Gwatemala

Stosunki polityczne i prawa człowieka

UE i Gwatemalę łączy długoletnie partnerstwo, którego podstawą jest układ stowarzyszeniowy UE – Ameryka Środkowa i dwustronny protokół ustaleń podpisany w lutym 2024 r.

Układ stowarzyszeniowy wzmacnia i konsoliduje stosunki między UE a sześcioma krajami Ameryki Środkowej: Gwatemalą, Hondurasem, Kostaryką, Nikaraguą, Panamą i Salwadorem. Składa się on z trzech filarów: dialogu politycznego, współpracy i handlu.

Filar handlowy był tymczasowo stosowany od 2013 r., a cały układ wszedł w życie w maju 2024 r.

• Rada Stowarzyszenia UE – Ameryka Środkowa (14 lipca 2025)
• UE – Ameryka Środkowa: Rada zatwierdza umowę stowarzyszeniową (komunikat prasowy z 12 kwietnia 2024)
• UE i Gwatemala zobowiązują się zacieśniać relacje i podpisują protokół ustaleń (Europejska Służba Działań Zewnętrznych)

Wsparcie dla demokracji

Unia cały czas chce wspierać demokrację i prawa człowieka w Gwatemali.

W odpowiedzi na zaproszenie Najwyższego Trybunału Wyborczego Gwatemali Unia wysłała misję obserwacyjną na wybory powszechne w czerwcu i sierpniu 2023 r. Dowiodła tym samym, że jest zdecydowana wspierać demokrację i praworządność oraz promować pluralizm i przejrzystość wyborów.

• Wybory w Gwatemali z 27 czerwca i 22 sierpnia 2023 r.: raport końcowy unijnej misji obserwacyjnej (Parlament Europejski)

W 2024 r. UE przyjęła specjalne ramy sankcji w związku z sytuacją w Gwatemali, aby wesprzeć przemiany demokratyczne i wolę Gwatemalczyków wyrażoną poprzez demokratyczny wybór rządu.

Sankcje są skierowane przeciwko osobom i podmiotom odpowiedzialnym za podważanie demokracji i praworządności lub utrudnianie przemian demokratycznych po wyborach z 2023 r. Polegają na zakazie wjazdu i zamrożeniu aktywów. Osoby i podmioty z UE nie mogą też udostępniać środków finansowych osobom i podmiotom objętym sankcjami.

Od tego czasu sankcje były co roku przedłużane – ostatnio do 13 stycznia 2027 r.

• Gwatemala: Rada przedłuża sankcje o rok (komunikat prasowy z 9 stycznia 2026)

Bezpieczeństwo i walka z przestępczością zorganizowaną

UE i Gwatemala bardzo ściśle współpracują już w kwestiach bezpieczeństwa i w walce z przestępczością zorganizowaną w ramach współpracy regionalnej z partnerami z Ameryki Łacińskiej i Karaibów (LAC).



UE inwestuje na przykład w zwiększanie zdolności tych krajów do walki z zażywaniem narkotyków i handlem nimi poprzez mechanizm koordynacji i współpracy UE–CELAC w tej dziedzinie.

Gwatemala aktywnie uczestniczy też w kilku programach wspieranych przez UE:

• EL PACCTO: wspólne działania przeciwko najważniejszym zagrożeniom związanym z transnarodową przestępczością zorganizowaną
• COPOLAD: działania wzmacniające krajowe obserwatoria narkotyków i promujące politykę antynarkotykową opartą na dowodach
• programy bezpieczeństwa regionalnego EUROFRONT: działania zwiększające bezpieczeństwo granic w Gwatemali.

W listopadzie 2025 r. podczas szczytu UE–CELAC Unia i 18 krajów Ameryki Łacińskiej i Karaibów, w tym Gwatemala, zainicjowały sojusz na rzecz bezpieczeństwa obywateli. Ma on służyć zintensyfikowaniu działań obu stron na rzecz zaradzenia wspólnym wyzwaniom w zakresie bezpieczeństwa obywateli.

• Sojusz UE–LAC na rzecz bezpieczeństwa obywateli (Europejska Służba Działań Zewnętrznych)

Rozwój

Gwatemala i UE współpracują na rzecz zrównoważonego wzrostu, spójności społecznej i integracji regionalnej.

UE zarezerwowała 193 mln euro dotacji dwustronnych na potrzeby współpracy z Gwatemalą w latach 2021–2027. Uzupełnieniem są programy i finansowanie mieszane w ramach strategii Global Gateway.

Handel i inwestycje

Gwatemala jest największą gospodarką Ameryki Środkowej, liczącą ok. 19 mln mieszkańców. UE jest jednym z jej kluczowych sojuszników gospodarczych i rozwojowych oraz partnerów handlowo-inwestycyjnych.

Od 2013 r. – kiedy zaczął być tymczasowo stosowany filar handlowy układu stowarzyszeniowego między UE a Ameryką Środkową – handel dwustronny znacznie wzrósł (w ostatnich latach ponad dwukrotnie), co świadczy o większym dostępie do rynku i o jego dywersyfikacji.

• Stosunki handlowe UE – Ameryka Środkowa (Komisja Europejska)

Multilateralizm i prawo międzynarodowe

UE i Gwatemala bronią wspólnych wartości i zasad i są mocno przywiązane do skutecznego multilateralizmu oraz do prymatu integralności terytorialnej i prawa międzynarodowego.

W tym kontekście Gwatemala oferuje stałe wsparcie na rzecz sprawiedliwego i trwałego pokoju w Ukrainie i zdecydowanie potępia rosyjską pełnoskalową inwazję.

UE i Gwatemala zdecydowanie popierają też reformę Organizacji Narodów Zjednoczonych, tak by mogła skutecznie reagować na wyzwania XXI wieku.

Więcej

• Unia Europejska i Gwatemala (Europejska Służba Działań Zewnętrznych)
• Przedstawicielstwo dyplomatyczne UE w Gwatemali