Szczyt UE–CELAC, 9 listopada 2025

Główne wyniki

Przywódcy Unii Europejskiej i przywódcy Wspólnoty Państw Ameryki Łacińskiej i Karaibów (CELAC) spotkali się 9 listopada w Santa Marta (Kolumbia) na czwartym szczycie UE–CELAC.

Szczyt poprowadzili przewodniczący Rady Europejskiej António Costa i prezydent Kolumbii Gustavo Petro, który jest obecnie tymczasowym przewodniczącym CELAC.

Polaryzacja świata i liczne wyzwania, przed którymi stoimy, wymagają od nas wielostronnej odpowiedzi. Szczyt UE–CELAC w Santa Maria dowodzi, że dialog jest wartością, i pozwoli nam zacieśnić naturalną więź, razem rozwijać się i nawzajem chronić.

António Costa

• Wystąpienie przewodniczącego Antónia Costy na inauguracji szczytu UE– CELAC (9 listopada 2025)

Na szczycie przywódcy i inni reprezentanci obu regionów ponownie podkreślili strategiczne znaczenie ich partnerstwa opartego na:

• wspólnych wartościach i interesach
• odpornych, inkluzywnych i demokratycznych społeczeństwach
• promowaniu, ochronie i poszanowaniu praw człowieka i podstawowych wolności
• praworządności
• wolnych i przejrzystych wyborach
• multilateralizmie i współpracy międzynarodowej.

Przywódcy omówili wiele tematów, takich jak:

• obrona multilateralizmu
• handel i inwestycje
• transformacja ekologiczno-cyfrowa
• spójność społeczna
• współpraca w zakresie bezpieczeństwa obywateli, wymiaru sprawiedliwości i zwalczania przestępczości zorganizowanej.

Na zakończenie szczytu przywódcy wydali wspólną deklarację.

W czasach gdy multilateralizm jest kwestionowany na całym świecie i wciąż musimy starać się o sprawiedliwszy, niestronniczy i demokratyczny porządek międzynarodowy, chcemy pogłębiać jednoczące nas historyczne więzi.

Wspólna deklaracja UE–CELAC

• Wspólna deklaracja ze szczytu UE–CELAC (9 listopada 2025)
• Wypowiedź Antónia Costy dla dziennikarzy po szczycie UE–CELAC (komunikat prasowy z 9 listopada 2025)

Multilateralizm

Przywódcy potwierdzili swoje przywiązanie do zasad i celów Karty Narodów Zjednoczonych, w szczególności do zasad suwerennej równości państw oraz poszanowania integralności terytorialnej i niezależności politycznej. Ponownie zadeklarowali, że sprzeciwiają się groźbom i użyciu siły oraz wszystkim działaniom sprzecznym z prawem międzynarodowym i Kartą Narodów Zjednoczonych.

Przywódcy podkreślili, że należy wzmocnić system wielostronny, którego podstawą jest ONZ, oraz promować skuteczniejszy, inkluzywny, przejrzysty i demokratyczny globalny ład, przy pełnym poszanowaniu prawa międzynarodowego.

Uzgodnili także, że będą postulować, aby międzynarodowe instytucje finansowe były sprawiedliwsze, bardziej inkluzywne i skuteczniejsze, i aby sprawiedliwie przydzielały zasoby na rzecz rozwoju w trzech jego aspektach i gwarantowały lepszą reprezentację krajów rozwijających się.

• Współpraca UE z Organizacją Narodów Zjednoczonych (podsumowanie informacyjne)

Sprawy zagraniczne

Przywódcy z niepokojem odnotowali dramatyczne skutki coraz większej liczby wojen i konfliktów toczących się na całym świecie i przypomnieli, że należy chronić ludność cywilną i zapewniać pomoc humanitarną.

Ukraina

Przywódcy poparli wszystkie wysiłki na rzecz trwałego zawieszenia broni i promowania dialogu politycznego mającego na celu zapewnienie sprawiedliwego, kompleksowego i trwałego pokoju, a także na rzecz ułatwiania deeskalacji i wspierania bezpośredniego dialogu zgodnie z prawem międzynarodowym.

• Wojna Rosji przeciwko Ukrainie (podsumowanie informacyjne)

Strefa Gazy

Przywódcy wezwali wszystkie strony do pełnego zaangażowania się w realizację wszystkich etapów kompleksowego planu dotyczącego zakończenia konfliktu w Strefie Gazy i do powstrzymania się od wszelkich działań, które mogą zagrozić porozumieniu.

Ponownie deklarujemy silne zaangażowanie na rzecz kompleksowego, sprawiedliwego i trwałego pokoju, zgodnie z odpowiednimi rezolucjami Rady Bezpieczeństwa ONZ, w oparciu o rozwiązanie dwupaństwowe.

Wspólna deklaracja UE–CELAC

Przywódcy wezwali również do natychmiastowego zapewnienia niezakłóconego dostępu pomocy humanitarnej do Strefy Gazy i nieprzerwanej dystrybucji tej pomocy na dużą skalę w całej Strefie.

Haiti

Przywódcy potwierdzili swoje poparcie dla Haiti i wysiłków tego kraju na rzecz zapewnienia stabilności politycznej, gospodarczej i społecznej, przy wsparciu społeczności międzynarodowej.

Są zdecydowani kontynuować walkę z nielegalnym handlem bronią i amunicją przeznaczonymi dla Haiti, aby ustabilizować sytuację zgodnie z prawem do samostanowienia oraz zasadami suwerenności i solidarności.

Handel i inwestycje

Przywódcy potwierdzili, że porozumienia promujące zacieśnienie więzi gospodarczo-handlowych i zwiększające bezpieczeństwo gospodarcze i dobrobyt mają znaczenie strategiczne.

Będziemy nadal podejmować działania niezbędne do rozszerzania i pogłębiania sieci porozumień handlowych między oboma regionami.

Wspólna deklaracja UE–CELAC

Przywódcy podkreślili również, że ważne jest, by razem osiągali postępy w:

• zmniejszaniu napięć handlowych
• ułatwianiu prowadzenia międzynarodowej wymiany handlowej
• poprawie dostępu do rynków
• zapewnianiu bezpieczeństwa żywnościowego.

W ostatnim dziesięcioleciu handel towarami z CELAC wzrósł o ponad 52%, a handel usługami niemal się podwoił. Ponad milion miejsc pracy w UE jest związanych z eksportem do państw Ameryki Łacińskiej i Karaibów.

Strategia „Global Gateway”

Przywódcy z zadowoleniem odnotowali potencjał w zakresie rozwoju i współpracy, jaki oferuje program inwestycyjny UE–LAC w ramach strategii „Global Gateway”.

Zainicjowany w 2021 r. program umożliwia państwom członkowskim UE i państwom Ameryki Łacińskiej i Karaibów współpracę przy inwestowaniu w projekty, które pobudzają wzrost gospodarczy w czterech obszarach:

• transformacja ekologiczna
• rozwój społeczny
• transformacja cyfrowa
• odporność zdrowotna i szczepionki.

• Program inwestycyjny UE–LAC w ramach strategii „Global Gateway” (Komisja Europejska)

Klimat, środowisko i transformacja energetyczna

Przywódcy wyrazili zadowolenie i poparcie w związku z udaną organizacją COP 30 w brazylijskim Belém do Pará.

Dostrzegamy potrzebę głębokiej, szybkiej i trwałej redukcji emisji gazów cieplarnianych zgodnie z celem 1,5°C i zwiększymy nasze wysiłki zgodnie z porozumieniem paryskim.

Wspólna deklaracja UE–CELAC

Przywódcy dostrzegli też szanse, jakie transformacja energetyczna tworzy w kontekście trwałego i sprawiedliwego rozwoju gospodarczego. W związku z tym wykorzystają potencjał strategii „Global Gateway”, aby wzmocnić wzajemne energetyczne połączenia regionalne w państwach Ameryki Łacińskiej i Karaibów.

Transformacja cyfrowa

Przywódcy potwierdzili swoje zaangażowanie na rzecz poszanowania, ochrony i upowszechniania wszystkich praw człowieka w przestrzeni cyfrowej.

Będziemy promować bezpieczną i wiarygodną sztuczną inteligencję i etyczne zarządzanie nią, kładąc nacisk na odpowiedzialność i inkluzywność, inwestycje w bezpieczną infrastrukturę cyfrową i budowanie zdolności, a także będziemy wspierać bezpieczną i otwartą transformację cyfrową ukierunkowaną na człowieka.

Wspólna deklaracja UE–CELAC

Przywódcy docenili postępy sojuszu cyfrowego UE–LAC, który zapoczątkowano w 2023 r. w ramach strategii „Global Gateway”. Sojusz sprzyja współpracy, inwestycjom i wymianie najlepszych praktyk między UE a regionem LAC.

• Sojusz cyfrowy UE–LAC (Europejska Służba Działań Zewnętrznych)

Uznali również, że należy zająć się problemem dezinformacji, wprowadzania w błąd i mowy nienawiści oraz przeciwdziałać tym zjawiskom. Prowadzona w tym celu współpraca musi obejmować wszystkie odpowiednie strony i polegać na rozpowszechnianiu informacji, które są wiarygodne, weryfikowalne, obiektywne i osadzone w stosownym kontekście.

Współpraca w zakresie bezpieczeństwa obywateli

Przywódcy potwierdzili, że są zdecydowani zintensyfikować wysiłki w obu regionach, aby odpowiedzieć na wspólne wyzwania w dziedzinie bezpieczeństwa obywateli i umacniać praworządność.

Podkreślili, że ich wspólnym priorytetem jest zacieśnienie współpracy w rozbijaniu transgranicznych siatek przestępczych, zwłaszcza zajmujących się:

• nielegalnym handlem narkotykami, bronią palną, amunicją i materiałami wybuchowymi
• cyberprzestępczością
• handlem ludźmi
• przemytem migrantów
• nielegalną działalnością wydobywczą
• przestępstwami przeciwko środowisku
• nielegalnym handlem dobrami kultury
• przestępstwami finansowymi.

W ramach szczytu UE i 18 państw LAC (Barbados, Belize, Brazylia, Chile, Dominikana, Ekwador, Grenada, Gwatemala, Honduras, Jamajka, Kolumbia, Kostaryka, Meksyk, Panama, Paragwaj, Peru, Trynidad i Tobago, Urugwaj) zainicjowały sojusz UE–Ameryka Łacińska i Karaiby na rzecz bezpieczeństwa obywateli. Ma on na celu zacieśnienie współpracy między państwami Unii Europejskiej a państwami Ameryki Łacińskiej i Karaibów w zakresie bezpieczeństwa obywateli.

• Sojusz UE–LAC na rzecz bezpieczeństwa obywateli (ESDZ, 9 listopada 2025)

Pakt na rzecz opieki

9 listopada UE i 16 państw Ameryki Łacińskiej i Karaibów (Barbados, Belize, Brazylia, Chile, Dominikana, Ekwador, Grenada, Gwatemala, Honduras, Kolumbia, Kostaryka, Meksyk, Paragwaj, Salwador, Trynidad i Tobago, Urugwaj) zainicjowały międzyregionalny pakt na rzecz opieki.

Ma on ułatwić regularne wymiany informacji na temat postępów i najlepszych praktyk w gospodarce usług opiekuńczych, w tym na temat polityk, programów, usług, ram regulacyjnych i struktur instytucjonalnych.

• Międzyregionalny pakt na rzecz opieki UE–LAC (ESDZ, 9 listopada 2025)

Spotkanie przywódców UE i państw karaibskich

10 listopada, przy okazji szczytu UE–CELAC, spotkali się przywódcy UE i 12 państw Karaibów (Antigui i Barbudy, Barbadosu, Belize, Dominiki, Grenady, Gujany, Haiti, Jamajki, Kolumbii, Kuby, Saint Kitts i Nevis oraz Surinamu).

António Costa podkreślił, że posiedzenie uwidoczniło wspólną determinację, by ponownie wyeksponować i pogłębić pod kątem strategicznym partnerstwo UE–Karaiby i że wszystkie strony powinny dążyć do pełnego wdrożenia umów handlowych i gospodarczych.

• Wystąpienie inauguracyjne Antónia Costy na spotkaniu przywódców UE i państw karaibskich (10 listopada 2025)

Inicjatywa w ramach strategii „Global Gateway” dotycząca sieci energii elektrycznej i czystej energii

Przy okazji szczytu UE–CELAC UE i Europejski Bank Inwestycyjny (EBI) zorganizowali wydarzenie mające na celu postępy na drodze do integracji w zakresie energii elektrycznej oraz czystej energii w całej Ameryce Łacińskiej. Zapowiedzieli inicjatywę na rzecz zwiększenia produkcji i przesyłu czystej energii oraz handlu nią. Inicjatywa ta jest częścią strategii „Global Gateway” i będzie wdrażana w koordynacji z kluczowymi instytucjami regionalnymi.

W swoim wystąpieniu António Costa zwrócił uwagę, że deklaracja ta dowodzi, że współpraca między UE a Ameryką Łacińską i Karaibami wykracza poza szczyt CELAC. Zaznaczył też, że zniszczenia spowodowane przez huragan Melissa pokazują prawdziwy wymiar zmiany klimatu i że musimy przyspieszyć naszą odpowiedź na to wyzwanie.

W konferencji udział wzięli reprezentanci Belize, Gwatemali, Hondurasu, Kolumbii, Kostaryki, Panamy i Salwadoru.

• Wystąpienie przewodniczącego Antónia Costy na konferencji EBI (10 listopada 2025)
• EBI uruchomi 1 mld euro na poprawę systemu elektroenergetycznego i promowanie czystej energii w Ameryce Środkowej (EBI, 10 listopada 2025)

Forum Społeczeństwa Obywatelskiego LAC–UE

Podczas Forum Społeczeństwa Obywatelskiego LAC–UE, które odbyło się 7 i 8 listopada, ponad 200 przedstawicieli Ameryki Łacińskiej, Karaibów i UE wymieniło poglądy na temat wspólnych wyzwań i możliwości. W oparciu o wcześniejsze prace forum posłużyło promowaniu inkluzywnej dyplomacji partycypacyjnej oraz współpracy z organizacjami młodzieżowymi, kobiecymi i tubylczymi.

• Forum Społeczeństwa Obywatelskiego LAC–UE (Komisja Europejska)

Forum Biznesowe LAC–UE

Forum Biznesowe odbyło się 9 i 10 listopada. Zebrali się na nim liderzy biznesu i wysocy rangą przedstawiciele władzy, aby przełożyć wspólne ambicje na możliwości inwestycyjne wynikające z programu inwestycyjnego UE–LAC w ramach strategii „Global Gateway”. Dyskusje koncentrowały się na zielonych inwestycjach, łączności cyfrowej, zrównoważonym transporcie i integracji rynkowej, z myślą o utorowaniu drogi nowym partnerstwom publiczno-prywatnym i bliższym powiązaniom gospodarczym między oboma regionami.

• Forum Biznesowe LAC–UE (Komisja Europejska)

Kontekst

Stosunki UE–CELAC

UE oraz Amerykę Łacińską i Karaiby od wielu lat łączy partnerstwo oparte na wspólnych wartościach i wspólnym przywiązaniu do demokracji oraz do poszanowania praw człowieka i praworządności.

Partnerstwo strategiczne UE z Ameryką Łacińską i Karaibami (LAC) sięga 1999 r., kiedy to w Rio de Janeiro odbył się pierwszy dwuregionalny szczyt UE–LAC.

UE oraz państwa Ameryki Łacińskiej i Karaibów to łącznie:

• 14% ludności świata
• 21% światowego PKB
• jedna trzecia członków ONZ.

Poprzednie szczyty

Na poprzednim szczycie, który odbył się w 2023 r. w Brukseli, przywódcy UE, Ameryki Łacińskiej i Karaibów zobowiązali się odnowić wieloletnie partnerstwo oraz współpracować, aby promować pokój i bezpieczeństwo, chronić prawa człowieka, przeciwdziałać zmianie klimatu i zapewnić zrównoważony rozwój.

• Szczyt UE–CELAC (17–18 lipca 2023)

Więcej o CELAC

Zainaugurowana w 2010 r. CELAC jest regionalnym blokiem 33 państw. To międzyrządowy mechanizm, który ma jednoczyć te państwa w celu wzmocnienia dialogu politycznego oraz integracji społecznej i kulturowej w całym regionie, poprawy jakości życia na jego obszarze, pobudzenia wzrostu gospodarczego i budowania dobrobytu wszystkich mieszkańców.

• Ameryka Łacińska i Karaiby (Europejska Służba Działań Zewnętrznych)
• Plan działania i szczyty UE–CELAC (Europejska Służba Działań Zewnętrznych)
• Nota informacyjna: UE – Ameryka Łacińska i Karaiby (Komisja Europejska)