"Χρησιμοποιούμε cookies για να εξασφαλίσουμε τη βελτίωση της εμπειρίας περιήγησής σας. Χρειαζόμαστε τα απαραίτητα cookies για την υποστήριξη των βασικών λειτουργιών του ιστοτόπου του Συμβουλίου. Τα προαιρετικά cookies μας βοηθούν στην εκπόνηση ανώνυμων και συγκεντρωτικών στατιστικών, με σκοπό την καλύτερη εξυπηρέτηση των αναγκών σας.
Φορολογία: Απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με τη δέσμη για τον ΦΠΑ στην ψηφιακή εποχή
Το Συμβούλιο κατέληξε σήμερα σε συμφωνία σχετικά με νέα μέτρα που θα προσαρμόσουν τους κανόνες της ΕΕ για τον φόρο προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) στην ψηφιακή εποχή. Με νέους κανόνες για τα ηλεκτρονικά τιμολόγια και την υποβολή στοιχείων σε πραγματικό χρόνο, καθώς και για τις επιχειρηματικές συναλλαγές που διεξάγονται μέσω ψηφιακών πλατφορμών, η συγκεκριμένη δέσμη νομοθετικών μέτρων θα καταπολεμήσει τη φορολογική απάτη, θα στηρίξει τις επιχειρήσεις και θα προωθήσει την ψηφιοποίηση.
Μετά από σχεδόν δύο έτη διαπραγματεύσεων, το Συμβούλιο κατέληξε σε συμφωνία σχετικά με τη δέσμη για τον ΦΠΑ, η οποία αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο για την ψηφιακή μετάβαση και σημαντικό βήμα για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Οι νέοι κανόνες θα επικαιροποιήσουν τα ισχύοντα συστήματα ΦΠΑ ώστε να αντικατοπτρίζουν την ψηφιοποίηση των οικονομιών μας, θα συμβάλουν στην καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ και θα ελαφρύνουν τις διοικητικές υποχρεώσεις των μικρών επιχειρήσεων και των μεμονωμένων παρόχων υπηρεσιών. Πριν από τη σημερινή απόφαση προηγήθηκαν έντονες συζητήσεις υπό την ηγεσία της ουγγρικής Προεδρίας· εκφράζουμε, λοιπόν, ευγνωμοσύνη προς όλες τις αντιπροσωπίες για την εποικοδομητική προσέγγιση και τη σκληρή δουλειά τους.
Mihály Varga, Υπουργός Οικονομικών της Ουγγαρίας
Η συμφωνία καλύπτει τρεις πράξεις —μια οδηγία, έναν κανονισμό και έναν εκτελεστικό κανονισμό— που συνδυαστικά επιφέρουν αλλαγές σε τρεις διαφορετικές πτυχές του συστήματος ΦΠΑ. Με τους νέους κανόνες επιτυγχάνονται τα ακόλουθα:
πλήρης ψηφιοποίηση των υποχρεώσεων υποβολής στοιχείων ΦΠΑ για τις διασυνοριακές συναλλαγές έως το 2030
απαίτηση από τις επιγραμμικές πλατφόρμες να καταβάλλουν ΦΠΑ για υπηρεσίες βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων και μεταφοράς επιβατών στις περισσότερες περιπτώσεις στις οποίες οι μεμονωμένοι πάροχοι υπηρεσιών δεν χρεώνουν ΦΠΑ
βελτίωση και επέκταση των επιγραμμικών μονοαπευθυντικών θυρίδων για τον ΦΠΑ, ώστε οι επιχειρήσεις να μη χρειάζεται να υπόκεινται σε δαπανηρές εγγραφές σε μητρώα ΦΠΑ σε κάθε κράτος μέλος στο οποίο ασκούν δραστηριότητα
Ψηφιακή υποβολή στοιχείων ΦΠΑ
Επί του παρόντος, οι επιχειρήσεις καλούνται κάθε λίγους μήνες να υποβάλλουν στις εθνικές φορολογικές αρχές τους ανακεφαλαιωτικούς πίνακες αγαθών και υπηρεσιών που πωλούνται σε επιχειρήσεις στα άλλα κράτη μέλη της ΕΕ και φορολογούνται στα εν λόγω κράτη μέλη.
Το κενό που δημιουργείται με τον τρόπο αυτόν δίνει την ευκαιρία στους δράστες απάτης να εκμεταλλευτούν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι αρχές για τον ταχύ εντοπισμό ύποπτων ή δόλιων συναλλαγών, καθώς τα δεδομένα είναι ελλιπή και δεν είναι διαθέσιμα σε πραγματικό χρόνο.
Το Συμβούλιο συμφώνησε τώρα ότι θα δημιουργηθεί ψηφιακό σύστημα υποβολής στοιχείων σε πραγματικό χρόνο για σκοπούς ΦΠΑ μέσω ηλεκτρονικών τιμολογίων.
Οι επιχειρήσεις θα εκδίδουν ηλεκτρονικά τιμολόγια για τις διασυνοριακές συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων και θα υποβάλλουν αυτόματα τα στοιχεία στη φορολογική τους αρχή. Ως βάση θα έχουν το ισχύον ευρωπαϊκό πρότυπο ηλεκτρονικής τιμολόγησης στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων. Στη συνέχεια, οι εθνικές φορολογικές αρχές θα ανταλλάσσουν τα στοιχεία μέσω ενός νέου συστήματος ΤΠ που θα είναι ικανό να παρέχει αναλύσεις ύποπτων δραστηριοτήτων.
Ένα πλαίσιο εθνικού επιπέδου θα διασφαλίζει την ποιότητα των στοιχείων που περιέχουν τα ηλεκτρονικά τιμολόγια, αλλά τα κράτη μέλη θα έχουν ευελιξία όσον αφορά τη θέση σε λειτουργία του πλαισίου αυτού.
Με αυτόν τον τρόπο θα παρέχονται στα κράτη μέλη ταχείες και πλήρεις πληροφορίες σχετικά με τις διασυνοριακές συναλλαγές που μπορούν να χρησιμοποιήσουν για την καταπολέμηση της απάτης στον τομέα του ΦΠΑ.
Το Συμβούλιο συμφώνησε ότι το σύστημα της ΕΕ θα πρέπει να τεθεί σε εφαρμογή το 2030 και ότι όλα τα ισχύοντα εθνικά συστήματα θα πρέπει να καταστούν διαλειτουργικά με το σύστημα της ΕΕ έως το 2035.
ΦΠΑ για την οικονομία των πλατφορμών
Επί του παρόντος, πολλοί πάροχοι διαδικτυακών υπηρεσιών μίσθωσης ακινήτων και μεταφοράς επιβατών δεν καταβάλλουν ΦΠΑ. Αυτό οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι πρόκειται εν γένει είτε για μεμονωμένους παρόχους (όπως οδηγοί ή εκμισθωτές των διαμερισμάτων τους) είτε για μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες συνήθως δεν υποχρεούνται να εγγραφούν στα μητρώα ΦΠΑ ή συχνά δεν γνωρίζουν τις υποχρεώσεις τους ή τους κανόνες φορολογικής συμμόρφωσης σε άλλα κράτη μέλη.
Έχει δε ως συνέπεια τη μη είσπραξη μεγάλων ποσών ΦΠΑ και ενίοτε αθέμιτο ανταγωνισμό μεταξύ των παραδοσιακών υπηρεσιών μίσθωσης ακινήτων και μεταφορών και των υπηρεσιών που δραστηριοποιούνται μέσω πλατφορμών.
Σύμφωνα με τους νέους κανόνες, οι φορείς εκμετάλλευσης της οικονομίας των πλατφορμών θα είναι υπεύθυνοι για την είσπραξη και την απόδοση του ΦΠΑ στις περιπτώσεις όπου οι πάροχοι υπηρεσιών τους δεν καταβάλλουν οι ίδιοι τον ΦΠΑ (σύμφωνα με το λεγόμενο μοντέλο του «θεωρούμενου προμηθευτή ή παρόχου»). Η πλατφόρμα θα εισπράττει τον ΦΠΑ απευθείας από τον πελάτη και θα τον αποδίδει στις φορολογικές αρχές.
Το Συμβούλιο έδωσε στα κράτη μέλη μεγαλύτερη ευελιξία επεκτείνοντας τον ορισμό της βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων για φορολογικούς σκοπούς και παρέχοντας στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να απαλλάσσουν τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) από τους κανόνες του θεωρούμενου προμηθευτή ή παρόχου. Το Συμβούλιο συμφώνησε επίσης σύντομη μεταβατική περίοδο για την εφαρμογή των κανόνων του θεωρούμενου προμηθευτή ή παρόχου.
Μονοαπευθυντική θυρίδα για την εγγραφή στα μητρώα ΦΠΑ
Προς το παρόν, το ισχύον σύστημα «μονοαπευθυντικών θυρίδων» επιτρέπει στις επιχειρήσεις να δηλώνουν και να αποδίδουν τον ΦΠΑ που οφείλεται για τις πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών τους σε καταναλωτές από μία χώρα της ΕΕ σε άλλη μέσω της αρχής ενός μόνο κράτους μέλους και σε μία μόνο γλώσσα. Ωστόσο, οι εταιρείες που επιθυμούν να πωλούν αγαθά σε καταναλωτές εντός κράτους μέλους άλλου από το δικό τους (δηλαδή αγαθά από αποθήκη ή εβδομαδιαία αγορά στο εν λόγω κράτος μέλος) οφείλουν να εγγραφούν δύο φορές για σκοπούς ΦΠΑ.
Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τους νέους κανόνες στο πεδίο εφαρμογής των υφιστάμενων «μονοαπευθυντικών θυρίδων» θα περιλαμβάνονται πλέον, πέραν των διασυνοριακών προμηθειών, και οι πωλήσεις από επιχειρήσεις προς καταναλωτές ορισμένων ειδών, όπως η ηλεκτρική ενέργεια ή το φυσικό αέριο, οι οποίες διενεργούνται σε έτερο κράτος μέλος. Με τον τρόπο αυτό θα καλύπτονται οι περιπτώσεις στις οποίες οι εταιρείες επιθυμούν απλώς να μεταφέρουν αποθέματα σε άλλο κράτος μέλος προκειμένου να τα πωλήσουν εκεί απευθείας στους καταναλωτές σε μεταγενέστερο στάδιο.
Παράλληλα, η διευρυμένη μονοαπευθυντική θυρίδα θα επιτρέψει σε ακόμη περισσότερες επιχειρήσεις να εκπληρώνουν τις υποχρεώσεις τους όσον αφορά τον ΦΠΑ μέσω ενιαίας διαδικτυακής πύλης και σε μία γλώσσα.
Το Συμβούλιο συμφώνησε επίσης να μετατοπίσει την ευθύνη για την καταβολή του ΦΠΑ στις συναλλαγές μεταξύ επιχειρήσεων από τον προμηθευτή αγαθού ή υπηρεσίας στον αγοραστή, εάν ο εν λόγω προμηθευτής δεν είναι εγκατεστημένος στο κράτος μέλος στο οποίο οφείλεται ο ΦΠΑ (στο πλαίσιο του λεγόμενου «μηχανισμού αντιστροφής της επιβάρυνσης»). Αυτό ήταν ήδη δυνατόν σε ορισμένες περιπτώσεις, στο μέλλον θα καταστεί υποχρεωτικό.
Σε αντίθεση με την πρόταση της Επιτροπής, το Συμβούλιο αποφάσισε να μην επεκτείνει την υφιστάμενη διάταξη του θεωρούμενου προμηθευτή ή παρόχου —η οποία αναθέτει την ευθύνη για την είσπραξη του ΦΠΑ στις πλατφόρμες που διευκολύνουν τις συναλλαγές και όχι στους υποκείμενους προμηθευτές— σε όλα τα αγαθά που παρέχονται από διαδικτυακές πλατφόρμες και στις μεταφορές ιδίων αγαθών. Συμφώνησε επίσης να μην αλλάξουν οι κανόνες για τα έργα τέχνης και τις αρχαιότητες.
Το Συμβούλιο αποφάσισε επίσης να συζητήσει την πρόταση να καταστεί υποχρεωτική η μονοαπευθυντική θυρίδα για τις εισαγωγές στο πλαίσιο των πτυχών του ΦΠΑ που εντάσσονται στην πρόταση για μεταρρύθμιση του ενωσιακού τελωνειακού κώδικα, η οποία είναι υπό συζήτηση στο Συμβούλιο.
Γενικές πληροφορίες και επόμενα βήματα
Στις 8 Δεκεμβρίου 2022, η Επιτροπή παρουσίασε τη δέσμη μέτρων «ο ΦΠΑ στην ψηφιακή εποχή», η οποία αποτελείται από τρεις προτάσεις:
πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου για την τροποποίηση της οδηγίας 2006/112/ΕΚ όσον αφορά τους κανόνες ΦΠΑ για την ψηφιακή εποχή
πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 904/2010 όσον αφορά τις απαιτούμενες ρυθμίσεις διοικητικής συνεργασίας στον τομέα του ΦΠΑ για την ψηφιακή εποχή
πρόταση εκτελεστικού κανονισμού του Συμβουλίου για την τροποποίηση του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 282/2011 όσον αφορά τις απαιτήσεις παροχής πληροφοριών για ορισμένα καθεστώτα ΦΠΑ
Η οδηγία και ο κανονισμός υπόκεινται σε ειδική νομοθετική διαδικασία. Στο πλαίσιο του Συμβουλίου απαιτείται ομοφωνία και για τις τρεις νομικές πράξεις. Ζητήθηκε η γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, την οποία και εξέδωσε στις 22 Νοεμβρίου 2023. Ωστόσο, λόγω των ουσιαστικών αλλαγών που επέφερε το Συμβούλιο στην οδηγία, θα ζητηθεί εκ νέου η γνώμη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου σχετικά με το συμφωνηθέν κείμενο.
Θα πρέπει στη συνέχεια να ακολουθήσει η τυπική έκδοση του κειμένου από το Συμβούλιο προτού δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ και τεθεί σε ισχύ.
