Ενωσιακός κατάλογος μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας

Ποιες χώρες περιλαμβάνονται στον κατάλογο;

Στις 17 Φεβρουαρίου 2026 το Συμβούλιο ενέκρινε τον ενωσιακό κατάλογο μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας. Στον κατάλογο περιλαμβάνονται 10 χώρες.

Ο κατάλογος θεωρείται επίσημος μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα.

Καταχωρισμένες περιοχές δικαιοδοσίας: οι χώρες αυτές δεν συνεργάζονται με την ΕΕ ή δεν έχουν εκπληρώσει πλήρως τις δεσμεύσεις τους

• Φορολογία: Επικαιροποίηση από το Συμβούλιο του ενωσιακού καταλόγου μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας (δελτίο Τύπου, 17 Φεβρουαρίου 2026)

Τι είναι ο ενωσιακός κατάλογος μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας;

Τόσο εντός της ΕΕ όσο και σε διεθνές επίπεδο, η ΕΕ εργάζεται για την προώθηση και την ενίσχυση των μηχανισμών χρηστής φορολογικής διακυβέρνησης, της δίκαιης φορολόγησης και της παγκόσμιας φορολογικής διαφάνειας, με στόχο την αντιμετώπιση της φορολογικής απάτης, της φοροδιαφυγής και της φοροαποφυγής.

Λόγω του παγκόσμιου χαρακτήρα του αθέμιτου φορολογικού ανταγωνισμού, αυτό σημαίνει επίσης ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν οι εξωτερικές προκλήσεις που τίθενται για τις φορολογικές βάσεις των χωρών της ΕΕ.

Ο ενωσιακός κατάλογος μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας, ο οποίος δημοσιεύεται ως παράρτημα των συμπερασμάτων που εγκρίνονται από το Συμβούλιο Ecofin (παράρτημα I) δεν έχει ως στόχο να κατονομάσει και να στιγματίσει τις χώρες, αλλά να ενθαρρύνει την αλλαγή προς το καλύτερο της φορολογικής νομοθεσίας και των φορολογικών πρακτικών τους, μέσω της συνεργασίας.

Οι περιοχές δικαιοδοσίας που δεν πληρούν ακόμη όλα τα διεθνή φορολογικά πρότυπα αλλά έχουν δεσμευτεί να εφαρμόσουν μεταρρυθμίσεις καταγράφονται σε έγγραφο σχετικά με την κατάσταση της συνεργασίας με την ΕΕ (παράρτημα II).

Χώρες που συνεργάζονται με την ΕΕ και εκκρεμεί η εκπλήρωση δεσμεύσεών τους

Όταν μια περιοχή δικαιοδοσίας εκπληρώσει όλες τις δεσμεύσεις της, το όνομά της διαγράφεται από το παράρτημα.

Χώρες που συνεργάζονται με την ΕΕ και δεν εκκρεμεί η εκπλήρωση δεσμεύσεών τους

Πότε καταρτίστηκε ο ενωσιακός κατάλογος;

Τον Νοέμβριο του 2016 το Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Ομάδα «Κώδικας δεοντολογίας» (Φορολογία των επιχειρήσεων), μια ειδική ομάδα εργασίας που έχει συστήσει το Συμβούλιο, να διεξαγάγει τις προπαρασκευαστικές εργασίες για την κατάρτιση του καταλόγου.

Η Ομάδα «Κώδικας δεοντολογίας» ξεκίνησε εξετάζοντας 92 περιοχές δικαιοδοσίας που επιλέχθηκαν με βάση:

• τους οικονομικούς δεσμούς τους με την ΕΕ
• τη σταθερότητα των θεσμών τους
• τη σημασία του χρηματοπιστωτικού τομέα της χώρας

Η έκθεση ελέγχου και αξιολόγησης της Ομάδας υποβλήθηκε στο Συμβούλιο και, με βάση την έκθεση, ο πρώτος ενωσιακός κατάλογος εγκρίθηκε στις 5 Δεκεμβρίου 2017. Ο κατάλογος (παράρτημα I των συμπερασμάτων του Συμβουλίου) περιλάμβανε 17 χώρες ή εδάφη εκτός ΕΕ. Οι εν λόγω περιοχές δικαιοδοσίας δεν είχαν αναλάβει επαρκείς δεσμεύσεις προκειμένου να διασκεδάσουν τις ανησυχίες της ΕΕ.

Ο κατάλογος συνοδευόταν από έγγραφο για την κατάσταση της συνεργασίας με την ΕΕ (παράρτημα II), όπου καταγράφονταν οι περιοχές δικαιοδοσίας που είχαν ανταποκριθεί με επαρκείς δεσμεύσεις. Οι περιοχές αυτές αναμένονταν να αναλάβουν ουσιαστική δράση έως το τέλος του 2018, ή σε ορισμένες περιπτώσεις το τέλος του 2019, για να αποφύγουν την καταχώρισή τους στον κατάλογο στο μέλλον.

• Συμβούλιο Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων, 8 Νοεμβρίου 2016
• Συμπεράσματα του Συμβουλίου για τα κριτήρια και τη διαδικασία για την κατάρτιση του ενωσιακού καταλόγου μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας, 8 Νοεμβρίου 2016
• Συμπεράσματα του Συμβουλίου της 5ης Δεκεμβρίου 2017 σχετικά με τον ενωσιακό κατάλογο μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας
• Ομάδα «Κώδικας δεοντολογίας» (Φορολογία των επιχειρήσεων) (γενικές πληροφορίες)

Πώς και πότε ενημερώνεται ο κατάλογος;

Από την αρχική του κατάρτιση το 2017, ο κατάλογος υποβάλλεται σε τακτική επικαιροποίηση και αναθεώρηση στο πλαίσιο μιας δυναμικής παρακολούθησης των μέτρων που εφαρμόζουν οι περιοχές δικαιοδοσίας για να συμμορφωθούν με τις δεσμεύσεις τους.

Πρόκειται για συνεχή διαδικασία, η οποία περιλαμβάνει:

• επικαιροποίηση κριτηρίων σύμφωνα με διεθνή φορολογικά πρότυπα
• έλεγχο των χωρών με βάση τα κριτήρια αυτά
• διάλογο με τις χώρες που δεν συμμορφώνονται
• καταχώριση ή διαγραφή χωρών από τον κατάλογο αναλόγως του αν προβαίνουν (ή όχι) σε μεταρρυθμίσεις
• παρακολούθηση των εξελίξεων ώστε να εξασφαλίζεται ότι οι περιοχές δικαιοδοσίας δεν υπαναχωρούν από προηγούμενες μεταρρυθμίσεις

Η διαδικασία αυτή ακολουθεί δέσμη διαδικαστικών κατευθυντηρίων γραμμών που συνομολογήθηκαν τον Φεβρουάριο του 2018.

Χωρίς να αλλάξει τη διαδικασία δυναμικής παρακολούθησης, το Συμβούλιο αποφάσισε τον Μάρτιο του 2019 να περιορίσει τις επικαιροποιήσεις του καταλόγου σε δύο ετησίως, αρχής γενομένης από το 2020, ώστε να δίνεται στα κράτη μέλη της ΕΕ επαρκής χρόνος για να τροποποιούν την εθνική νομοθεσία, όπου απαιτείται.

Η τελευταία αναθεώρηση πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2026. Η επόμενη αναθεώρηση προβλέπεται να γίνει τον Οκτώβριο του 2026.

• Ομάδα «Κώδικας δεοντολογίας»: Αναφορά προς το Συμβούλιο, 6 Φεβρουαρίου 2023
• Διαδικαστικές κατευθυντήριες γραμμές για τη διαδικασία παρακολούθησης όσον αφορά τον ενωσιακό κατάλογο μη συνεργάσιμων περιοχών δικαιοδοσίας, 15 Φεβρουαρίου 2018

  Αυτό το περιεχόμενο είναι προς το παρόν διαθέσιμο μόνο στην/στις εξής γλώσσα/ες:

  EN
• Αποτελέσματα των εργασιών για τα επιζήμια φορολογικά καθεστώτα (κριτήριο 2.1)
• Αποτελέσματα των εργασιών για τα επιζήμια φορολογικά καθεστώτα (κριτήριο 2.2)

Ποια είναι τα κριτήρια καταχώρισης;

Για να θεωρηθούν συνεργάσιμες για φορολογικούς σκοπούς, οι περιοχές δικαιοδοσίας ελέγχονται με βάση μια σειρά κριτηρίων που θέσπισε το Συμβούλιο.

Τα κριτήρια έχουν σχεδιαστεί έτσι ώστε να εξελίσσονται με την πάροδο του χρόνου και να ευθυγραμμίζονται με τα διεθνή πρότυπα χρηστής φορολογικής διακυβέρνησης, τα οποία έχουν αναπτυχθεί ιδίως σε φόρουμ του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης (ΟΟΣΑ), όπως το παγκόσμιο φόρουμ για τη διαφάνεια και την ανταλλαγή πληροφοριών για φορολογικούς σκοπούς, το φόρουμ για τις επιζήμιες φορολογικές πρακτικές και το χωρίς αποκλεισμούς πλαίσιο για τη διάβρωση της βάσης και τη μετατόπιση των κερδών.

Τα κριτήρια καταχώρισης αφορούν:

• τη φορολογική διαφάνεια
• τη δίκαιη φορολόγηση
• τα μέτρα κατά της διάβρωσης της φορολογικής βάσης και της μετατόπισης των κερδών («μέτρα κατά της BEPS»)

• Κριτήρια για την κατάρτιση ενωσιακού κατάλογου μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας (γενικές πληροφορίες)

Αμυντικά μέτρα και άλλες σχετικές νομοθετικές πράξεις και πολιτικές της ΕΕ

Προκειμένου να είναι αποτελεσματικός ο ενωσιακός κατάλογος, είναι σημαντικό τα κράτη μέλη της ΕΕ να θεσπίσουν αποτελεσματικά αμυντικά μέτρα σε μη φορολογικούς και φορολογικούς τομείς. Τα αμυντικά μέτρα συμβάλλουν στην προστασία των φορολογικών εσόδων τους και στην καταπολέμηση της φορολογικής απάτης, της φοροδιαφυγής και της κατάχρησης.

Εκδίδοντας τον ενωσιακό κατάλογο, το Συμβούλιο έκρινε ότι:

Η ΕΕ και τα κράτη μέλη θα μπορούσαν να εφαρμόσουν αποτελεσματικά και αναλογικά αμυντικά μέτρα, στον φορολογικό και τον μη φορολογικό τομέα, έναντι των μη συνεργάσιμων περιοχών δικαιοδοσίας για όσο διάστημα αυτές περιλαμβάνονται στον κατάλογο. Συμπεράσματα του Συμβουλίου, 5 Δεκεμβρίου 2017

• Συμπεράσματα του Συμβουλίου, 5 Δεκεμβρίου 2017

Αμυντικά μέτρα στον μη φορολογικό τομέα

Όσον αφορά τους μη φορολογικούς τομείς, το Συμβούλιο κάλεσε τα θεσμικά όργανα και τα κράτη μέλη της ΕΕ να λαμβάνουν υπόψη τον ενωσιακό κατάλογο:

• στην εξωτερική πολιτική
• στην αναπτυξιακή συνεργασία
• στις οικονομικές σχέσεις με τρίτες χώρες

Επιπλέον, ορισμένοι κανόνες χρηματοδότησης της ΕΕ αναφέρονται πλέον ρητά στον κατάλογο. Η διοχέτευση κεφαλαίων από διάφορα μέσα της ΕΕ προς οντότητες σε καταχωρισμένες χώρες δεν είναι δυνατή, συμπεριλαμβανομένων των κεφαλαίων που προέρχονται από:

• το Ευρωπαϊκό Ταμείο για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη (ΕΤΒΑ)
• το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων (ΕΤΣΕ)
• την εντολή εξωτερικής δανειοδότησης (ΕΕΔ)
• το γενικό πλαίσιο για την τιτλοποίηση

Στα συμπεράσματα της 12ης Μαρτίου 2019, το Συμβούλιο εξέφρασε ικανοποίηση για το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή λαμβάνει υπόψη τον κατάλογο κατά την εφαρμογή των ενωσιακών χρηματοδοτικών και επενδυτικών πράξεων.

• Κανονισμός σχετικά με το Ευρωπαϊκό Ταμείο για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη και το Ταμείο Εγγυήσεων
• Κανονισμός σχετικά με το γενικό πλαίσιο για την τιτλοποίηση
• Κανονισμός σχετικά με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων
• Κανονισμός σχετικά με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Στρατηγικών Επενδύσεων και τον Ευρωπαϊκό Κόμβο Επενδυτικών Συμβουλών
• Απόφαση για τη χορήγηση εγγύησης της EE στην Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για την κάλυψη ζημιών από χρηματοδοτικές δραστηριότητες που υποστηρίζουν επενδυτικά έργα εκτός της ΕΕ
• Κανονισμός για τους δημοσιονομικούς κανόνες που εφαρμόζονται στον γενικό προϋπολογισμό της ΕΕ

Αμυντικά μέτρα στον φορολογικό τομέα

Τα κράτη μέλη της ΕΕ διαθέτουν ευρεία διακριτική ευχέρεια όσον αφορά το είδος και την εμβέλεια των αμυντικών μέτρων που εφαρμόζονται στον φορολογικό τομέα. Τα μέτρα αυτά εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα εθνικά τους φορολογικά συστήματα. Υπάρχει ωστόσο συντονισμός σε κάποιο βαθμό.

Εθνικά μέτρα

Τον Δεκέμβριο του 2017 οι χώρες της ΕΕ συμφώνησαν να εφαρμόσουν τουλάχιστον ένα από τα ακόλουθα διοικητικά μέτρα:

• ενισχυμένη παρακολούθηση των συναλλαγών
• ελέγχους αυξημένου κινδύνου για φορολογούμενους που επωφελούνται από τα καταχωρισμένα καθεστώτα
• ελέγχους αυξημένου κινδύνου για φορολογούμενους που χρησιμοποιούν φορολογικά συστήματα στα οποία εμπλέκονται καταχωρισμένα καθεστώτα

Στις 5 Δεκεμβρίου 2019 το Συμβούλιο ενέκρινε κατευθυντήριες γραμμές για μεγαλύτερο συντονισμό. Τα κράτη μέλη δεσμεύθηκαν εξάλλου να χρησιμοποιήσουν, από 1ης Ιανουαρίου 2021, τον ενωσιακό κατάλογο για την εφαρμογή τουλάχιστον ενός από τέσσερα ειδικά νομοθετικά μέτρα:

• μη έκπτωση των εξόδων που πραγματοποιούνται σε καταχωρισμένη δικαιοδοσία
• κανόνες για τις ελεγχόμενες αλλοδαπές εταιρείες (ΕΑΕ), προκειμένου να περιορισθεί η τεχνητή αναβολή της καταβολής των φόρων σε υπεράκτιες οντότητες χαμηλής φορολόγησης
• μέτρα για την παρακράτηση φόρων στην πηγή, προκειμένου να καταπολεμηθούν οι καταχρηστικές απαλλαγές ή επιστροφές
• περιορισμό της απαλλαγής των συμμετοχών όσον αφορά τα μερίσματα

Επί του παρόντος, όλα τα κράτη μέλη εφαρμόζουν τουλάχιστον ένα από τα τέσσερα νομοθετικά αμυντικά μέτρα που συμφωνήθηκαν στις κατευθυντήριες γραμμές του 2019. Δεκαοκτώ κράτη μέλη εφαρμόζουν τουλάχιστον δύο από τα τέσσερα μέτρα κατά των περιοχών δικαιοδοσίας που αναφέρονται στο παράρτημα Ι των συμπερασμάτων του Συμβουλίου για την κατάρτιση του ενωσιακού καταλόγου μη συνεργάσιμων περιοχών φορολογικής δικαιοδοσίας.

Είκοσι έξι κράτη μέλη εφαρμόζουν τουλάχιστον ένα διοικητικό μέτρο που συμφωνήθηκε στις κατευθυντήριες γραμμές του 2019. Μεταξύ αυτών, δώδεκα εφαρμόζουν τουλάχιστον δύο μέτρα.

Το δίκαιο της Ένωσης

Η πρόσφατη νομοθεσία της ΕΕ αναφέρεται επίσης ρητά στον κατάλογο. Για παράδειγμα, το 2018 συμφωνήθηκαν κανόνες διαφάνειας της ΕΕ για τους φορολογικούς ενδιάμεσους. Οι κανόνες αυτοί εισήγαγαν νέες απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων για τα φορολογικά καθεστώτα που αφορούν χώρες που περιλαμβάνονται στον κατάλογο. Εφαρμόζονται από την 1η Ιουλίου 2020.

• Οδηγία σχετικά με τις πρακτικές φοροαποφυγής που έχουν επίπτωση στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς
• Οδηγία όσον αφορά την υποχρεωτική αυτόματη ανταλλαγή πληροφοριών στον τομέα της φορολογίας σχετικά με δηλωτέες διασυνοριακές ρυθμίσεις
• Οδηγία (ΕΕ) 2021/2101 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2021, για την τροποποίηση της οδηγίας 2013/34/ΕΕ όσον αφορά τη δημοσιοποίηση στοιχείων φορολογίας εισοδήματος από ορισμένες επιχειρήσεις και υποκαταστήματα