Συμφωνίες μετά το Brexit

Διαπραγματεύσεις για τη μελλοντική εταιρική σχέση

Μετά την επίσημη αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου από την ΕΕ στις 31 Ιανουαρίου 2020, κατέστη δυνατή η έναρξη διαπραγματεύσεων για τη μελλοντική εταιρική σχέση μεταξύ της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ο πρώτος γύρος των διαπραγματεύσεων πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες στις 2 Μαρτίου 2020. Μεταξύ Μαρτίου και Δεκεμβρίου 2020, η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο διαπραγματεύτηκαν σειρά συμφωνιών για την καθοδήγηση και τη διακυβέρνηση της μελλοντικής εταιρικής σχέσης.

Στις 24 Δεκεμβρίου 2020 η ΕΕ κατέληξε σε συμφωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο, η οποία καθορίζει τους όρους της μελλοντικής συνεργασίας τους. Τρεις βασικές συμφωνίες υπογράφηκαν από την ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο στις 30 Δεκεμβρίου 2020:

• η συμφωνία εμπορίου και συνεργασίας ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου
• η συμφωνία ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου για την ασφάλεια των πληροφοριών
• η συμφωνία ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου σχετικά με τη συνεργασία για τις ασφαλείς και ειρηνικές χρήσεις της πυρηνικής ενέργειας

Οι συμφωνίες αυτές εφαρμόστηκαν προσωρινά από την 1η Ιανουαρίου 2021 και τέθηκαν σε ισχύ την 1η Μαΐου 2021.

Συμφωνία εμπορίου και συνεργασίας

Η συμφωνία εμπορίου και συνεργασίας ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου συνιστά βασική συμφωνία που διέπει τη σχέση μετά το Brexit. Η συμφωνία υπεγράφη στις 30 Δεκεμβρίου 2020 και εφαρμόστηκε προσωρινά από την 1η Ιανουαρίου 2021. Τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαΐου 2021.

Η συμφωνία εξασφαλίζει τον θεμιτό ανταγωνισμό, τη συνεχιζόμενη συνεργασία σε τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος και τον σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Συνίσταται σε:

• συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών με φιλόδοξη συνεργασία σε οικονομικά, κοινωνικά, περιβαλλοντικά και αλιευτικά θέματα
• στενή εταιρική σχέση με αντικείμενο την ασφάλεια των πολιτών
• ένα γενικό πλαίσιο διακυβέρνησης

Η συμφωνία εμπορίου και συνεργασίας υπερβαίνει τις παραδοσιακές συμφωνίες ελεύθερων συναλλαγών. Περιλαμβάνει προτιμησιακές ρυθμίσεις σε τομείς όπως το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών, η διανοητική ιδιοκτησία, η σύναψη δημόσιων συμβάσεων, οι μεταφορές, η θεματική συνεργασία και η συμμετοχή σε προγράμματα της ΕΕ.

Η συμφωνία θεσπίζει επίσης ένα νέο πλαίσιο για την επιβολή του νόμου και τη δικαστική συνεργασία σε ποινικές και αστικές υποθέσεις. Μέσω ειδικού κεφαλαίου για τη διακυβέρνηση, η συμφωνία παρέχει την ύψιστη ασφάλεια δικαίου και σαφήνεια στις επιχειρήσεις, τους καταναλωτές και τους πολίτες σχετικά με τον τρόπο λειτουργίας και ελέγχου της συμφωνίας.

Κατά την πρώτη διάσκεψη κορυφής ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου που πραγματοποιήθηκε στις 19 Μαΐου 2025, οι δύο πλευρές κατέληξαν σε συμφωνία για μια στρατηγική εταιρική σχέση. Η εταιρική σχέση βασίζεται στη συμφωνία αποχώρησης μεταξύ ΕΕ και Ηνωμένου Βασιλείου, συμπεριλαμβανομένων του πλαισίου του Ουίνδσορ και της συμφωνίας εμπορίου και συνεργασίας ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου. Και οι δύο πλευρές δεσμεύτηκαν να διασφαλίσουν την πλήρη, έγκαιρη και πιστή εφαρμογή τους.

• Η συμφωνία εμπορίου και συνεργασίας ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Συμφωνία για την ασφάλεια των πληροφοριών

Η συμφωνία ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου για την ασφάλεια των πληροφοριών υπεγράφη και από τα δύο μέρη στις 30 Δεκεμβρίου 2020 και εφαρμόστηκε προσωρινά από την 1η Ιανουαρίου 2021. Τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαΐου 2021.

Η συμφωνία ενισχύει τη συνεργασία ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου σε περιπτώσεις κοινών απειλών στον τομέα της ασφάλειας μέσω της ανταλλαγής διαβαθμισμένων πληροφοριών.

• Η συμφωνία ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου για την ασφάλεια των πληροφοριών (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Συμφωνία για τη συνεργασία στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας

Η συμφωνία ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου σχετικά με τη συνεργασία για τις ασφαλείς και ειρηνικές χρήσεις της πυρηνικής ενέργειας υπεγράφη και επικυρώθηκε από την ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο στις 30 Δεκεμβρίου 2020. Η συμφωνία εφαρμόστηκε προσωρινά από την 1η Ιανουαρίου 2021 και τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαΐου 2021.

Η συμφωνία δίνει τη δυνατότητα συνεργασίας για τις ασφαλείς και ειρηνικές χρήσεις της πυρηνικής ενέργειας και περιλαμβάνει τη δέσμευση και των δύο μερών ότι θα συμμορφώνονται με τις διεθνείς υποχρεώσεις μη διάδοσης και θα τηρούν υψηλό επίπεδο προτύπων πυρηνικής ασφάλειας.

Η συμφωνία προβλέπει επίσης τη συνεχή ανταλλαγή ακτινολογικών πληροφοριών και δεδομένων. Σε περίπτωση πυρηνικού ατυχήματος, θα καθίσταται έτσι δυνατή η έγκαιρη γνωστοποίηση, η αξιόπιστη πληροφόρηση και ο ταχύς συντονισμός μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου.

• Συμφωνία ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου σχετικά με τη συνεργασία για τις ασφαλείς και ειρηνικές χρήσεις της πυρηνικής ενέργειας (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)

Ιχθυαποθέματα και ενέργεια

Στο πλαίσιο της συμφωνίας εμπορίου και συνεργασίας, η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο συμφώνησαν επί ενός νέου πλαισίου για την κοινή διαχείριση των ιχθυαποθεμάτων στα ύδατα της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου. Βάσει του πλαισίου αυτού, το Ηνωμένο Βασίλειο μπορεί να αναπτύξει περαιτέρω τις βρετανικές αλιευτικές δραστηριότητες, ενώ παράλληλα θα προστατεύονται οι δραστηριότητες και τα μέσα βιοπορισμού των ευρωπαϊκών αλιευτικών κοινοτήτων και θα διαφυλάσσονται οι φυσικοί πόροι.

Στις 19 Μαΐου 2025 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συμφώνησε σχετικά με πλήρη αμοιβαία πρόσβαση στα ύδατα έως τις 30 Ιουνίου 2038 και με παράταση της συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας σε συνεχή βάση.

• Κοινά ιχθυαποθέματα ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου
• Αλιευτικές ποσοστώσεις μετά το Brexit (παρουσίαση)

Γιβραλτάρ

Η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο κατέληξαν σε συμφωνία για το Γιβραλτάρ, ένα βρετανικό υπερπόντιο έδαφος που βρίσκεται στην Ιβηρική Χερσόνησο.

Δεδομένης της ιδιαίτερης γεωγραφικής θέσης και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του Γιβραλτάρ, κύριος στόχος της συμφωνίας είναι η διασφάλιση της μελλοντικής ευημερίας ολόκληρης της περιοχής. Αυτή θα επιτευχθεί με την άρση όλων των φυσικών φραγμών όσον αφορά την κυκλοφορία προσώπων και εμπορευμάτων μεταξύ Ισπανίας και Γιβραλτάρ, με παράλληλη πλήρη διασφάλιση του χώρου Σένγκεν, της ενιαίας αγοράς της ΕΕ και της τελωνειακής της ένωσης.

Την 1η Απριλίου 2026 οι πρέσβεις στην ΕΕ έδωσαν το πράσινο φως για τη συμφωνία, η οποία υπεγράφη στις 14 Ιουλίου 2026 και άρχισε να ισχύει προσωρινά από τις 15 Ιουλίου 2026. Προηγουμένως, τον Οκτώβριο του 2021, το Συμβούλιο είχε εκδώσει απόφαση περί της έναρξης διαπραγματεύσεων για συμφωνία ΕΕ-Ηνωμένου Βασιλείου σχετικά με το Γιβραλτάρ, με την οποία προετοιμάστηκε το έδαφος για επίσημες διαπραγματεύσεις μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ηνωμένου Βασιλείου.

• Σχέσεις ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου: Πράσινο φως από τα κράτη μέλη στη συμφωνία ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου για το Γιβραλτάρ (δελτίο Τύπου, 1 Απριλίου 2026)
• Σχέσεις ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου: Το Συμβούλιο ενέκρινε την έναρξη διαπραγματεύσεων για συμφωνία όσον αφορά το Γιβραλτάρ (δελτίο Τύπου, 5 Οκτωβρίου 2021)

Συμφωνία συνεργασίας σε θέματα ανταγωνισμού

Τον Ιούνιο του 2023 οι υπουργοί Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων εξέδωσαν απόφαση με την οποία εγκρίνεται η έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ηνωμένο Βασίλειο για τη συνεργασία σε θέματα ανταγωνισμού.

Η επικείμενη συμφωνία θα συμπληρώσει τη συμφωνία εμπορίου και συνεργασίας και θα καλύπτει θέματα που σχετίζονται με την εφαρμογή του δικαίου του ανταγωνισμού της ΕΕ.

• Συμβούλιο Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων, 8-9 Ιουνίου 2023
• Απόφαση του Συμβουλίου σχετικά με την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ηνωμένο Βασίλειο για συμφωνία συνεργασίας σε θέματα ανταγωνισμού

Εταιρική σχέση στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας

Στις 19 Μαΐου 2025 η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο θέσπισαν εταιρική σχέση στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας, η οποία έχει ως στόχο να πλαισιώσει τη συνεργασία σε ευρύ φάσμα τομέων, όπως η περιφερειακή ασφάλεια, η οικοδόμηση της ειρήνης και η διαχείριση κρίσεων, η ασφάλεια στη θάλασσα και ζητήματα κυβερνοχώρου.

• Εταιρική σχέση ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου στον τομέα της ασφάλειας και της άμυνας

Μελλοντικές συμφωνίες

Τον Μάιο του 2025 η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο δεσμεύτηκαν να ανανεώσουν τη διμερή συνεργασία, στο πλαίσιο της κοινής αντίληψης που συμφωνήθηκε μεταξύ της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ηνωμένου Βασιλείου. Η κοινή αντίληψη προσδιορίζει τομείς μελλοντικών εργασιών για την ενίσχυση των σχέσεων, καθώς και εργασίες για:

• ένα πρόγραμμα εμπειρίας για νέους και νέες
• τη σύνδεση του Ηνωμένου Βασιλείου με το πρόγραμμα Erasmus+
• τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ
• την ύπαρξη κοινού χώρου υγειονομικής και φυτοϋγειονομικής προστασίας (αγροδιατροφικά προϊόντα)
• τη σύνδεση των συστημάτων εμπορίας εκπομπών

Στις 13 Νοεμβρίου 2025 το Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Επιτροπή να αρχίσει διαπραγματεύσεις μεταξύ της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου για συμφωνίες σχετικά με τα αγροδιατροφικά προϊόντα και τη σύνδεση των συστημάτων εμπορίας εκπομπών των δύο μερών. Στις 30 Μαρτίου 2026 εξουσιοδότησε την Επιτροπή να αρχίσει διαπραγματεύσεις για δύο ακόμη συμφωνίες: μία για τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στην εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ και μία για κατάλληλη χρηματοδοτική συνεισφορά του Ηνωμένου Βασιλείου στην πολιτική συνοχής της ΕΕ.

Αφού ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις, το Συμβούλιο θα πρέπει να εγκρίνει τις συμφωνίες για να μπορέσουν να τεθούν σε ισχύ.

Στις 30 Μαρτίου 2026 το Συμβούλιο συμφώνησε επίσης να επιτρέψει τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στο πρόγραμμα Erasmus+ της ΕΕ για το έτος 2027.

• Ανανεωμένο θεματολόγιο για τη συνεργασία Ευρωπαϊκής Ένωσης — Ηνωμένου Βασιλείου – Κοινή αντίληψη (Ευρωπαϊκή Επιτροπή)
• Σχέσεις ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου: Πράσινο φως από το Συμβούλιο για συνομιλίες σχετικά με συμφωνίες για την ηλεκτρική ενέργεια και τη συνοχή, καθώς και για τη συμμετοχή του Ηνωμένου Βασιλείου στο Erasmus+ για το 2027 (δελτίο Τύπου, 30 Μαρτίου 2026)
• Σχέσεις ΕΕ – Ηνωμένου Βασιλείου: Πράσινο φως του Συμβουλίου για διαπραγμάτευση συμφωνιών σχετικά με τα αγροδιατροφικά προϊόντα και τη σύνδεση των συστημάτων εμπορίας εκπομπών (δελτίο Τύπου, 13 Νοεμβρίου 2025)