutego 2020 r., przy jednoczesnym poszanowaniu wcześniej uzgodnionych wytycznych Rady Europejskiej, a także oświadczeń i deklaracji.

Jesteśmy w stu procentach jednomyślni. I w pełni ufamy naszemu głównemu negocjatorowi, Michelowi Barnierowi, i będziemy go wspierać w dalszych negocjacjach. Charles Michel, przewodniczący Rady Europejskiej

Przywódcy zaapelowali do Wielkiej Brytanii o podjęcie niezbędnych kroków w celu umożliwienia porozumienia.

Jeżeli chodzi o projekt ustawy o rynku wewnętrznym, który został złożony przez rząd Wielkiej Brytanii, Rada Europejska przypomniała, że umowa o wystąpieniu i protokoły do niej muszą zostać w pełni i terminowo wdrożone.

Przywódcy UE wezwali do zintensyfikowania prac nad gotowością na wszystkich szczeblach i na każdą ewentualność, także na wypadek braku porozumienia. Zwrócili się również do Komisji, by w odpowiednim terminie rozważyła jednostronne i ograniczone w czasie środki awaryjne, które leżą w interesie UE.

• Negocjacje UE – Wielka Brytania w sprawie przyszłego partnerstwa (podsumowanie informacyjne i kalendarium)

Zmiana klimatu

Aby zrealizować cel zakładający osiągnięcie przez UE neutralności klimatycznej do 2050 r., zgodnie z założeniami porozumienia paryskiego, UE musi zwiększyć swoje ambicje na nadchodzącą dekadę. Rada Europejska omówiła komunikat Komisji pt. „Ambitniejszy cel klimatyczny Europy do 2030 r.”, w tym proponowany cel polegający na redukcji emisji o co najmniej 55% do 2030 r., oraz działania niezbędne do osiągnięcia tego ambitniejszego celu.

Unijni przywódcy uznali, że zaktualizowany cel powinien zostać zrealizowany wspólnie przez UE w sposób możliwie najbardziej racjonalny pod względem kosztów. Wszystkie państwa członkowskie będą uczestniczyć w tych wysiłkach, z uwzględnieniem uwarunkowań krajowych oraz zasad sprawiedliwości i solidarności. Wszelkie odpowiednie przepisy i polityki UE muszą przyczyniać się do nowego celu na 2030 r. i do realizacji celu w postaci neutralności klimatycznej, a jednocześnie respektować zasadę równych warunków działania i zapobiegać ucieczce emisji.

Rada Europejska zwróciła się do Rady UE, by kontynuowała prace nad tymi zagadnieniami. Przywódcy zachęcili Komisję do przeprowadzenia szczegółowych konsultacji z państwami członkowskimi, by ocenić konkretne sytuacje i uzyskać więcej informacji na temat skutków na szczeblu państw członkowskich.

Rada Europejska powróci do tej kwestii na swoim grudniowym posiedzeniu z myślą o uzgodnieniu nowego celu redukcji emisji do 2030 r. oraz o przedłożeniu przed końcem roku zaktualizowanego, ustalonego na szczeblu krajowym wkładu UE w ramach Ramowej konwencji ONZ w sprawie zmian klimatu. Przywódcy wezwali wszystkie pozostałe strony do tego, by również przedstawiły zaktualizowany ustalony na szczeblu krajowym wkład, i podkreślili znaczenie ścisłej koordynacji działań poprzez aktywną europejską dyplomację klimatyczną.

• Zmiana klimatu: co robi UE? (podsumowanie informacyjne)
• Paryskie porozumienie klimatyczne (podsumowanie informacyjne)
• 5 faktów o unijnym celu dotyczącym neutralności klimatycznej (strona interaktywna)

Stosunki zewnętrzne

Stosunki UE–Afryka

Aby pomóc w reagowaniu na skutki pandemii Covid-19, Rada Europejska jest zdecydowana wspierać międzynarodowe wysiłki na rzecz redukcji długu krajów Afryki w kontekście odpowiednich ram wielostronnych. Przywódcy UE zwrócili się do Rady UE, by do końca listopada 2020 r. przygotowała wspólne podejście w tym zakresie. Są też zdecydowani wzmocnić unijne wsparcie na rzecz systemów opieki zdrowotnej oraz na rzecz zwiększenia gotowości i zdolności reagowania swoich partnerów. Kluczową kwestią jest solidarność i współpraca w walce z pandemią, w tym opracowywanie szczepionek i ich dystrybucja.

UE jest największym partnerem handlowym, inwestycyjnym i rozwojowym Afryki. Z tego względu możemy zrobić więcej, aby wykorzystać ogromny potencjał naszych stosunków. Konkluzje Rady Europejskiej

Równolegle z własną transformacją ekologiczną i cyfrową UE pragnie rozszerzyć partnerstwo z Afryką w zakresie transformacji gospodarczej tego kontynentu. Rada Europejska omówiła zamiar współdziałania z afrykańskimi partnerami oraz pobudzenia inwestycji. Zasadnicze znaczenie dla dalszej współpracy i dla inwestycji mają następujące sektory:

• gospodarka cyfrowa i oparta na wiedzy
• energia odnawialna
• transport
• zdrowie
• systemy rolno-spożywcze.

Kluczowymi przekrojowymi kwestiami, w które UE chciałaby się zaangażować, są wartości uniwersalne, niedyskryminacja, a także równe prawa i równe szanse dla wszystkich, wzmocnienie pozycji kobiet, włączanie społeczne młodzieży, kształcenie i umiejętności, zrównoważoność pod względem społecznym, środowiskowym i gospodarczym oraz dobre rządy i praworządność.

Przywódcy stwierdzili, że UE jest gotowa w dalszym ciągu wspierać wysiłki Afryki na rzecz pokoju i bezpieczeństwa, dobrych rządów i promowania praw człowieka. UE pragnie również zaangażować afrykańskich partnerów w rozwiązywanie problemów związanych z mobilnością i wszystkimi aspektami migracji, w tym migracją nielegalną i zwalczaniem sieci przemytu migrantów, zarówno w obrębie obu kontynentów, jak i między nimi.

• Stosunki UE–Afryka (podsumowanie informacyjne)

Południowe sąsiedztwo

W związku z przypadającą w tym roku 25. rocznicą procesu barcelońskiego Rada Europejska postanowiła, że w grudniu 2020 r. przeprowadzi strategiczną dyskusję na temat południowego sąsiedztwa.

Białoruś

Rada Europejska wyraziła solidarność z Litwą i Polską w świetle działań odwetowych podjętych przez Białoruś i potępiła ciągłe stosowanie przemocy wobec uczestników pokojowych protestów.

• Stosunki UE–Białoruś (podsumowanie informacyjne)

Turcja

Rada Europejska potwierdziła swoje konkluzje z 1 i 2 października 2020 r. i potępiła jednostronne działania o znamionach prowokacji, wznowione przez Turcję we wschodniej części Morza Śródziemnego, w tym niedawne działania poszukiwawcze. Przywódcy UE wezwali do poszanowania rezolucji nr 550 i 789 Rady Bezpieczeństwa ONZ, podkreślili wagę statusu Waroszy i ponownie wyrazili pełną solidarność z Grecją i Cyprem.

Rada Europejska wezwała Turcję do wycofania się z podejmowanych działań i do prowadzenia – w sposób spójny i nieprzerwany – prac na rzecz zmniejszenia napięć.

• Nadzwyczajny szczyt Rady Europejskiej (1–2 października 2020)

MH17

Rada Europejska wezwała Federację Rosyjską do kontynuowania trójstronnych rokowań między Australią, Holandią i Federacją Rosyjską dotyczących zestrzelenia samolotu wykonującego lot MH17. „Po ponad sześciu latach od tego tragicznego wydarzenia 298 ofiar i ich najbliżsi krewni zasługują na sprawiedliwość” – stwierdzili przywódcy.