Zarządzanie ruchem w przestrzeni kosmicznej

Rosnący ruch w przestrzeni kosmicznej

Zarządzanie ruchem w przestrzeni kosmicznej staje się koniecznością, gdy na orbicie krąży coraz więcej satelitów i śmieci kosmicznych. Zasoby kosmiczne UE są zagrożone z powodu coraz większego przepełnienia tej przestrzeni.

Spośród ponad 25 900 satelitów, które wyniesiono na orbitę od 1957 r., w przestrzeni kosmicznej znajduje się ich dziś ponad 17 600, a 15 200 z nich jest eksploatowanych (dane z kwietnia 2026).

Zarządzanie ruchem w przestrzeni kosmicznej wiąże się z szeregiem wyzwań, które ostatecznie mogą mieć istotny wpływ na życie na Ziemi. Najważniejsze z tych wyzwań to:

• zapobieganie kolizjom: ponad 1 mln śmieci większych niż 1 cm zagraża satelitom – każdy może wywołać serię zderzeń (tzw. syndrom Kesslera); szybki rozwój konstelacji satelitów zwiększa prawdopodobieństwo kolizji
• wytwarzanie mniejszej ilości śmieci: misje kosmiczne powinny ograniczać wytwarzanie odpadów kosmicznych, zmniejszając ryzyko rozpadu satelitów oraz opracowując efektywne procedury postępowania z nimi po zakończeniu eksploatacji
• ramy regulacyjne: brak jednolitych przepisów unijnych i porozumień międzynarodowych na szczeblu ONZ utrudnia sprawną koordynację i realizację działań
• luki technologiczne: potrzebne są bardziej zaawansowane rozwiązania, które pozwolą koordynować usuwanie śmieci i ustalanie ich dokładnej pozycji
• zaangażowanie sektora prywatnego: coraz większa obecność podmiotów prywatnych uwidacznia potrzebę, aby w ramach zarządzania ruchem kosmicznym wprowadzić wspólne praktyki i zasadę rozliczalności.

Podejście UE

Podejście UE do zarządzania ruchem w przestrzeni kosmicznej koncentruje się na sprostaniu globalnemu wyzwaniu, jakim jest przepełnienie orbity okołoziemskiej, i zapewnieniu przyszłym pokoleniom dostępu do przestrzeni kosmicznej.

W następnej dekadzie ma zostać wystrzelonych 300 000 kolejnych satelitów.

UE koncentruje się na bezpieczeństwie operacyjnym, konkurencyjności przemysłu i współpracy międzynarodowej.

Cztery filary

Ocena potrzeb cywilnych i wojskowych

Ocena wpływu ruchu kosmicznego na operacje cywilne i wojskowe.

Zdolności operacyjne

Rozwijanie zdolności śledzenia i identyfikacji odpadów kosmicznych.

Przepisy i normy

Wzmacnianie przepisów unijnych i zwiększanie współpracy międzynarodowej, jeśli chodzi o działania w przestrzeni kosmicznej.

Partnerstwa międzynarodowe

Współpraca z państwami i organizacjami prowadzącymi działania w przestrzeni kosmicznej, by wypracować skoordynowane podejście w tym zakresie.

Kluczowe inicjatywy

UE przyjęła podejście wielotorowe i koncentruje się na dwóch kluczowych inicjatywach.

Unijny system obserwacji i śledzenia obiektów kosmicznych ma odgrywać centralną rolę w unijnej strategii zarządzania ruchem w przestrzeni kosmicznej. Dzięki ponad 40 czujnikom chroni on ponad 520 statków kosmicznych, zapewniając bezpieczeństwo i stabilność operacji na coraz bardziej zatłoczonych orbitach.

Unijne forum dla przemysłu i przedsiębiorstw typu start-up ma pobudzać innowacje i konkurencyjność w komercyjnym sektorze tego unijnego systemu. W forum uczestniczy ponad 80 unijnych przedsiębiorstw lub ośrodków badawczych i ponad 150 zainteresowanych stron, dzięki czemu zwiększa ono współpracę między przedsiębiorstwami prywatnymi, start-upami i ośrodkami badawczymi.

Więcej informacji

• Dane o środowisku kosmicznym (Europejska Agencja Kosmiczna)
• Zarządzanie ruchem w przestrzeni kosmicznej: Rada przyjmuje konkluzje o aktualnej sytuacji (komunikat prasowy z 8 grudnia 2023)
• Rada apeluje o europejskie podejście do zarządzania ruchem w przestrzeni kosmicznej (komunikat prasowy z 23 maja 2023)