Produkty podwójnego zastosowania: Rada uzgadnia stanowisko

UE chce unowocześnić obecny unijny system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa, pomocy technicznej i tranzytu produktów podwójnego zastosowania. Chodzi o to, by jeszcze bardziej wzmocnić nierozprzestrzenianie broni masowego rażenia i środków jej przenoszenia, pokój, bezpieczeństwo i stabilność w skali regionalnej oraz poszanowanie praw człowieka i międzynarodowego prawa humanitarnego.

Ambasadorowie UE uzgodnili dziś stanowisko negocjacyjne Rady w sprawie proponowanego przekształcenia rozporządzenia ustanawiającego system kontroli wywozu, pośrednictwa, pomocy technicznej, tranzytu i transferu produktów podwójnego zastosowania. Teraz prezydencja Rady rozpocznie negocjacje z Parlamentem Europejskim.

Nowe przepisy wprowadzą szereg zmian w unijnym systemie kontroli wywozu produktów podwójnego zastosowania, by dostosować go do szybko zmieniających się uwarunkowań technologicznych, gospodarczych i politycznych. Obowiązujące przepisy zostaną uproszczone i udoskonalone. Zoptymalizowana zostanie również unijna struktura wydawania zezwoleń.

Nowe przepisy przewidują w szczególności:

• dalszą harmonizację procesów wydawania zezwoleń poprzez wprowadzenie nowych generalnych unijnych zezwoleń na wywóz (zezwoleń na wywóz do niektórych krajów przeznaczenia dostępnych dla wszystkich przestrzegających warunków eksporterów)
• harmonizację kontroli dostarczania pomocy technicznej związanej z produktami wymagającymi szczególnej ochrony
• nową wzmiankę o produktach nadzoru cybernetycznego, podkreślającą, że właściwe organy mają możliwość kontrolowania takich produktów, stosując obecne rozporządzenie, tak jak w przypadku wszystkich produktów podwójnego zastosowania niewymienionych w wykazie, które mogłyby być wykorzystywane do kierowania poważnymi naruszeniami praw człowieka lub ich popełniania.

• Mandat do negocjacji z Parlamentem Europejskim w sprawie wniosku dotyczącego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady ustanawiającego unijny system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa, pomocy technicznej i tranzytu w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania (przekształcenie)

Kontekst

Zgodnie z międzynarodowymi zobowiązaniami państwa członkowskie UE muszą mieć krajowe mechanizmy kontrolne zapobiegające rozprzestrzenianiu broni jądrowej, chemicznej lub biologicznej oraz środków ich przenoszenia. Obejmuje to kontrolę produktów podwójnego zastosowania, tzn. przeznaczonych na wywóz materiałów, sprzętu i technologi, które mogą służyć celom cywilnym, jak i wojskowym, w tym wymienionym wyżej.

Dlatego też w 2009 r. Unia przyjęła rozporządzenie ustanawiające system kontroli wywozu, pośrednictwa, pomocy technicznej, tranzytu i transferu produktów podwójnego zastosowania.

Aby zapewnić dostosowanie do szybko zmieniających się uwarunkowań technologicznych, gospodarczych i politycznych, Komisja we wrześniu 2016 r. przedstawiła wniosek, który ma zaktualizować i rozszerzyć obowiązujące przepisy.