Konkluzje Rady Europejskiego Obszaru Gospodarczego

1. Czterdzieste siódme posiedzenie Rady EOG odbyło się w dniu 16 maja 2017 r. w Brukseli pod przewodnictwem Louisa Grecha, maltańskiego wicepremiera i ministra ds. UE, reprezentującego prezydencję Rady Unii Europejskiej. W posiedzeniu udział wzięli: Frank Bakke-Jensen, norweski minister ds. EEA i UE, Guðlaugur Þór Þórðarson, islandzki minister spraw zagranicznych oraz Aurelia Frick, minister spraw zagranicznych z Liechtensteinu, a także członkowie Rady Unii Europejskiej oraz przedstawiciele Komisji Europejskiej i Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych.

Dialog polityczny

2. Rada EOG uznała, że ścisłe partnerstwo między UE a państwami EOG–EFTA jest najlepszą gwarancją długoterminowej wspólnej pomyślności i stabilności. W tym kontekście Rada EOG odnotowała, że w ramach dialogu politycznego ministrowie omówią wpływ wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE na Porozumienie EOG oraz kwestie dotyczące Arktyki. Rada EOG podkreśliła znaczenie dalszego stosowania praktyki polegającej na tym, aby do dialogów politycznych prowadzonych na szczeblu odpowiednich grup roboczych Rady UE zapraszać urzędników z państw EOG–EFTA.

3. Jeżeli chodzi o wystąpienie Zjednoczonego Królestwa z UE, Rada EOG podkreśliła, jak istotne jest utrzymanie Porozumienia EOG, jak również zapewnienie dalszego sprawnego funkcjonowania jednolitego rynku wewnętrznego w Europie. Rada EOG wezwała do prowadzenia ścisłego dialogu i ciągłej wymiany informacji między UE a państwami EOG–EFTA na temat prowadzonych na podstawie art. 50 Traktatu o Unii Europejskiej negocjacji między UE a Zjednoczonym Królestwem dotyczących wystąpienia Zjednoczonego Królestwa z UE, a także na temat przyszłych stosunków między UE a Zjednoczonym Królestwem, jako że wystąpienie Zjednoczonego Królestwa będzie miało również wpływ na Porozumienie EOG.

Współpraca w ramach EOG

4. Rada EOG uznała kluczową rolę, jaką Porozumienie o Europejskim Obszarze Gospodarczym (Porozumienie EOG) odgrywa od ponad 20 lat w zacieśnianiu integracji gospodarczej między UE a państwami EOG–EFTA. Rada EOG podkreśliła, że porozumienie okazało się solidne i zdolne do przystosowywania się do zmian w Traktatach UE oraz do rozszerzeń UE. Rada EOG z uznaniem przyjęła pozytywny wkład wniesiony przez państwa EOG–EFTA w proces wypracowywania decyzji dotyczący unijnych przepisów i programów mających znaczenie dla EOG; wkład ten polega na uczestnictwie państw EOG–EFTA w pracach odpowiednich komitetów, grup eksperckich i agencji oraz w prowadzeniu badań, a także na zgłaszaniu uwag przez te państwa. Rada EOG podkreśliła, jak ważne jest zapraszanie ministrów państw EOG–EFTA na nieformalne posiedzenia ministerialne i konferencje ministerialne UE mające znaczenie dla udziału państw EOG–EFTA w rynku wewnętrznym, i – zwracając się do obecnej prezydencji maltańskiej i nadchodzącej prezydencji estońskiej – zaznaczyła, iż docenia kontynuowanie tej praktyki.

5. Rada EOG podkreśliła znaczenie sprawnie funkcjonującego jednolitego rynku jako jednego z czynników pobudzających wzrost gospodarczy i tworzących nowe miejsca pracy w całej Europie i z zadowoleniem przyjęła podjęte już kroki w celu wdrożenia propozycji zawartych w zainicjowanych w 2015 r. strategii jednolitego rynku cyfrowego i strategii na rzecz usprawnienia jednolitego rynku, z myślą o pełnym wyeksploatowaniu niewykorzystanego jeszcze potencjału jednolitego rynku w sferze wzrostu gospodarczego i produktywności. Rada EOG zgodziła się, że konieczne jest przyjęcie całościowego podejścia do rozwiązywania niektórych głównych problemów, z jakimi boryka się jednolity rynek, i podkreśliła znaczenie głębokiego zaangażowania państw EOG–EFTA w dalsze opracowywanie i rozwój polityk i inicjatyw dotyczących jednolitego rynku. Podkreślając fakt, że w interesie wszystkich umawiających się stron leży większy poziom wiedzy na temat Porozumienia EOG w całym EOG, Rada EOG zaapelowała do UE i państw EOG–EFTA, aby zapewniły szybki i łatwy dostęp do informacji na temat Porozumienia EOG.

Debata orientacyjna – energia i zmiana klimatu

6. Przeprowadzono debatę orientacyjną na temat wspólnej realizacji celów określonych w porozumieniu paryskim oraz celów dotyczących redukcji emisji gazów cieplarnianych do 2030 r. Rada EOG zaznaczyła, jak dużą wagę ma dalsza ścisła współpraca między UE a państwami EOG–EFTA w dziedzinie polityk dotyczących środowiska, energii i zmiany klimatu, w szczególności w świetle ram polityki klimatyczno-energetycznej do roku 2030 oraz strategii ramowej na rzecz stabilnej unii energetycznej opartej na przyszłościowej polityce w dziedzinie klimatu. Rada EOG odnotowała, że państwa EOG–EFTA pozostają bardzo ważnym partnerem UE jako wiarygodni dostawcy energii, jak również podkreśliła, że należy kontynuować ścisłą współpracę w dziedzinie wewnętrznego rynku energii; bezpieczeństwa energetycznego; handlu uprawnieniami do emisji; promowania konkurencyjnej, odpornej na zmianę klimatu, bezpiecznej i zrównoważonej niskoemisyjnej energii; efektywności energetycznej; zasobów energii odnawialnej; wychwytywania i składowania dwutlenku węgla (CCS); oraz wychwytywania i utylizacji dwutlenku węgla (CCU); a także w innych kwestiach środowiskowych, takich jak odpady, chemikalia, gospodarowanie zasobami wodnymi i zanieczyszczenia przemysłowe.

Mechanizm finansowy

7. Rada EOG podkreśliła znaczenie solidarności wśród krajów Europy, aby sprostać wyzwaniom społecznym i gospodarczym oraz wyraziła zaniepokojenie w związku z utrzymywaniem się wysokiego poziomu bezrobocia młodzieży w niektórych państwach członkowskich EOG. Rada EOG z uznaniem przyjęła pozytywny wkład wniesiony przez mechanizmy finansowe EOG i Norwegii w latach 2009–2014 oraz mechanizmy je poprzedzające w zmniejszenie społecznych i gospodarczych nierówności w całym EOG. W następstwie tymczasowego stosowania umów w sprawie mechanizmów finansowych EOG i Norwegii na lata 2014–2021 Rada EOG z aprobatą przyjęła postępy w negocjacjach w sprawie protokółów ustaleń między państwami EOG–EFTA a państwami beneficjentami w UE.

Kontrole kapitału

8. Rada EOG zauważyła, że swobodny przepływ kapitału jest jedną z podstawowych swobód na rynku wewnętrznym i stanowi integralną część dorobku prawnego EOG; przyznała również, że na podstawie postanowień art. 43 Porozumienia EOG można nakładać ograniczenia jedynie tymczasowo. Rada EOG z zadowoleniem przyjęła postępy w opracowywaniu przez rząd Islandii kompleksowego planu zniesienia kontroli kapitału bez stwarzania zagrożenia dla stabilności gospodarczej i finansowej tego kraju, w szczególności niedawne działania służące wyeliminowaniu kontroli kapitału wobec osób fizycznych, przedsiębiorstw i funduszy emerytalnych.

Programy UE

9. Uznając wkład, jaki programy UE wnoszą w tworzenie bardziej konkurencyjnej, innowacyjnej i społecznej Europy, Rada EOG z zadowoleniem przyjęła udział państw EOG–EFTA w programach mających znaczenie dla EOG, do których państwa te wniosły wkład finansowy. Rada EOG uznała w szczególności aktywne uczestnictwo i pełną integrację państw EOG–EFTA w europejskiej przestrzeni badawczej oraz pomyślne włączenie Norwegii i Islandii w realizację sztandarowego unijnego programu badań i innowacji „Horyzont 2020”. Rada EOG będzie nadal kładła duży nacisk na integrację i dostosowanie polityk państw EOG–EFTA w dziedzinie badań naukowych i innowacji do odnośnych polityk unijnych.

Włączanie aktów unijnych mających znaczenie dla EOG

10. Rada EOG zapoznała się ze sprawozdaniem z postępu prac przygotowanym przez Wspólny Komitet EOG i wyraziła uznanie dla prac Wspólnego Komitetu służących zapewnieniu dalszego udanego działania i sprawnego funkcjonowania Porozumienia EOG.

11. Rada EOG z zadowoleniem przyjęła czynione obecnie starania na rzecz zmniejszenia liczby aktów unijnych mających znaczenie dla EOG, które wciąż oczekują na włączenie do Porozumienia EOG, a także na rzecz przyspieszenia procesu ich włączania, wyrażając uznanie dla wszystkich działań podjętych w ciągu ostatnich lat, Rada EOG zauważyła jednak, że liczba aktów oczekujących na włączenie jest nadal zbyt wysoka.

12. Rada EOG wezwała do prowadzenia ciągłych prac w celu znaczącego i trwałego nadrobienia obecnych zaległości, by w ten sposób nadal gwarantować pewność i jednolitość prawa w EOG. Ten wspólny cel można osiągnąć dzięki woli politycznej i pogłębionemu dialogowi między odpowiednimi ekspertami i instytucjami. Rada EOG zaapelowała do wszystkich stron, by w konstruktywny sposób dążyły do rozwiązania nierozstrzygniętych jeszcze problematycznych kwestii.

13. Rada EOG z zadowoleniem przyjęła w szczególności włączenie do Porozumienia EOG trzeciego pakietu dotyczącego wewnętrznego rynku energii, aktów prawnych UE w dziedzinie produkcji ekologicznej oraz rozporządzenia w sprawie produktów leczniczych stosowanych w pediatrii. Z aprobatą odnotowała postępy poczynione w ostatnich miesiącach w dziedzinie wspólnych reguł i norm dotyczących organizacji dokonujących inspekcji i przeglądów na statkach.

14. Rada EOG podkreśliła również, jak ważne jest jak najszybsze włączenie i stosowanie nieuwzględnionego jeszcze prawodawstwa w dziedzinie usług finansowych – stanowiącego ponad jedną trzecią odnośnych zaległości – po to, aby zapewnić w całym EOG równe warunki działania w tym ważnym sektorze.

15. Rada EOG odnotowała konieczność dalszych postępów, jeśli chodzi o kilka istotnych nierozstrzygniętych kwestii; oczekuje także jak najszybszego zakończenia prac, w szczególności nad trzecią dyrektywą pocztową.

16. Rada EOG zauważyła również, że w przypadku kilku decyzji Wspólnego Komitetu przekroczono sześciomiesięczny termin przewidziany w Porozumieniu EOG w odniesieniu do stwierdzenia zgodności konstytucyjnej. Zachęciła państwa EOG–EFTA, by wzmocniły starania na rzecz jak najszybszego rozwiązania nierozstrzygniętych jeszcze spraw oraz by w przyszłości unikały takich opóźnień.

Handel produktami rolnymi

17. Rada EOG uznała, że umawiające się strony potwierdziły swoje zobowiązanie – zgodnie z art. 19 Porozumienia EOG – aby kontynuować wysiłki na rzecz osiągnięcia stopniowej liberalizacji handlu produktami rolnymi.

18. Jeżeli chodzi o Porozumienie w formie wymiany listów między Unią Europejską a Islandią w sprawie dodatkowych preferencji w handlu produktami rolnymi zawarte w 2015 r., Rada EOG zachęca strony do zakończenia odnośnych procedur wewnętrznych, tak aby porozumienie to mogło jak najszybciej wejść w życie.

19. Rada EOG z aprobatą przyjęła parafowanie w dniu 5 kwietnia 2017 r. umowy pomiędzy Unią Europejską a Norwegią w sprawie dodatkowych preferencji handlowych dotyczących produktów rolnych, na podstawie art. 19 Porozumienia EOG; oczekuje także na podpisanie tego dokumentu.

20. Rada EOG zachęciła umawiające się strony do kontynuowania dialogu na temat przeglądu systemu handlu przetworzonymi produktami rolnymi w ramach art. 2 ust. 2 i art. 6 protokołu 3 do Porozumienia EOG w celu dalszego wspierania handlu tymi produktami. W tym względzie Rada EOG przyjęła do wiadomości niedawne działania podjęte przez UE i Islandię na rzecz dalszej liberalizacji – na zasadzie wzajemności – handlu przetworzonymi produktami rolnymi, w ramach protokołu 3 do Porozumienia EOG. Rada EOG odnotowała zawieszenie negocjacji między UE a Norwegią w sprawie ochrony oznaczeń geograficznych.

Ryby i produkty rybne

21. Rada EOG z zadowoleniem przyjęła rozpoczęcie tymczasowego stosowania protokołu w sprawie handlu rybami i produktami rybołówstwa między Islandią a UE od dnia 1 sierpnia 2016 r. oraz protokołu w sprawie handlu rybami i produktami rybołówstwa między Norwegią a UE od dnia 1 września 2016 r.

Współpraca parlamentarna

22. Uznając ważną rolę współpracy parlamentarnej w ramach EOG, Rada EOG odnotowała rezolucję Wspólnego Komitetu Parlamentarnego EOG – przyjętą podczas posiedzenia tego komitetu w Strasburgu w dniu 14 grudnia 2016 r. – w sprawie Rocznego sprawozdania Wspólnego Komitetu EOG w sprawie funkcjonowania Porozumienia EOG w 2015 r.