Zmiana klimatu: co robi UE?

UE neutralna klimatycznie do 2050 r.

Państwa UE są prawnie zobowiązane do walki ze zmianą klimatu. Do 2050 r. muszą przejść na gospodarkę neutralną dla klimatu o zerowej emisji gazów cieplarnianych netto.

Przywódcy UE uzgodnili ten cel podczas szczytu Rady Europejskiej w grudniu 2019 r. Następnie Komisja Europejska zainicjowała europejski zielony ład.

Cel, którym jest osiągnięcie neutralności klimatycznej, wynika z zobowiązań w ramach porozumienia paryskiego, podpisanego i ratyfikowanego przez wszystkie państwa członkowskie UE.

• Paryskie porozumienie klimatyczne

Neutralność klimatyczna i zerowe emisje netto – na czym to polega?

Neutralność klimatyczna oznacza istotne zmniejszenie ilości gazów cieplarnianych wytwarzanych przez człowieka (np. CO₂) i emitowanych do atmosfery w wyniku spalania paliw kopalnych. Chodzi o to, by nie wywierać wpływu na system klimatyczny.

Emisje, które trudno wyeliminować, są kompensowane poprzez usuwanie dwutlenku węgla. Dwutlenek węgla jest wchłaniany przez roślinność w sposób naturalny lub usuwany za pomocą środków mechanicznych.

W gospodarce neutralnej dla klimatu bilans emisji netto jest zerowy.

Jak państwa UE osiągną neutralność klimatyczną?

Aby Unia osiągnęła neutralność klimatyczną do 2050 r., państwa członkowskie muszą znacznie obniżyć emisje gazów cieplarnianych i znaleźć sposoby na zrekompensowanie pozostałych, niemożliwych do uniknięcia emisji.

W ostatnich latach, szczególnie w ramach europejskiego zielonego ładu, UE wyznaczyła cele w redukcyjne we wszystkich sektorach gospodarki i przyjęła przepisy służące ich realizacji.

Unijne cele klimatyczne

Ponieważ kryzys klimatyczny się pogłębia, a ekstremalne zdarzenia pogodowe są coraz częstsze i coraz bardziej dotkliwe w skutkach, państwa UE wyznaczają coraz ambitniejsze cele, aby walczyć ze zmianą klimatu.

Pierwszy ogólnounijny cel klimatyczny został uzgodniony w 2008 r. Była nim redukcja emisji o 20% do 2020 r. w porównaniu z poziomem z 1990 r. UE osiągnęła, a nawet przekroczyła ten cel, do 2020 r. zmniejszając emisje o 32%. Po części było to efektem pandemii Covid-19. Z danych wynika jednak, że UE przekroczyła cel już w 2019 r. – redukcja emisji wyniosła wtedy 25%.

W 2014 r. Unia Europejska uzgodniła, że do 2030 r. ograniczy emisje o 40%. W 2023 r. UE zwiększyła swoje ambicje na 2030 r.: europejskie prawo o klimacie zobowiązuje prawnie państwa UE, aby do 2030 r. ograniczyły emisje o co najmniej 55%.

W marcu 2026 r., po porozumieniu z Parlamentem Europejskim, Rada przyjęła zmienione europejskie prawo o klimacie. Wprowadziła wiążący pośredni cel klimatyczny na 2040 r. zakładający redukcję emisji gazów cieplarnianych netto o 90% w porównaniu z poziomem z 1990 r.

To kluczowy krok w realizacji długoterminowego celu Unii, którym jest neutralność klimatyczna w 2050 r. Prawo o klimacie jako rozporządzenie ma bezpośrednie zastosowanie we wszystkich państwach UE.

• Cel klimatyczny na 2040 r.: Rada daje zielone światło (komunikat prasowy z 5 marca 2026)
• Cel klimatyczny na 2040 r.: Rada i Parlament zgodne co do redukcji emisji o 90% (komunikat prasowy z 10 grudnia 2025)
• Cel klimatyczny na 2040 r.: Rada uzgadnia stanowisko co do redukcji emisji o 90% (komunikat prasowy z 5 listopada 2025)

Polityka i przepisy klimatyczne UE

Znaczna część aktualnej polityki klimatycznej UE wynika z europejskiego zielonego ładu.

Głównym aktem prawnym w ramach zielonego ładu jest europejskie prawo o klimacie, ponieważ prawnie zobowiązuje wszystkie państwa członkowskie UE do osiągnięcia neutralności klimatycznej do 2050 r.

Najważniejsze przepisy dotyczące klimatu to pakiet „Gotowi na 55”, który obejmuje szereg aktów prawnych i określa zasady i środki służące ograniczeniu emisji do 2030 r. o co najmniej 55%.

Osiągnięcie zerowego bilansu emisji netto wymaga gruntownej transformacji obecnego modelu gospodarczego, polityka klimatyczna obejmuje więc wszystkie sektory gospodarki. Oto przykłady działań podjętych na podstawie prawa UE:

Przykłady działań klimatycznych

Rozwój energetyki odnawialnej

Poprawa efektywności energetycznej

Usuwanie większej ilości CO₂

Reforma i rozszerzenie handlu emisjami

Zwiększanie ekologiczności transportu

Wspieranie ludzi podczas transformacji

Postępy w drodze do neutralności klimatycznej

Od czasu uzgodnienia przez państwa członkowskie pierwszych celów klimatycznych wpływ UE na klimat znacznie zmalał.

W 2024 r. Unia zmniejszyła emisje gazów cieplarnianych netto o ponad 37% w porównaniu z poziomami z 1990 r. (o ponad 39%, jeśli nie liczyć lotnictwa międzynarodowego i żeglugi).

Nie we wszystkich sektorach zmniejszanie emisji przebiega jednak w tym samym tempie. Wprawdzie w transporcie emisje rosną, ale w innych sektorach są znacznie niższe niż w 1990 r. Najlepsze wyniki odnotowuje przemysł energetyczny, w którym emisje spadły o 57%.

Emisje gazów cieplarnianych w UE maleją

Wykres przedstawia emisje gazów cieplarnianych w Unii w podziale na sektory (w miliardach ton ekwiwalentu CO₂). Nie wliczono emisji z lotnictwa międzynarodowego i żeglugi międzynarodowej ani pochłaniania (pochłaniaczy dwutlenku węgla) w sektorze użytkowania gruntów, zmiana użytkowania gruntów i leśnictwa.

Więcej