Bardziej ekologiczne opakowania i mniej odpadów: Rada zatwierdza nowa przepisy

Rada formalnie przyjęła dziś rozporządzenie o opakowaniach i odpadach opakowaniowych.

Nowe przepisy w znacznym stopniu ograniczą wytwarzanie odpadów opakowaniowych. Określą wiążące cele co do ponownego użycia opakowań, ograniczą niektóre rodzaje opakowań jednorazowych i zobowiążą przemysł do zminimalizowania ilości stosowanych opakowań. W rozporządzeniu uwzględniono pełny cykl życia opakowań.

Bezpieczne i zrównoważone opakowania nadające się do recyklingu

Nowe przepisy obejmują między innymi następujące wymogi dotyczące opakowań:

• obowiązek zrealizowania celów na 2030 r. i 2040 r. w zakresie minimalnego odsetka zawartości materiałów z recyklingu (do 2040 r. jednorazowe plastikowe butelki powinny zawierać do 65% takich materiałów)
• minimalizacja masy i objętości opakowań oraz ograniczanie zbędnych opakowań
• minimalizacja zawartości substancji potencjalnie niebezpiecznych, w tym ograniczenie wprowadzania do obrotu opakowań przeznaczonych do kontaktu z żywnością o zawartości substancji per- i polifluoroalkilowych (PFAS) powyżej określonych wartości progowych.

Wymogi dotyczące etykietowania, oznakowania i informowania (np. na temat materiałów składowych lub zawartości materiałów z recyklingu) powinny ułatwić konsumentom sortowanie i dokonywanie wyborów.

Opakowania plastikowe jednorazowego użytku

Nowe przepisy wprowadzają ograniczenia dotyczące opakowań plastikowych jednorazowego użytku. Obejmują one:

• paczkowane owoce i warzywa o wadze poniżej 1,5 kg
• opakowania przeznaczone do napełniania żywnością i napojami spożywanymi w hotelach, barach i restauracjach
• pojedyncze porcje przypraw, sosów, śmietanki i cukru oferowane w hotelach, barach i restauracjach
• małe produkty kosmetyczne i toaletowe jednorazowego użytku stosowane w sektorze zakwaterowania (np. butelki z szamponem lub balsamem do ciała)
• bardzo lekkie plastikowe torby (np. te oferowane w sklepach na towary luzem).

Cele i obowiązki dotyczące ponownego użycia i napełniania

W rozporządzeniu określono nowe wiążące cele dotyczące ponownego użycia na 2030 r. i cele orientacyjne na 2040 r. Cele różnią się w zależności od rodzaju stosowanych opakowań (np. wiążące cele 40% dla opakowań transportowych i handlowych oraz 10% dla opakowań zbiorczych).

Zgodnie z nowymi przepisami firmy oferujące produkty do spożycia na wynos będą musiały pozwalać klientom bez dodatkowych opłat korzystać z własnych pojemników na zimne lub gorące napoje lub gotową żywność.

Co dalej?

Dzisiejsze formalne przyjęcie aktu przez Radę jest ostatnim etapem zwykłej procedury ustawodawczej. Rozporządzenie zostanie teraz opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE i wejdzie w życie. Zacznie obowiązywać 18 miesięcy po wejściu w życie.

Kontekst

Choć współczynniki recyklingu w UE poprawiły się, ilość odpadów powstająca z opakowań zwiększa się szybciej niż ilość odpadów poddawanych recyklingowi. W 2022 r. w UE wygenerowano prawie 186,5 kg odpadów opakowaniowych na osobę, z czego 36 kg stanowiły opakowania plastikowe. Oznacza to, że każdego dnia produkujemy pół kilograma odpadów opakowaniowych na osobę w UE.

Obecna dyrektywa UE w sprawie opakowań i odpadów opakowaniowych została przyjęta po raz pierwszy w 1994 r. i była kilkakrotnie zmieniana. Określono w niej przepisy dotyczące zapobiegania powstawaniu odpadów opakowaniowych i gospodarowania nimi we wszystkich państwach członkowskich UE. Z kilku ocen dyrektywy wynika jednak, że nie udało się dzięki niej ograniczyć negatywnego wpływu opakowań na środowisko.

W tym kontekście w listopadzie 2022 r. Komisja przedstawiła wniosek dotyczący rozporządzenia o opakowaniach i odpadach opakowaniowych mającego zastąpić istniejącą dyrektywę i zaktualizować ramy dotyczące opakowań i odpadów opakowaniowych w całym cyklu ich życia. Chodzi o to, aby dopasować je do dążeń do gospodarki o obiegu zamkniętym i Europy neutralnej dla klimatu.

Parlament Europejski i Rada przyjęły swoje stanowiska w sprawie proponowanego rozporządzenia, odpowiednio, w listopadzie i w grudniu 2023 r. 4 marca 2024 r., po dwóch rundach nieformalnych negocjacji, współprawodawcy osiągnęli wstępne porozumienie.

• Rozporządzenie o opakowaniach i odpadach opakowaniowych
• Wyniki głosowania i sesja publiczna
• Oświadczenia
• Opakowania: porozumienie Rady i Parlamentu na rzecz bardziej zrównoważonych opakowań i zmniejszenia ilości odpadów opakowaniowych w UE (komunikat prasowy z 4 marca 2024)
• Opakowania i odpady opakowaniowe: Rada przyjmuje stanowisko negocjacyjne w sprawie nowych przepisów o bardziej zrównoważonych opakowaniach (komunikat prasowy z 18 grudnia 2023)
• Opakowania (podsumowanie informacyjne)
• Gospodarka o obiegu zamkniętym (podsumowanie informacyjne)
• Europejski zielony ład (podsumowanie informacyjne)