Ku międzynarodowemu porozumieniu antypandemicznemu

Covid-19 pokazał, że żaden rząd ani żadna instytucja nie są w stanie samodzielnie stawić czoła przyszłym pandemiom. W świecie, w którym przybywa chorób zakaźnych, a wirusy rozprzestrzeniają się niezależnie od granic, należy być lepiej przygotowanym i bardziej odpornym, aby móc walczyć z przyszłymi globalnymi zagrożeniami zdrowotnymi.

W maju 2025 r. kraje Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) przyjęły nowy globalny dokument, który ma lepiej chronić ludzi, społeczności i kraje przed przyszłymi pandemiami.

Globalny instrument poprawiający zapobieganie przyszłym pandemiom, przygotowanie do nich i reagowanie na nie

Cele

Instrument, przyjęty przez kraje WHO („porozumienie”), ma poprawić na szczeblu globalnym zapobieganie przyszłym pandemiom oraz gotowość i reagowanie na nie.

Chodzi o to, by:

uzyskać konsekwentne, długoterminowe zobowiązanie polityczne
sformułować jasne procedury i zadania
zapewnić długofalowe wsparcie ze strony sektora publicznego i prywatnego na wszystkich szczeblach
promować podejście ogólnorządowe i ogólnospołeczne, czyli włączające kwestie zdrowotne do wszystkich stosownych dziedzin polityki (badań, innowacji, finansowania, transportu itp.).

Potencjalne korzyści

Wersja tekstowa

• zaangażowanie polityczne i globalna inkluzywność

• ustalenie zasad, priorytetów i celów

• zwiększenie odporności krajowej, regionalnej i globalnej na przyszłe pandemie i wzmocnienie zdolności do stawienia im czoła

• zwiększenie równości w dostępie do wysokiej jakości środków medycznych (szczepionek, terapii i narzędzi diagnostyki)

• dzielenie się danymi z monitorowania, danymi genetycznymi, próbkami, technologią i związanymi z nimi korzyściami

• podejście „Jedno zdrowie”, obejmujące zdrowie ludzi, zwierząt i całą planetę.

Strony

Traktat był negocjowany przez 194 kraje należące do WHO. WHO to najbardziej inkluzywny i doświadczony organ międzynarodowy, na którego forum toczy się współpraca w kluczowych kwestiach zdrowia na świecie.

Prowadzone też były szerokie konsultacje ze społeczeństwem obywatelskim, organizacjami międzynarodowymi i stosownymi agencjami ONZ.

Etapy negocjacji

Kalendarium:

listopad 2020 – podczas Paryskiego Forum Pokoju przewodniczący Rady Europejskiej Charles Michel proponuje opracowanie międzynarodowego instrumentu antypandemicznego
grudzień 2021 – na sesji specjalnej Światowe Zgromadzenie Zdrowia uzgadnia rozpoczęcie opracowywania i negocjowania konwencji, porozumienia lub innego instrumentu międzynarodowego w sprawie zapobiegania pandemiom, gotowości i reagowania na nie
marzec 2022 –Rada Unii Europejskiej wyraża zgodę na rozpoczęcie negocjacji
marzec 2023 – kraje WHO rozpoczynają negocjacje dotyczące pierwszego projektu porozumienia („wstępny projekt”)
maj 2023 – organ negocjacyjny przedkłada na 76. sesji Światowego Zgromadzenia Zdrowia sprawozdanie z postępu prac.
maj 2024 –proponowany instrument zostanie przedłożony do przeanalizowania na 77. sesji Światowego Zgromadzenia Zdrowia
maj 2025 –umowa w sprawie pandemii została przyjęta na 78. sesji Światowego Zgromadzenia Zdrowia

WHO skupi się teraz na negocjacjach w sprawie systemu dostępu do patogenów i podziału korzyści (PABS), który będzie stanowił załącznik do umowy. Po przyjęciu tego załącznika umowa w sprawie pandemii będzie otwarta do podpisu i ratyfikacji przez wszystkie kraje WHO.

Po ratyfikacji instrument, którego podstawę stanowi konstytucja WHO, stanie się prawnie wiążący.