Bankwezen
Wat de EU doet om in Europa een veilige en veerkrachtige banksector in stand te houden.
De bankenunie is het geheel van EU-regels en instellingen om de banksector te reguleren, te controleren en te herstellen.
Doel is de stabiliteit te waarborgen, de weerbaarheid tegen economische schokken te vergroten, een vlotte marktuittreding te faciliteren en de financiële regelgeving te harmoniseren.
Waarom is de bankenunie opgericht?
De bankenunie is er gekomen als reactie op de financiële en staatsschuldencrises waarmee Europa sinds 2008 kampt.
Die crises brachten kwetsbaarheden in de banksector van de EU aan het licht, met name de onderlinge verwevenheid van de financiële stelsels van de eurozone.
In 2014 richtte de EU de bankenunie op om de regulering, de supervisie en de afwikkeling van banken te verbeteren, voortbouwend op de bestaande regelgeving voor het bankwezen.
De voordelen van de bankenunie
Robuustere banken dankzij een strengere regelgeving en strenger toezicht
Voorkomt dat falende banken moeten worden gered met belastinggeld
Vermindert de marktfragmentatie in de eurozone
Voorkomt het risico van overloopeffecten tussen banken
Banken beschermen tegen falen
De EU beschermt de Europese banksector met een robuust toezichtsmechanisme.
Het gemeenschappelijk toezichtsmechanisme oefent als supranationale instantie toezicht uit op alle banken in de deelnemende landen van de bankenunie.
Dat toezicht moet ervoor zorgen dat banken voldoende gezond zijn om als bank actief te zijn, over genoeg kapitaal beschikken en bestand zijn tegen economische schokken. Op die manier wordt het geld van de belastingbetaler beschermd en wordt voorkomen dat banken failliet gaan.
Banken beschermen tegen falen
De EU beheert faillissementen van in de bankenunie gevestigde kredietinstellingen via het gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme.
Dit is een gecentraliseerd systeem dat niet-levensvatbare banken en bankgroepen op ordelijke wijze afwikkelt om de algemene financiële stabiliteit te waarborgen en het algemeen belang te dienen. Door aandeelhouders en crediteuren aansprakelijk te stellen voor de verliezen van hun banken wordt voorkomen dat belastinggeld moet worden gebruikt.
Het systeem bestaat uit de gemeenschappelijke afwikkelingsraad en het gemeenschappelijk afwikkelingsfonds.
Gemeenschappelijke afwikkelingsraad
Een volledig onafhankelijk EU-agentschap dat direct verantwoordelijk is voor alle plannings- en afwikkelingsdossiers.
Gemeenschappelijk afwikkelingsfonds
Een supranationaal noodfonds dat in tijden van crisis kan worden aangesproken.
Recente explainers
Spaar- en investeringsunie
Economische en monetaire unie
Consumentenbescherming: financiële producten
Laatst bijgewerkt: 15 april 2026