Kwik: Raad en Parlement akkoord over volledige uitbanning

Deze pers­mededeling is op 21 februari 2024 aangevuld met de tekst van het voorlopige akkoord.

De Raad en het Europees Parlement hebben vandaag een voorlopig politiek akkoord bereikt over een voorstel voor de uitfasering van het gebruik van tandheelkundig amalgaam en voor een verbod op de productie, in- en uitvoer van een aantal kwikhoudende producten, waaronder bepaalde lampen. Het voorstel moet ervoor zorgen dat er helemaal geen producten met kwik meer worden verkocht in de EU, met als doel een kwikvrij Europa.

Nu er een akkoord is, moeten Raad en Parlement het voorstel nog officieel goedkeuren.

Kwik kan onze longen, hersenen en nieren aantasten wanneer het vrijkomt in het milieu. Dankzij het beleid van de EU wordt deze zeer giftige stof al veel minder gebruikt. Het akkoord van vandaag moet ervoor zorgen dat ook de resterende kwikhoudende producten verdwijnen en de EU kwikvrij wordt.

Alain Maron, Brussels minister van Klimaattransitie, Leefmilieu, Energie en Participatieve Democratie

Belangrijkste elementen van het akkoord

Het gebruik van tandheelkundig amalgaam voor de behandeling van kinderen onder de 15 jaar en zwangere vrouwen of vrouwen die borstvoeding geven is volgens de huidige regels al verboden, maar dit verbod wordt nu uitgebreid tot iedereen in de EU. Raad en Parlement handhaven de door de Commissie voorgestelde datum voor de complete uitfasering in de EU, 1 januari 2025. Er is wel een uitzondering voor gevallen waarin het gebruik van tandheelkundig amalgaam door een tandarts strikt noodzakelijk wordt geacht om aan de specifieke medische behoeften van de patiënt te voldoen. De lidstaten waarin het verbod onevenredige sociaal-economische gevolgen zou hebben voor mensen met een laag inkomen, krijgen echter 18 maanden langer de tijd om het in te voeren. Die lidstaten zullen binnen 1 maand na de inwerkingtreding van de gewijzigde verordening wel moeten motiveren waarom zij uitstel nodig hebben en de Commissie in kennis moeten stellen van de maatregelen die ze gaan nemen om tandheelkundig amalgaam uiterlijk op 30 juni 2026 uit te faseren.

Hoewel de Raad en het Parlement het door de Commissie voorgestelde verbod op de export van tandheelkundig amalgaam vanaf 1 januari 2025 handhaafden, spraken ze af de productie en import ervan in de EU pas te verbieden vanaf 30 juni 2026. Er wordt een uitzondering gemaakt voor de import en productie van tandheelkundig amalgaam voor patiënten met specifieke medische behoeften. De Commissie zal vóór 31 december 2029 evalueren of deze uitzonderingen voor het gebruik van tandheelkundig amalgaam in stand moeten worden gehouden, waarbij ze ook zal kijken naar de beschikbaarheid van kwikvrije alternatieven.

Daarnaast hebben de Raad en het Parlement enkele bepalingen inzake het vrijkomen van kwik in de atmosfeer door crematoria gewijzigd. De Commissie moet vóór 31 december 2029 een evaluatie voorleggen van de uitvoering en impact van de richtsnoeren in de lidstaten om de uitstoot van crematoria terug te dringen. Bij deze evaluatie moet ook worden beoordeeld of andere resterende toepassingen van kwik moeten worden uitgebannen en of de lijst met soorten kwikafval moet worden uitgebreid.

Voor nog 6 types kwikhoudende lampen zal vanaf 31 december 2025 en 31 december 2026 – afhankelijk van het soort lamp – een productie-, import- en exportverbod gelden.

Volgende stappen

Het voorlopig akkoord wordt nu ter goedkeuring voorgelegd aan de vertegenwoordigers van de lidstaten in de Raad (het Coreper) en de Commissie milieubeheer van het Europees Parlement. Als de tekst wordt goedgekeurd, moet deze na bijwerking door de juristen-linguïsten formeel door beide instellingen worden aangenomen. Pas dan kan de verordening in het Publicatieblad van de EU worden bekendgemaakt en in werking treden.

Achtergrond

De kwikverordening is een van de belangrijkste EU-instrumenten ter omzetting van het Verdrag van Minamata, een internationaal verdrag dat in 2013 werd ondertekend om de volksgezondheid en het milieu te beschermen tegen de schadelijke effecten van kwik. De verordening van 2017 heeft betrekking op de volledige levenscyclus van kwik, van primaire mijnbouw tot afvalverwerking, en draagt bij aan de uiteindelijke EU-doelstelling om het gebruik, de productie en de export van kwik en kwikhoudende producten te beperken en geleidelijk af te schaffen, zoals uiteengezet in de EU-strategie voor kwik.

In juli 2023 stelde de Commissie een gerichte herziening van de verordening voor om het resterende gebruik van kwik in de EU aan te pakken, in overeenstemming met de ambitie van de EU om alle verontreiniging tot nul terug te dringen. Met de voorgestelde wijzigingen wordt het gebruik, de productie en de export van tandheelkundig amalgaam voor tandheelkundige behandelingen en bepaalde soorten kwikhoudende lampen volledig verboden.

Het Europees Parlement en de Raad stelden respectievelijk op 17 en 30 januari 2024 hun standpunt vast over de herziene verordening.

• Voorlopig akkoord over de herziening van de kwikverordening

  Dit document is momenteel alleen beschikbaar in de volgende talen:

  EN
• Commissievoorstel voor de herziening van de kwikverordening
• Verdrag van Minamata inzake kwik (officiële website)