Konkluzje Rady Europejskiej (15–16 października 2020)

15 i 16 października 2020 r. Rada Europejska przyjęła konkluzje w sprawie Covid-19, stosunków między UE a Wielką Brytanią, zmiany klimatu i stosunków zewnętrznych.

I. COVID-19

1. Rada Europejska oceniła aktualną sytuację epidemiologiczną, która jest bezprecedensowa i budzi bardzo poważne zaniepokojenie.

2. Z zadowoleniem przyjęła dotychczasowe postępy w zakresie ogólnej koordynacji – na szczeblu UE – działań przeciwko pandemii COVID-19, w tym zalecenie w sprawie skoordynowanego podejścia do ograniczania swobodnego przepływu. Wzywa Radę, Komisję i państwa członkowskie do kontynuowania starań w zakresie ogólnej koordynacji, w oparciu o najlepsze dostępne dane naukowe, zwłaszcza w odniesieniu do przepisów dotyczących kwarantanny, transgranicznego ustalania kontaktów zakaźnych, strategii w zakresie testowania, wspólnej oceny metod przeprowadzania testów, wzajemnego uznawania testów oraz tymczasowego ograniczenia innych niż niezbędne podróży do UE. Rada Europejska będzie regularnie wracać do tej kwestii.

3. Z zadowoleniem przyjmując prowadzone na szczeblu UE działania na rzecz opracowania i dystrybucji szczepionek, Rada Europejska ponownie podkreśla potrzebę solidnej procedury wydawania zezwoleń i monitorowania, potrzebę budowania zdolności w zakresie szczepień w UE oraz potrzebę sprawiedliwego i przystępnego cenowo dostępu do szczepionek. Rada Europejska zachęca również do dalszej współpracy na szczeblu globalnym.

• Pandemia Covid-19 i reakcja UE (podsumowanie informacyjne)

II. Stosunki UE – Zjednoczone Królestwo

4. Rada Europejska przypomina, że okres przejściowy zakończy się w dniu 31 grudnia 2020 r., i z niepokojem odnotowuje, że postępy w kluczowych kwestiach będących przedmiotem zainteresowania Unii nadal nie są wystarczające, by osiągnąć porozumienie.

5. Rada Europejska potwierdza zdecydowaną wolę Unii, by wypracować jak najbliższe partnerstwo ze Zjednoczonym Królestwem na podstawie wytycznych negocjacyjnych z dnia 25 lutego 2020 r., przy jednoczesnym poszanowaniu wcześniej uzgodnionych wytycznych Rady Europejskiej, a także oświadczeń i deklaracji, w szczególności tych z dnia 25 listopada 2018 r., zwłaszcza w odniesieniu do równych warunków działania, zarządzania i rybołówstwa.

6. W tym kontekście Rada Europejska zwraca się do głównego negocjatora z ramienia Unii, by kontynuował negocjacje w nadchodzących tygodniach, i wzywa Zjednoczone Królestwo do poczynienia niezbędnych kroków, aby umożliwić osiągnięcie porozumienia.

7. Jeżeli chodzi o projekt ustawy o rynku wewnętrznym, który został złożony przez rząd Zjednoczonego Królestwa, Rada Europejska przypomina, że umowa o wystąpieniu i protokoły do niej muszą zostać w pełni i terminowo wdrożone.

8. Rada Europejska apeluje do państw członkowskich, instytucji Unii i wszystkich zainteresowanych stron, by zintensyfikowały prace nad przygotowaniem i gotowością na wszystkich szczeblach i na każdą ewentualność, w tym na brak porozumienia, oraz zwraca się do Komisji, w szczególności, by w odpowiednim terminie rozważyła jednostronne i ograniczone w czasie środki awaryjne, które leżą w interesie UE.

9. Rada Europejska będzie nadal zajmować się tą kwestią.

• Negocjacje UE – Wielka Brytania w sprawie przyszłego partnerstwa (podsumowanie informacyjne i kalendarium)

III. Zmiana klimatu

10. Aby zrealizować cel zakładający osiągnięcie przez UE neutralności klimatycznej do 2050 r., zgodnie z celami porozumienia paryskiego, UE musi zwiększyć swoje ambicje na nadchodzącą dekadę oraz zaktualizować ramy swojej polityki klimatyczno-energetycznej. W związku z tym Rada Europejska omówiła komunikat Komisji pt. „Ambitniejszy cel klimatyczny Europy do 2030 r.”, w tym proponowany cel polegający na redukcji emisji o co najmniej 55% do 2030 r., oraz działania niezbędne do osiągnięcia tego ambitniejszego celu.

11. Przywołując swoje poprzednie konkluzje, Rada Europejska uważa, że zaktualizowany cel powinien zostać zrealizowany wspólnie przez UE w sposób możliwie najbardziej racjonalny pod względem kosztów. Wszystkie państwa członkowskie będą uczestniczyć w tych wysiłkach, z uwzględnieniem uwarunkowań krajowych oraz zasad sprawiedliwości i solidarności. Wszelkie odpowiednie przepisy i polityki UE muszą przyczyniać się do nowego celu na 2030 r. i do realizacji celu w postaci neutralności klimatycznej, a jednocześnie respektować zasadę równych warunków działania i zapobiegać ucieczce emisji.

12. Rada Europejska zwraca się do Rady, by kontynuowała prace nad tymi zagadnieniami. Zachęca Komisję do przeprowadzenia szczegółowych konsultacji z państwami członkowskimi, by ocenić konkretne sytuacje i uzyskać więcej informacji na temat skutków na szczeblu państw członkowskich. Rada Europejska powróci do tej kwestii na swoim grudniowym posiedzeniu z myślą o uzgodnieniu nowego celu redukcji emisji do 2030 r. oraz o przedłożeniu przed końcem roku zaktualizowanego, ustalonego na szczeblu krajowym wkładu UE w UNFCCC.

13. Rada Europejska wzywa wszystkie pozostałe strony, by także przedłożyły swój zaktualizowany, ustalony na szczeblu krajowym wkład. Podkreśla znaczenie zdecydowanych, skoordynowanych działań w ramach aktywnej europejskiej dyplomacji klimatycznej, z myślą o połączeniu sił na scenie globalnej w celu dalszego wspierania walki ze zmianą klimatu.

• Zmiana klimatu: co robi UE? (podsumowanie informacyjne)

IV. Stosunki zewnętrzne

Stosunki z Afryką

14. UE przywiązuje dużą wagę do wzmocnienia strategicznych stosunków z Afryką i partnerstwa z Unią Afrykańską, których fundamentem pozostają wzajemne interesy i współodpowiedzialność. Afryka jest naturalnym partnerem Unii Europejskiej, co wynika z naszej bliskości geograficznej, historycznej i kulturowej, a także ze wspólnych wartości i zobowiązań. Zmieniający się krajobraz globalny oraz liczne krótko- i długoterminowe wyzwania stojące przed obydwoma kontynentami podkreślają wagę pogłębienia i odnowienia naszych stosunków politycznych oraz współpracy we wszystkich dziedzinach.

15. W obecnej sytuacji kluczowe znaczenie mają solidarność i ścisła współpraca w walce z pandemią COVID-19, w tym opracowywanie szczepionek i ich dystrybucja. Rada Europejska jest zdecydowana wzmocnić unijne wsparcie dla systemów opieki zdrowotnej oraz zwiększenia gotowości i zdolności reagowania swoich partnerów.

16. Aby pomóc w reagowaniu na skutki pandemii COVID-19, Rada Europejska jest zdecydowana wspierać międzynarodowe wysiłki na rzecz redukcji długu krajów Afryki w sposób skoordynowany w kontekście stosownych ram wielostronnych i zwraca się do Rady, by do końca listopada 2020 r. przygotowała wspólne podejście w tym zakresie.

17. Istnieją nie tylko wyzwania, ale również szanse. UE jest największym partnerem handlowym, inwestycyjnym i rozwojowym Afryki. Z tego względu możemy zrobić więcej, aby wykorzystać ogromny potencjał naszych stosunków. Równolegle z własną transformacją ekologiczną i cyfrową UE pragnie rozszerzyć partnerstwo z Afryką w zakresie transformacji gospodarczej tego kontynentu. W tym kontekście Rada Europejska omówiła swój zamiar współdziałania z afrykańskimi partnerami oraz pobudzenia inwestycji poprzez współpracę nad kompleksowym, wielosektorowym, wielopoziomowym i wielostronnym programem inwestycyjnym. Rada Europejska uważa, że kluczowe znaczenie dla dalszej współpracy i inwestycji mają następujące sektory: gospodarka cyfrowa i oparta na wiedzy, energia odnawialna, transport, zdrowie i systemy rolno-spożywcze. Ponadto, w zgodzie z programem strategicznym i konkluzjami Rady z dnia 30 czerwca 2020 r. kluczowymi przekrojowymi kwestiami, w które UE chciałaby się zaangażować, byłyby: wartości uniwersalne, niedyskryminacja, a także równe prawa i równe szanse dla wszystkich, wzmocnienie pozycji kobiet, włączanie społeczne młodzieży, kształcenie i umiejętności, zrównoważoność pod względem społecznym, środowiskowym i gospodarczym oraz dobre rządy i praworządność. Niezwykle istotne jest również wspieranie integracji gospodarczej na szczeblu regionalnym i kontynentalnym oraz promowania międzykontynentalnej integracji gospodarczej.

18. Trwały pokój, bezpieczeństwo i stabilność w Afryce to wspólny cel, a zarazem kluczowe warunki zrównoważonego rozwoju. UE jest gotowa w dalszym ciągu wspierać wysiłki Afryki na rzecz pokoju i bezpieczeństwa, dobrych rządów i promowania praw człowieka. UE pragnie również zaangażować afrykańskich partnerów w rozwiązywanie problemów związanych z mobilnością i wszystkimi aspektami migracji, w tym legalną migracją, przeciwdziałaniem migracji nielegalnej, readmisją i zwalczaniem sieci przemytu migrantów, zarówno w obrębie obu kontynentów, jak i między nimi. Korzystne dla obydwu stron partnerstwo wymaga wyważonego, spójnego i kompleksowego podejścia opartego na zasadach solidarności, partnerstwa i współodpowiedzialności.

19. Rada Europejska wzywa również do zacieśniania współpracy z Afryką w celu doskonalenia ogólnych rozwiązań wielostronnych na scenie globalnej. Zasadnicze znaczenie mają konsultacje z afrykańskimi partnerami w celu wspólnego określania priorytetów uznanych przez obie strony. Dzięki połączeniu sił będziemy w stanie lepiej bronić naszych wspólnych interesów w coraz bardziej złożonym i niepewnym świecie. Wymaga to od nas większej jedności stanowisk, jakie zajmujemy na scenie globalnej, oraz większej determinacji i skuteczności w wywieraniu naszego połączonego wpływu, również na forach wielostronnych. Rada Europejska liczy na to, że podczas zbliżających się spotkań politycznych z Unią Afrykańską uda się wprowadzić partnerstwo na wyższy poziom.

• Stosunki UE–Afryka (podsumowanie informacyjne)

Południowe sąsiedztwo

20. W związku z przypadającą w tym roku 25. rocznicą procesu barcelońskiego Rada Europejska przeprowadzi w grudniu strategiczną dyskusję na temat południowego sąsiedztwa.

Białoruś

21. Rada Europejska potwierdza konkluzje Rady z dnia 12 października 2020 r. i wyraża swoją solidarność z Litwą i Polską w świetle działań odwetowych podjętych przez Białoruś. Potępia ciągłe stosowanie środków przemocy przeciwko uczestnikom pokojowych protestów.

• Stosunki UE–Białoruś (podsumowanie informacyjne)

Turcja

22. Rada Europejska potwierdza swoje konkluzje z 1–2 października 2020 r. i potępia jednostronne działania o znamionach prowokacji, wznowione przez Turcję we wschodniej części Morza Śródziemnego, w tym niedawne działania poszukiwawcze. Rada Europejska wzywa do poszanowania rezolucji nr 550 i 789 Rady Bezpieczeństwa ONZ, podkreśla wagę statusu Waroszy i ponownie wyraża swoją pełną solidarność z Grecją i Cyprem.

23. Rada Europejska wzywa Turcję do wycofania się z tych działań i podjęcia prac na rzecz zmniejszenia napięć w sposób spójny i nieprzerwany. Będzie z bliska śledzić tę kwestię w ramach działań następczych w odniesieniu do swoich konkluzji z 1–2 października 2020 r.

MH17

23. Rada Europejska wzywa Federację Rosyjską do kontynuowania trójstronnych rokowań między Australią, Niderlandami i Federacją Rosyjską dotyczących zestrzelenia samolotu wykonującego lot MH17. Po ponad sześciu latach od tego tragicznego wydarzenia 298 ofiar i ich najbliżsi krewni zasługują na sprawiedliwość. Rada Europejska wyraża poparcie dla wszystkich działań zmierzających do ustalenia prawdy, wymierzenia sprawiedliwości i pociągnięcia winnych do odpowiedzialności zgodnie z rezolucją nr 2166 Rady Bezpieczeństwa ONZ.

• Konkluzje Rady Europejskiej (15–16 października 2020)