Skip to content

Środki dla rynku gazu – cel: zabezpieczyć dostawy i dzielić się nimi w ramach UE

Rada przyjęła w grudniu 2022 r. przepisy, które zwiększają solidarność między państwami UE – umożliwiają im dokonywanie wspólnych zakupów gazu oraz zapewniają dzielenie się dostawami gazu w całej UE. Celem jest zapewnienie obywatelom i gospodarce dostaw energii po przystępnych cenach. Środki te służą też zmniejszeniu wahań cen gazu.

Projekt przepisów Komisja przedstawiła w październiku 2022 r., a państwa UE zatwierdziły ich treść na nadzwyczajnym posiedzeniu Rady ds. Energii 24 listopada 2022 r. Ministrowie formalnie przyjęli nowe przepisy 19 grudnia 2022 r. W grudniu 2023 r. Rada zdecydowała o przedłużeniu tych środków do 31 grudnia 2024 r.

Infografika przedstawia środki przyjęte w 2022 r.

Infografika wyjaśnia nowe środki mające zwiększyć solidarność między państwami UE i ograniczyć ceny gazu w obliczu kryzysu energetycznego.

Środki dla rynku gazu – cel: zabezpieczyć dostawy i dzielić się nimi w ramach UE – infografika

Państwa UE działają wspólnie, by zneutralizować wpływ prowadzonej przez Rosję wojny na rynek energii i zmniejszyć zależność energetyczną:

  • import gazociągowy z Rosji spadł z 41% w 2021 r. do 9% we wrześniu 2022 r. (% całkowitego unijnego importu gazu)
  • import skroplonego gazu ziemnego (LNG) wzrósł do 32% całkowitego unijnego importu gazu
  • poziom zapełnienia magazynów gazu w UE wynosi 94,8% (listopad 2022).

Jednak ponieważ ceny nadal ulegają wahaniom, państwa UE uzgodniły nowe środki, które przybliżą je do urzeczywistnienia bardziej zintegrowanego unijnego rynku gazu.

Wspólne zakupy gazu

Rosja nie jest już wiarygodnym dostawcą gazu, a państwa UE muszą zapewnić dostawy gazu z innych źródeł z myślą o obecnej zimie i dalszej przyszłości.

Wspólne zakupy na szczeblu UE pomogą państwom członkowskim nabywać gaz taniej, a także unikać konkurencji między nimi.

W praktyce

  1. Przedsiębiorstwa gazowe w państwach UE (wraz z partnerami ze Wspólnoty Energii: Albanią, Bośnią i Hercegowiną, Kosowem, Macedonią Północną, Gruzją, Mołdawią, Czarnogórą, Serbią, Ukrainą) szacują zapotrzebowanie na import gazu.
  2. UE wylicza popyt zagregowany, identyfikuje łączne zapotrzebowanie i znajduje dostawców.
  3. Przedsiębiorstwa mogą dobrowolnie wybrać zakup gazu poprzez wspólną unijną platformę zakupów.
  • Obowiązkowo: przynajmniej 15% zapasów gazu każdego państwa UE musi być pokryte w ramach agregacji zapotrzebowania.
  • Ze wspólnych zakupów wyłączony jest gaz rosyjski.

Wspólne dostawy i infrastruktura

Solidarność między państwami UE to najlepsze ubezpieczenie od ryzyka niedoborów dostaw. Nowe przepisy zacieśniają umowy solidarnościowe między państwami członkowskimi i zapewniają, że gaz będzie płynął tam, gdzie będzie potrzebny.

  • Obecnie istnieje tylko 6 dwustronnych umów solidarnościowych między państwami członkowskimi (Niemcy–Dania, Finlandia–Estonia, Estonia–Łotwa, Łotwa–Litwa, Niemcy–Austria oraz Włochy–Słowenia). Na mocy rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa dostaw gazu ziemnego z 2017 r. na zawarcie oczekuje jeszcze 40 takich umów.

W praktyce

Nowe przepisy domyślnie stosuje się do państw, które nie zawarły umów solidarnościowych:

  • jeśli państwo UE mierzy się z niedoborem zapasów, inne państwo zapewni mu gaz, za co otrzyma sprawiedliwą rekompensatę
  • przepisy mają zastosowanie również do państw dysponujących instalacjami LNG, które nie są bezpośrednio połączone z europejską siecią gazową
  • państwa mogą zwrócić się o solidarne wsparcie innych państw, jeżeli ich systemy elektroenergetyczne zmagają się z niedoborami zapasów
  • państwa mogą wyjątkowo ograniczać dostarczanie gazu na cele inne niż nieodzowne, by móc dostarczać go na cele nieodzowne; gospodarstwa domowe znajdujące się w trudnej sytuacji powinny zawsze podlegać ochronie.

Ograniczenie niestabilności cen

Ceny gazu na rynkach są nadal zbyt niestabilne. Nowe środki ograniczają wahania cen i pomagają utrzymać niskie ceny.

Nowy poziom odniesienia dla skroplonego gazu ziemnego

TTF (stworzony z myślą o gazie rurociągowym) nie jest odpowiednim narzędziem do porównywania cen LNG. Dzięki nowemu wskaźnikowi referencyjnemu cena LNG nie jest już zależna od TTF i lepiej odzwierciedla rzeczywistość rynkową.

Import LNG to duża i wciąż rosnąca część unijnego importu gazu. Import z USA wzrósł z 0,65 mld m3 w styczniu 2021 r. do 4,63 mld m3 w sierpniu 2022 r.

Czym jest TTF? TTF (wirtualny punkt obrotu) to wirtualna platforma handlu gazem szeroko wykorzystywana do transakcji gazowych w UE i służąca jako główny punkt odniesienia dla określania ceny gazu.

Podstawowe prace będą prowadzone w najbliższych miesiącach, tak aby do 31 marca 2023 r. rynek mógł już zacząć stosować nowy wskaźnik.

Poza tym TTF wprowadza nowy mechanizm służący ograniczeniu śróddziennych wahań cen gazu.

Tematy