"Aby łatwiej było ci korzystać z portalu, używamy plików cookie. Niezbędne pliki cookie pozwalają na obsługę podstawowych funkcji portalu. Opcjonalne pliki cookie pomagają nam opracowywać anonimowe, zagregowane raporty statystyczne, abyśmy mogli lepiej odpowiadać na twoje potrzeby.
Przegląd głównych działań na szczeblu unijnym służących koordynowaniu reakcji na wybuch pandemii Covid-19, łagodzeniu jej skutków społeczno-gospodarczych i wspieraniu odbudowy państw UE.
Pandemia COVID-19 dotknęła wszystkie państwa UE. Od jej wybuchu UE i jej państwa członkowskie działają wspólnie, by chronić zdrowie i dobrostan obywateli, wzmocnić krajowe systemy opieki zdrowotnej i ograniczyć ekspansję wirusa.
Zarazem UE koordynuje reakcję, aby łagodzić społeczno-gospodarcze skutki Covid-19 i wspierać odbudowę państw UE.
Reakcja UE na pandemię Covid-19
Unijni przywódcy uzgodnili w marcu 2020 r. cztery priorytety, by wskazać kierunek unijnych działań kryzysowych:
ograniczyć ekspansję wirusa
zapewnić podaż sprzętu medycznego
promować badania nad terapiami i szczepionkami
wspierać miejsca pracy, firmy i gospodarkę.
W szczytowym okresie pandemii przywódcy UE regularnie spotykali się na wideokonferencjach, by omawiać i oceniać sytuację i koordynować działania. Nawet po ustaniu kryzysu Rada Europejska regularnie powracała do kwestii Covid-19.
Działając na rzecz przyszłej odbudowy, unijni przywódcy porozumieli się, by dalej na szczeblu UE koordynować wysiłki w różnych dziedzinach dotyczące:
tworzenia, produkcji i dystrybucji szczepionek przeciwko Covid-19
strategii testowania i wzajemnego uznawania testów
transgranicznego ustalania kontaktów zakaźnych
przepisów regulujących kwarantannę
interoperacyjnych cyfrowych świadectw szczepień.
Bezpieczne i skuteczne szczepionki przeciwko Covid-19
Opracowanie i dystrybucja bezpiecznych i skutecznych szczepionek przeciwko Covid-19 to trwałe rozwiązanie i podstawa unijnej reakcji na pandemię.
Od początku pandemii UE przekierowywała fundusze badawcze na najbardziej obiecujące szczepionki i koordynowała wspólne działania mające zapewnić wystarczającą produkcję i podaż szczepionek w UE.
Kampania masowych szczepień rozpoczęła się w całej UE 27 grudnia 2020 r. Do czerwca 2022 r. – w ciągu 18 miesięcy – dziewięcioro na dziesięcioro dorosłych mieszkańców UE (86%) zostało w pełni zaszczepionych przeciwko Covid-19.
Razem silniejsi: niezwykła historia szczepionek przeciwko Covid-19
Zawrotne tempo, w jakim udało się złożyć w całość tak wiele elementów, by ochronić ludzi przed koronawirusem, było możliwe dzięki naukowym innowacjom i pomysłowości, którym towarzyszyły stała współpraca, szybkie decyzje polityczne oraz ogromne wysiłki w dziedzinie ochrony zdrowia i logistyki.
Jak udało się tego dokonać? Jakie wyzwania są jeszcze do pokonania w walce z pandemią? Prześledź drogę szczepionek przeciwko Covid-19: od ich powstania w laboratorium do ich podania mieszkańcom Europy i nie tylko.
Państwa UE koordynują w Radzie działania na rzecz łatwiejszego swobodnego przemieszczania się w UE podczas pandemii Covid-19.
W tym celu przyjmują wspólne zalecenia w sprawie obostrzeń antypandemicznych dotyczących podróżowania, regularnie je aktualizują i dostosowują do bieżącej sytuacji epidemiologicznej. Ostatnio zalecenia Rady przyjęto 13 grudnia 2022 r.
W myśl tych zaleceń państwa członkowskie nie powinny wprowadzać ograniczeń podróży ze względu na zdrowie publiczne. Utrzymano jednak kilka zabezpieczeń na wypadek pogorszenia się sytuacji epidemiologicznej lub pojawienia się nowego wariantu budzącego obawy.
UE postanowiła też wydawać wspólny unijny cyfrowy certyfikat Covid, by umożliwić bezpieczne i swobodne przemieszczanie się w czasie pandemii. Certyfikat ten zaświadcza, że dana osoba:
została zaszczepiona przeciwko Covid-19
otrzymała negatywny wynik testu
jest ozdrowieńcem.
Rozporządzenie UE o unijnym cyfrowym certyfikacie Covid obowiązywało od 1 lipca 2021 r. do 30 czerwca 2023 r.
Od czerwca 2023 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wykorzystuje unijny system cyfrowych certyfikatów Covid, aby ustanowić system globalny pomagający chronić obywateli na całym świecie przed bieżącymi i przyszłymi zagrożeniami dla zdrowia, w tym przed pandemiami.
Aby wesprzeć obywateli, firmy i państwa UE w wychodzeniu z kryzysu gospodarczego spowodowanego pandemią Covid-19, przywódcy UE postanowili opracować plan odbudowy dla Europy. 23 kwietnia 2020 r. zobowiązali się ustanowić unijny fundusz odbudowy, który ma złagodzić skutki kryzysu.
21 lipca 2020 r. przywódcy UE uzgodnili budżet na lata 2021–2027 w wysokości 1 824 mld EUR. Pakiet, na który składają się wieloletnie ramy finansowe i nadzwyczajny plan odbudowy Next Generation EU opiewający na 750 mld EUR (800 mld EUR w cenach bieżących), pomaga odbudować UE po pandemii Covid-19 i wspiera inwestycje w transformację ekologiczno-cyfrową.
To uzupełnienie już ustanowionych trzech unijnych zabezpieczeń o wartości 540 mld EUR, które mają wspierać pracowników, firmy i państwa.
5 sposobów wspólnej walki UE i państw członkowskich z Covid-19
Działania UE i jej państw to dobry przykład wspierania ludności w radzeniu sobie z Covid-19. Od zapewnienia bezpiecznych i skutecznych szczepionek, przez wysyłanie sprzętu medycznego najbardziej potrzebującym, po przyjmowanie pacjentów z innych krajów; od ochrony miejsc pracy i pracowników po pomoc partnerom w świecie – państwa UE dołożyły wszelkich starań, by wspierać się nawzajem.
Pandemia Covid-19 to globalne wyzwanie, które wymaga globalnych rozwiązań. Działając wspólnie i kierując się zasadami solidarności i multilateralizmu, państwa UE udzielają wsparcia partnerom na całym świecie i zapewniają znaczne środki finansowe na przeciwdziałanie negatywnym globalnym skutkom pandemii.
„Drużyna Europy” to jeden z głównych darczyńców programu COVAX, który polega na globalnej współpracy na rzecz szybszego opracowywania, produkcji i równego dostępu do testów, terapii i szczepionek.
W maju 2021 r. państwa członkowskie UE zobowiązały się przekazać partnerom na całym świecie dawki szczepionek przeciwko Covid-19. Poza tym UE i jej państwa członkowskie pomagają partnerom, przekazując i eksportując szczepionki oraz wspierając finansowo i humanitarnie państwa w potrzebie.
Kryzys związany z Covid-19 można pokonać jedynie dzięki globalnej solidarności i odpowiedzialności.
Charles Michel, przewodniczący Rady Europejskiej
COVID-19: UE a globalna solidarność szczepionkowa (infografika)
30 marca 2021 r. grupa światowych przywódców dołączyła do apelu przewodniczącego Rady Europejskiej Charlesa Michela i dyrektora Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), by z myślą o przyszłych pokoleniach przyjąć międzynarodowy traktat zwiększający gotowość i usprawniający reagowanie na pandemie.
1 grudnia 2021 r. na specjalnej sesji Światowego Zgromadzenia Zdrowia 194 członków WHO podjęło decyzję o rozpoczęciu procesu opracowywania i negocjowania nowego międzynarodowego porozumienia anypandemicznego.
W czasie kryzysu państwa UE silniej wspierają się nawzajem: pomagają najbardziej potrzebującym i dzielą się zasobami, by zatrzymać ekspansję wirusa. To europejska solidarność w najlepszym wydaniu.
UE pomagała także obywatelom UE, którzy utknęli w państwach trzecich w czasie pierwszej fali pandemii. W pierwszych miesiącach pandemii delegatury UE we współpracy z ambasadami państw członkowskich koordynowały repatriację ponad 650 000 obywateli UE i pomogły pokryć koszty ponad 400 wspólnych lotów repatriacyjnych zorganizowanych przez państwa członkowskie.
10 korzyści z międzynarodowego traktatu antypandemicznego (infografika)
Co dotąd zrobiła UE?
W czasie kryzysu UE i jej państwa członkowskie współpracują ze sobą i pomagają sobie nawzajem.
UE zmobilizowała zasoby, aby wesprzeć reagowanie kryzysowe: zapewnić podaż sprzętu ochronnego, poszerzyć badania oraz pomóc globalnym partnerom w potrzebie.
Reakcja kryzysowa UE na pandemię Covid-19 (infografika)
Rola Rady w koordynacji kryzysowej
28 stycznia 2020 r. w ramach reakcji na pandemię prezydencja chorwacka uruchomiła w trybie wymiany informacji unijny zintegrowany mechanizm reagowania na szczeblu politycznym w sytuacjach kryzysowych (IPCR). To unijne ramy koordynacji działań na najwyższym szczeblu politycznym podczas międzysektorowych sytuacji kryzysowych.
Tryb wymiany informacji oznacza, że państwa członkowskie mają dostęp do:
sprawozdań orientacyjnych i analizy sytuacyjnej przygotowywanych regularnie przez Komisję Europejską i Europejską Służbę Działań Zewnętrznych
specjalnego portalu do wymiany informacji (na zabezpieczonej platformie internetowej).
Z uwagi na zmieniającą się sytuację i na różnorodność sektorów dotkniętych pandemią (służba zdrowia, służby konsularne, ochrona ludności, gospodarka) 2 marca 2020 r. prezydencja przeszła do kolejnego etapu i w pełni aktywowała mechanizm IPCR. Pozwala to organizować narady kryzysowe z udziałem:
państw członkowskich
Komisji Europejskiej
Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych
przedstawicieli gabinetu przewodniczącego Rady Europejskiej
odpowiednich unijnych agencji i ekspertów.
Przez cały początkowy okres pandemii prezydencja chorwacka zwoływała regularne narady, dzięki którym można było wymieniać informacje i koordynować reagowanie kryzysowe. Kolejne prezydencje podtrzymały cykliczną organizację tych narad.
2 maja 2023 r. prezydencja szwedzka postanowiła odejść od pełnej aktywacji zintegrowanego mechanizmu reagowania IPCR w sprawie Covid-19. IPCR dla Covid-19 pozostaje w trybie monitorowania, a sprawy dotyczące pandemii są nadal rozpatrywane przez unijny Komitet ds. Bezpieczeństwa Zdrowia i działającą w Radzie Grupę Roboczą ds. Zdrowia Publicznego.
Jak działa mechanizm reagowania kryzysowego IPCR (infografika)
Kontekst
Covid-19 to choroba wywoływana przez nowy rodzaj koronawirusa (SARS-CoV-2). Pierwszy przypadek zakażenia został odnotowany w Chinach w grudniu 2019 r.
W grudniu 2019 r. Covid-19 pojawił się w chińskim mieście Wuhan i zaczął się szybko rozprzestrzeniać na inne regiony Chin i świata. W styczniu 2020 r. pojedyncze przypadki zaczęły się pojawiać w niektórych państwach członkowskich UE.
Pod koniec lutego 2020 r. Włochy odnotowały znaczny wzrost przypadków Covid-19 w północnych regionach kraju. Także większość pozostałych państw członkowskich UE zaczęła zgłaszać przypadki zakażeń.
Do marca 2020 r. wszystkie państwa członkowskie UE odnotowały przypadki Covid-19. Od tego czasu liczba zakażeń stale rosła.
Rada wraz z innymi instytucjami UE ściśle monitoruje rozwój wydarzeń i podejmuje działania: przyjmuje stosowne przepisy prawne, stale pozostaje w kontakcie z państwami członkowskimi, by wymieniać informacje, oceniać potrzeby i zapewnić spójne podejście całej UE.
Ogólnoświatową reakcję koordynuje Światowa Organizacja Zdrowia (WHO). 11 marca 2020 r. uznała Covid-19 za globalną pandemię. UE ma bezpośredni udział w działaniach podejmowanych przez WHO.
Według WHO do maja 2023 r. pandemia spowodowała prawie 7 mln (6 921 614) zgonów. 5 maja 2023 r. WHO ogłosiła zakończenie stanu zagrożenia zdrowia publicznego spowodowanego Covid-19.
Bieżące informacje o posiedzeniach Rady dotyczących Covid-19 oraz odnośne komunikaty prasowe, infografiki i publikacje znajdują się na stronie:
Kryzys związany z Covid-19 można pokonać jedynie dzięki globalnej solidarności i odpowiedzialności.
