Υδράργυρος: Συμφωνία του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου για την πλήρη σταδιακή κατάργηση της χρήσης υδραργύρου στην ΕΕ

Το παρόν δελτίο Τύπου επικαιροποιήθηκε στις 21 Φεβρουαρίου 2024 ώστε να προστεθεί το κείμενο της προσωρινής συμφωνίας.

Οι διαπραγματευτές του Συμβουλίου και του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κατέληξαν σήμερα σε προσωρινή πολιτική συμφωνία σχετικά με πρόταση για τη σταδιακή κατάργηση της χρήσης οδοντιατρικών αμαλγαμάτων και για την απαγόρευση της κατασκευής, εισαγωγής και εξαγωγής μιας σειράς προϊόντων με προσθήκη υδραργύρου, όπως ορισμένων λαμπτήρων. Η πρόταση αφορά τις εναπομένουσες χρήσεις υδραργύρου σε προϊόντα στην ΕΕ, με στόχο μια Ευρώπη απαλλαγμένη από τον υδράργυρο.

Η συμφωνία έχει προσωρινό χαρακτήρα καθώς εκκρεμεί η τυπική έγκρισή της από τα δύο θεσμικά όργανα.

Όταν εκλύεται στο περιβάλλον, ο υδράργυρος μπορεί να θέσει σε σοβαρό κίνδυνο τους πνεύμονες, τον εγκέφαλο και τα νεφρά μας. Οι πολιτικές της ΕΕ έχουν μέχρι στιγμής συμβάλει καθοριστικά σε σημαντική μείωση της χρήσης αυτής της εξαιρετικά τοξικής χημικής ουσίας και της έκθεσης σε αυτήν. Με τη σημερινή συμφωνία με το Κοινοβούλιο, βάζουμε στο στόχαστρό μας τις υπόλοιπες χρήσεις του υδράργυρου ούτως ώστε να απαλλαγεί εντελώς η ΕΕ από τον υδράργυρο.

Alain Maron, Υπουργός της Κυβέρνησης της Περιφέρειας Βρυξελλών, αρμόδιος για την κλιματική αλλαγή, το περιβάλλον, την ενέργεια και τη συμμετοχική δημοκρατία

Κύρια στοιχεία της συμφωνίας

Οι ισχύοντες κανόνες απαγορεύουν ήδη τη χρήση οδοντιατρικών αμαλγαμάτων για παιδιά κάτω των 15 ετών και για έγκυες ή θηλάζουσες γυναίκες, αλλά με τις τροποποιήσεις θα επεκταθεί η απαγόρευση σε όλους στην ΕΕ. Οι συννομοθέτες κράτησαν την ημερομηνία που πρότεινε η Επιτροπή για την ολοκληρωτική κατάργηση στην ΕΕ, την 1η Ιανουαρίου 2025, εκτός εάν η χρήση οδοντιατρικών αμαλγαμάτων κρίνεται απολύτως αναγκαία από τον οδοντίατρο προκειμένου να αντιμετωπιστούν συγκεκριμένες ιατρικές ανάγκες ασθενών. Πρότειναν όμως τη θέσπιση δεκαοκτάμηνης παρέκκλισης για τα κράτη μέλη στα οποία αναμένεται να είναι δυσανάλογα μεγάλος ο κοινωνικοοικονομικός αντίκτυπος για άτομα χαμηλού εισοδήματος. Το αργότερο ένα μήνα μετά την έναρξη ισχύος του αναθεωρημένου κανονισμού, τα συγκεκριμένα κράτη μέλη θα πρέπει να αιτιολογήσουν δεόντως γιατί κάνουν χρήση της παρέκκλισης και να κοινοποιήσουν στην Επιτροπή τα μέτρα που προτίθενται να εφαρμόσουν για την επίτευξη της σταδιακής κατάργησης έως τις 30 Ιουνίου 2026.

Το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο διατήρησαν την απαγόρευση εξαγωγών οδοντιατρικών αμαλγαμάτων από την 1η Ιανουαρίου 2025 που πρότεινε η Επιτροπή και παράλληλα συμφώνησαν να θεσπιστεί απαγόρευση στην κατασκευή και την εισαγωγή στην ΕΕ από τις 30 Ιουνίου 2026. Το κείμενο της τροποποίησης προβλέπει παρέκκλιση ώστε να επιτραπεί η εισαγωγή και η παρασκευή οδοντιατρικών αμαλγαμάτων που χρησιμοποιούνται για ασθενείς με ειδικές ιατρικές ανάγκες. Η Επιτροπή θα κάνει γενική επανεξέταση των εξαιρέσεων στη χρήση οδοντιατρικών αμαλγαμάτων έως τις 31 Δεκεμβρίου 2029, λαμβάνοντας υπόψη τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών λύσεων χωρίς την προσθήκη υδραργύρου.

Οι τροποποιήσεις αφορούν επιπρόσθετα την έκλυση υδραργύρου στην ατμόσφαιρα από αποτεφρωτήρια. Έως τις 31 Δεκεμβρίου 2029, η Επιτροπή θα εξετάσει την εφαρμογή και τον αντίκτυπο των κατευθυντήριων γραμμών στα κράτη μέλη σχετικά με τον τρόπο μείωσης των εκπομπών από αποτεφρωτήρια. Η εξέταση θα πρέπει επίσης να περιλαμβάνει εκτίμηση της ανάγκης για σταδιακή κατάργηση των χρήσεων υδραργύρου που εναπομένουν και επέκταση του καταλόγου των πηγών αποβλήτων υδραργύρου.

Απαγόρευση κατασκευής, εισαγωγής και εξαγωγής σε έξι ακόμη λαμπτήρες που περιέχουν υδράργυρο θα επιβληθεί από τις 31 Δεκεμβρίου 2025 και από τις 31 Δεκεμβρίου 2026, αναλόγως τύπου.

Επόμενα βήματα

Η προσωρινή συμφωνία θα υποβληθεί τώρα στους αντιπροσώπους των κρατών μελών στο πλαίσιο του Συμβουλίου (ΕΜΑ) και στην Επιτροπή Περιβάλλοντος του Κοινοβουλίου προς έγκριση. Εάν εγκριθεί, θα ακολουθήσει η τυπική έκδοση του κειμένου από αμφότερα τα θεσμικά όργανα, μετά την αναθεώρηση από τους γλωσσομαθείς νομικούς, προτού δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ και τεθεί σε ισχύ.

Ιστορικό

Ο κανονισμός της ΕΕ για τον υδράργυρο ανήκει στα κύρια νομοθετήματα της ΕΕ για την ενσωμάτωση της Σύμβασης της Μιναμάτα, διεθνούς συνθήκης η οποία υπεγράφη το 2013 για την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος από τις δυσμενείς επιπτώσεις του υδραργύρου. Ο κανονισμός του 2017 καλύπτει τον συνολικό κύκλο ζωής του υδραργύρου, από την εξόρυξη της πρώτης ύλης μέχρι τη διάθεση των αποβλήτων και συμβάλλει στον απώτερο στόχο της ΕΕ για περιορισμό και σταδιακή κατάργηση σε βάθος χρόνου της χρήσης, της κατασκευής και της εξαγωγής υδραργύρου και των προϊόντων που περιέχουν υδράργυρο, όπως ορίζεται στη στρατηγική της ΕΕ για τον υδράργυρο.

Τον Ιούλιο του 2023, η Επιτροπή πρότεινε να γίνει στοχευμένη επανεξέταση του κανονισμού προκειμένου να εξευρεθεί λύση για τις εναπομένουσες χρήσεις υδραργύρου στην ΕΕ, όπως επιτάσσει η φιλοδοξία της ΕΕ για μηδενική ρύπανση. Με τις προτεινόμενες τροποποιήσεις ζητείται η ολοκληρωτική απαγόρευση της χρήσης, της κατασκευής και της εξαγωγής οδοντιατρικών αμαλγαμάτων για οδοντιατρική περίθαλψη και ορισμένων τύπων λαμπτήρων που περιέχουν υδράργυρο.

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο καθόρισαν τις διαπραγματευτικές τους θέσεις στις 17 και 30 Ιανουαρίου 2024, αντίστοιχα.

• Προσωρινή συμφωνία για την αναθεώρηση του κανονισμού για τον υδράργυρο

  Αυτό το περιεχόμενο είναι προς το παρόν διαθέσιμο μόνο στην/στις εξής γλώσσα/ες:

  EN
• Πρόταση της Επιτροπής για την αναθεώρηση του κανονισμού για τον υδράργυρο
• Σύμβαση της Μιναμάτα για τον υδράργυρο (επίσημος ιστότοπος)