"Bainimid úsáid as fianáin lena chinntiú go bhfeabhsaítear d’eispéireas brabhsála. Tá gá le fianáin riachtanacha chun tacú le gnéithe bunriachtanacha de shuíomh gréasáin na Comhairle. Cuidíonn na fianáin roghnacha linn tuarascálacha staidrimh anaithnide, comhiomlánaithe a tháirgeadh chun freastal níos fearr ar do chuid riachtanas.
Mearcair: An Chomhairle agus an Pharlaimint tagtha ar chomhaontú chun deireadh iomlán a chur le mearcair san Aontas
Rinneadh an phreaseisiúint seo a nuashonrú an 21 Feabhra 2024 chun téacs an chomhaontaithe shealadaigh a chur leis.
Tháinig idirbheartaithe na Comhairle agus Pharlaimint na hEorpa ar chomhaontú polaitiúil sealadach maidir le togra chun deireadh a chur de réir a chéile le húsáid malgam fiaclóireachta agus chun monarú, allmhairiú agus onnmhairiú roinnt táirgí ar cuireadh mearcair leo, lena n-áirítear lampaí áirithe, a thoirmeasc. Tugtar aghaidh sa togra ar na méideanna iarmharacha mearcair a úsáidtear fós i dtáirgí san Aontas, d’fhonn Eoraip atá saor ó mhearcair a bhunú.
Is socrú sealadach é go dtí go nglacfar go foirmiúil sa dá institiúid é.
Nuair a scaoiltear mearcair isteach sa chomhshaol, is féidir leis ár scamhóga, ár n-inchinn agus ár nduáin a chur i mbaol go mór. Go dtí seo, bhí beartais an Aontais ríthábhachtach chun úsáid an cheimiceáin an-tocsaineach sin agus an nochtadh dó a laghdú go suntasach. Leis an gcomhaontú seo leis an bParlaimint, táimid ag díriú ar an úsáid atá fós á baint as mearcair chun go mbeidh an tAontas saor ó mhearcair.
Alain Maron, Aire Rialtais Réigiún Príomhchathrach na Bruiséile, a bhfuil freagracht air maidir leis an Athrú Aeráide, an Comhshaol, Fuinneamh agus an daonlathas rannpháirtíochta
Príomhghnéithe an chomhaontaithe
Cé go gcuireann na rialacha atá ann cheana cosc ar úsáid malgam fiaclóireachta chun cóireáil a chur ar fhiacla leanaí faoi 15 bliana d’aois agus ar fhiacla ban atá torrach nó ag cothú linbh ar an gcíoch, déanann na leasuithe an toirmeasc a leathnú chun gach duine san Aontas a chur san áireamh. Chloígh na comhreachtóirí leis an dáta a mhol an Coimisiún maidir le deireadh iomlán a chur le húsáid mearcair san Aontas, an 1 Eanáir 2025, ach amháin i gcás ina measann cleachtóir fiaclóireachta go bhfuil géarghá le húsáid malgaim fiaclóireachta chun freastal ar na riachtanais shonracha leighis atá ag othar. Mar sin féin, thug siad isteach maolú ocht mí dhéag do na Ballstáit sin ina mbeadh tionchar díréireach ag daoine aonair ar ioncam íseal murach sin. Tráth nach déanaí ná mí amháin tar éis theacht i bhfeidhm an rialacháin athbhreithnithe, beidh ar na Ballstáit sin údar maith a thabhairt leis an úsáid a bhaineann siad as an maolú agus tabharfaidh siad fógra don Choimisiún faoi na bearta atá beartaithe acu a chur chun feidhme chun céimniú amach an mhaolaithe a bhaint amach faoin 30 Meitheamh 2026.
Cé gur choinnigh an Chomhairle agus an Pharlaimint an toirmeasc ar mhalgam fiaclóireachta a onnmhairiú ón 1 Eanáir 2025 mar a mhol an Coimisiún, chomhaontaigh siad toirmeasc a thabhairt isteach ar mhonarú agus ar allmhairiú isteach san Aontas ón 30 Meitheamh 2026. Foráiltear le téacs an leasaithe do mhaolú chun allmhairiú agus monarú malgam fiaclóireachta a úsáidtear d’othair a bhfuil riachtanais shonracha leighis acu a cheadú. Déanfaidh an Coimisiún athbhreithniú ginearálta ar na díolúintí maidir le malgam fiaclóireachta a úsáid faoin 31 Nollaig 2029, agus cuirfear san áireamh infhaighteacht roghanna malartacha atá saor ó mhearcair.
Ina theannta sin, tugann na leasuithe aghaidh ar scaoileadh mearcair isteach san atmaisféar ag créamatóiriamaí. Faoin 31 Nollaig 2029, déanfaidh an Coimisiún athbhreithniú ar chur chun feidhme agus ar thionchar na dtreoirlínte sna Ballstáit maidir le conas astaíochtaí ó chréamatóiriamaí a laghdú. Ba cheart go n-áireofaí san athbhreithniú freisin measúnú ar an ngá atá le deireadh a chur de réir a chéile leis na húsáidí mearcair atá fós ann agus liosta na bhfoinsí dramhaíola mearcair a leathnú.
Cuirfear sé lampa bhreise a bhfuil mearcair iontu faoi réir toirmeasc ar mhonarú, ar allmhairiú agus ar onnmhairiú ón 31 Nollaig 2025 agus ón 31 Nollaig 2026, ag brath ar chineál na lampaí.
Na chéad chéimeanna eile
Cuirfear an comhaontú sealadach faoi bhráid ionadaithe na mBallstát sa Chomhairle (Coreper) agus faoi bhráid choiste comhshaoil na Parlaiminte lena fhormhuiniú. Má fhormheastar é, glacfaidh an dá institiúid an téacs go foirmiúil, tar éis athbhreithniú arna dhéanamh ag na dlítheangeolaithe, sula bhféadfar é a fhoilsiú in Iris Oifigiúil an Aontais Eorpaigh agus sula bhféadfaidh sé teacht i bhfeidhm.
Cúlra
Tá an rialachán maidir le mearcair ar cheann de phríomhionstraimí an Aontais lena dtrasuitear Coinbhinsiún Minamata, conradh idirnáisiúnta a síníodh in 2013 chun sláinte an duine a chosaint ar éifeachtaí díobhálacha mearcair. Cumhdaíonn rialachán 2017 saolré iomlán an mhearcair, ón mianadóireacht phríomúil go dtí an diúscairt dramhaíola, agus rannchuidíonn sé le cuspóir deiridh an Aontais deireadh a chur le húsáid, monarú agus onnmhairiú mearcair agus táirgí ar cuireadh mearcair leo le himeacht ama, mar a leagtar amach i straitéis an Aontais maidir le mearcair é.
I mí Iúil 2023, mhol an Coimisiún athbhreithniú spriocdhírithe ar an rialachán chun aghaidh a thabhairt ar an úsáid atá fós á baint as mearcair san Aontas i gcomhréir le huaillmhian an Aontais maidir le truailliú nialasach. Iarrtar leis na leasuithe atá beartaithe toirmeasc iomlán a chur ar úsáid, monarú agus onnmhairiú malgam fiaclóireachta le haghaidh cóireáil fiaclóireachta agus cineálacha áirithe lampaí ar cuireadh mearcair leo.
Ghlac Parlaimint na hEorpa agus an Chomhairle a seasaimh chaibidlíochta an 17 agus an 30 Eanáir 2024, faoi seach.
Níl an acmhainn seo ar fáil faoi láthair ach amháin sa teanga (sna teangacha) seo a leanas:
Nuair a scaoiltear mearcair isteach sa chomhshaol, is féidir leis ár scamhóga, ár n-inchinn agus ár nduáin a chur i mbaol go mór. Go dtí seo, bhí beartais an Aontais ríthábhachtach chun úsáid an cheimiceáin an-tocsaineach sin agus an nochtadh dó a laghdú go suntasach. Leis an gcomhaontú seo leis an bParlaimint, táimid ag díriú ar an úsáid atá fós á baint as mearcair chun go mbeidh an tAontas saor ó mhearcair.