Skip to content

Przestrzeń kosmiczna, bezpieczeństwo i obrona

UE dostrzega strategiczny charakter przestrzeni kosmicznej oraz fakt, że ma ona zasadnicze znaczenie dla swobody działania i autonomii decyzyjnej UE w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony.

Zagrożenia dla UE związane z przestrzenią kosmiczną

Krajowe i wielonarodowe operacje wojskowe nie mogą się obyć bez wykorzystania systemów kosmicznych. Ich elementy i zastosowania mają kluczowe znaczenie dla nawigacji i pozycjonowania, komunikacji, meteorologii, usług geoprzestrzennych i obrazowania, mechanizmów wczesnego ostrzegania oraz przechwytywania rakiet balistycznych.

Przestrzeń kosmiczna jest kluczowym elementem współczesnych rozwiązań w życiu codziennym, w gospodarce i w zapewnianiu bezpieczeństwa, generującym ponad 1,5 bln EUR unijnego PKB, ale UE stoi w obliczu coraz większych zagrożeń i rosnącej rywalizacji.

30 satelitom, które należą do UE i zapewniają podstawowe usługi, w tym usługi nawigacyjne (Galileo) i obserwacji Ziemi (Copernicus), grozi znaczne ryzyko.

Tylko w 2022 r. na całym świecie zgłoszono ponad 150 incydentów ingerencji w działanie satelitów, od zagłuszania sygnału po próby hakowania.

Strategia kosmiczna UE na rzecz bezpieczeństwa i obrony jest kluczowym rezultatem Strategicznego kompasu – planu działania na rzecz wzmocnienia polityki bezpieczeństwa i obrony UE do 2030 r.

Główne filary tej strategii to:

  • lepsze rozumienie zagrożeń związanych z przestrzenią kosmiczną
  • zwiększenie odporności i ochrony systemów i usług kosmicznych w UE
  • reagowanie na zagrożenia w przestrzeni kosmicznej
  • większe wykorzystywanie przestrzeni kosmicznej na potrzeby bezpieczeństwa i obrony
  • zawieranie partnerstw na rzecz odpowiedzialnego zachowania w przestrzeni kosmicznej.

Rodzaje zagrożeń

Tematyka przestrzeni kosmicznej obejmuje wszystkie elementy niezbędne do funkcjonowania systemów kosmicznych i świadczenia usług kosmicznych. Należą do nich: fizyczne środowisko kosmiczne, orbita, statki kosmiczne, infrastruktura naziemna i startowa, połączenia radiowe, terminale użytkowników, powiązane systemy cybernetyczne i przemysł kosmiczny.

O przestrzeń kosmiczną, która jest coraz bardziej przepełniona, toczy się coraz większa rywalizacja. Sprawia to, że rośnie zagrożenie dla światowego bezpieczeństwa. Niedawne wrogie działania, takie jak niszczycielskie testy broni antysatelitarnej i cyberataki na infrastrukturę kosmiczną, uwidaczniają słabe strony krytycznych systemów, które stanowią podstawę przemysłu i usług w Europie.

Incydenty te, w tym rosyjski test rakietowy z 2021 r. i cyberatak na Viasat w 2022 r., pokazują powiązania między bezpieczeństwem przestrzeni kosmicznej, cyberzagrożeniami i napięciami geopolitycznymi. Ochrona infrastruktury kosmicznej jest konieczna do zapewnienia bezpieczeństwa i stabilności gospodarczej UE oraz odporności najważniejszych usług, które stanowią podstawę demokratycznych instytucji i bezpieczeństwa na świecie.

Reakcję UE na zagrożenia, które mają wpływ na systemy i usługi unijnego programu kosmicznego i mogą zagrozić bezpieczeństwu UE, określa struktura reagowania na zagrożenia kosmiczne.

Odporna przestrzeń kosmiczna – bezpieczna Europa

Wraz ze wzrostem zagrożeń w przestrzeni kosmicznej Unia priorytetowo traktuje solidne zarządzanie i środki ochronne, które pozwolą jej zachować zdolności kosmiczne.

Chodzi przede wszystkim o: zmniejszenie zależności technologicznych, rozwój badań naukowych i innowacji, wzmocnienie łańcuchów dostaw, aby zwiększać bezpieczeństwo i konkurencyjność UE w przestrzeni kosmicznej, oraz utrzymanie partnerstw z sojusznikami o podobnych poglądach.

Zmniejszanie strategicznych zależności

Aby zabezpieczyć swoją autonomię w przestrzeni kosmicznej, UE inwestuje w bazę przemysłową:

  • skoordynowane finansowanie: unijny program kosmiczny o wartości 13 mld EUR wykorzystuje synergie z inicjatywami obronnymi, takimi jak Europejski Fundusz Obronny, a także z programem „Horyzont Europa”, aby zapewnić płynne badania i rozwój
  • suwerenność technologiczna: podejmowane są działania, które zmniejszą zależność od dostawców spoza UE, a jednocześnie zapewnią komponenty i materiały o krytycznym znaczeniu dla systemów kosmicznych.

Ujednolicenie systemów kosmicznych i zarządzania przestrzenią kosmiczną

Aby poprawić odporność i współpracę między państwami członkowskimi, UE pracuje nad:

  • aktem o jednolitej przestrzeni kosmicznej: propozycją przepisów, które ujednolicą w UE środki w dziedzinie bezpieczeństwa i zrównoważonej realizacji operacji kosmicznych
  • współpracą publiczno-prywatną: poprzez inicjatywy takie jak ośrodek wymiany i analizy informacji Unia sprzyja powstawaniu partnerstw, by wzmocnić odporność systemów kosmicznych i umożliwić wymianę najlepszych praktyk
  • innowacyjnymi inwestycjami: realizowane są ukierunkowane inwestycje w najnowocześniejsze technologie, aby zwiększyć autonomiczny dostęp Europy do przestrzeni kosmicznej.

Przestrzeń kosmiczna w służbie bezpieczeństwa i obrony

Przestrzeń kosmiczna jest kluczowym obszarem prowadzenia operacji, obok operacji lądowych, morskich, powietrznych i cybernetycznych, oraz krytycznym elementem umożliwiającym misje i operacje wojskowe, także te prowadzone w ramach wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony UE.

Rozwijając usługi kosmiczne dla rządów państw członkowskich, UE zwiększa swoją swobodę działania i autonomię decyzyjną w dziedzinie bezpieczeństwa i obrony, a jednocześnie zachowuje cywilny charakter sztandarowych programów, takich jak Copernicus i Galileo. Kluczowe priorytety obejmują również wzmocnienie Centrum Satelitarnego UE, aby zwiększyć zdolności UE w zakresie wywiadu geoprzestrzennego, oraz wzmocnienie zdolności państw członkowskich, jeśli chodzi o obserwację zagrożeń w przestrzeni kosmicznej.

Dążenie do globalnych partnerstw

UE aktywnie współpracuje z partnerami na świecie, aby propagować odpowiedzialne zachowanie i zwiększanie bezpieczeństwa w przestrzeni kosmicznej.

Na forum Organizacji Narodów Zjednoczonych UE chce wypracować wspólne spojrzenie na wyzwania związane z bezpieczeństwem przestrzeni kosmicznej i sprzyjać zawieraniu globalnych porozumień o bezpiecznych i zrównoważonych działaniach w przestrzeni kosmicznej. Wspiera także międzynarodowe dążenia, by zapobiec wyścigowi zbrojeń w przestrzeni kosmicznej dzięki przejrzystości i budowaniu zaufania.

UE ściśle współpracuje ze swoim kluczowym partnerem strategicznym, Stanami Zjednoczonymi, pogłębiając współpracę w zakresie bezpieczeństwa i obronności w przestrzeni kosmicznej, aby sprostać wspólnym wyzwaniom i zapewnić wzajemne korzyści.

UE prowadzi również dialogi na temat bezpieczeństwa przestrzeni kosmicznej z państwami spoza Unii. Ma to zwiększyć przejrzystość działań, budować zaufanie i umożliwić wymianę najlepszych praktyk, by zapewnić odporność i odpowiedzialną realizację operacji kosmicznych.

UE wzmacnia swoje więzi z NATO, utrzymując regularne kontakty, aby coraz bardziej wzmacniać, pogłębiać i rozszerzać współpracę w dziedzinie przestrzeni kosmicznej.

Partnerstwa te są konieczne, aby przestrzeń kosmiczna pozostała bezpiecznym i zrównoważonym zasobem dla wszystkich.

Tematy

Ostatnia aktualizacja: 31 stycznia 2025