"Aby łatwiej było ci korzystać z portalu, używamy plików cookie. Niezbędne pliki cookie pozwalają na obsługę podstawowych funkcji portalu. Opcjonalne pliki cookie pomagają nam opracowywać anonimowe, zagregowane raporty statystyczne, abyśmy mogli lepiej odpowiadać na twoje potrzeby.
Rtęć: Rada i Parlament zgodne w sprawie całkowitej eliminacji
21 lutego 2024 r. do komunikatu prasowego dodano tekst wstępnego porozumienia.
Negocjatorzy Rady i Parlamentu Europejskiego wypracowali dziś wstępne porozumienie polityczne w sprawie proponowanego wycofywania amalgamatu stomatologicznego oraz zakazu wytwarzania, importu i eksportu szeregu produktów z dodatkiem rtęci, w tym niektórych lamp. Projekt dotyczy ostatnich niewyeliminowanych jeszcze zastosowań rtęci w produktach w UE. Dzięki niemu Europa ma być wolna od rtęci.
Porozumienie ma charakter wstępny – akt musi jeszcze zostać formalnie przyjęty przez obie instytucje.
Uwalniana do środowiska rtęć może poważnie uszkadzać płuca, mózg czy nerki. Dotychczasowa unijna polityka w istotny sposób przyczyniła się do znacznego zmniejszenia zastosowań tej wysoko toksycznej substancji i ekspozycji na nią. Dzisiejsze porozumienie z Parlamentem pozwoli nam zająć się niewyeliminowanymi jeszcze zastosowaniami rtęci, tak aby UE stała się od niej wolna.
Alain Maron, minister rządu regionu stołecznego Brukseli odpowiedzialny za transformację klimatyczną, środowisko, energetykę i demokrację uczestniczącą
Co uzgodniono?
Obowiązujące przepisy zakazują już stosowania amalgamatu stomatologicznego w leczeniu zębów u dzieci poniżej 15 roku życia oraz u kobiet ciężarnych lub karmiących. Zmiany rozszerzają ten zakaz na wszystkich w UE. Współprawodawcy utrzymali proponowaną przez Komisję datę całkowitego wycofania amalgamatu, tj. 1 stycznia 2025 r. Wyjątkiem będą sytuacje, w których dentysta uzna jego zastosowanie za absolutnie niezbędne ze względu na szczególne potrzeby medyczne pacjenta. Obowiązywać będzie jednak 18-miesięczne odstępstwo od tej daty dla państw członkowskich, w których zakaz ten wywarłby niewspółmierny wpływ społeczno-ekonomiczny na osoby o niskich dochodach. Najpóźniej miesiąc po wejściu w życie zmienionego rozporządzenia państwa te będą musiały dobrze uzasadnić korzystanie z odstępstwa i powiadomić Komisję o środkach, które zamierzają wdrożyć, aby do 30 czerwca 2026 r. całkowicie zaprzestać stosowania amalgamatu na bazie rtęci.
Rada i Parlament wprawdzie utrzymały proponowany przez Komisję zakaz eksportu amalgamatu stomatologicznego od 1 stycznia 2025 r, uzgodniły jednak, że zakaz jego wytwarzania w UE i importu do Unii będzie obowiązywał od 30 czerwca 2026 r. Przewidziane jest jednak odstępstwo, które umożliwi importowanie i wytwarzanie amalgamatu stomatologicznego stosowanego u pacjentów o szczególnych potrzebach medycznych. Do 31 grudnia 2029 r. Komisja przyjrzy się odstępstwom w stosowaniu amalgamatu i weźmie pod uwagę dostępność substancji alternatywnych niezawierających rtęci.
Poza tym zmieniane rozporządzenie wspomina o uwalnianiu rtęci do atmosfery w krematoriach. Do 31 grudnia 2029 r. Komisja zweryfikuje, jak realizowane są w państwach członkowskich i jakie mają skutki wytyczne w sprawie obniżania emisji rtęci z krematoriów. Powinna przy tym ocenić, czy należy stopniowo wyeliminować pozostałe zastosowania rtęci i rozszerzyć listę źródeł odpadów rtęciowych.
Zakazem produkcji, eksportu i importu dodatkowo objętych będzie sześć rodzajów lamp zawierających rtęć. Zależnie od rodzaju lampy zakaz będzie obowiązywać od 31 grudnia 2025 r. lub od 31 grudnia 2026 r.
Co dalej?
Wstępne porozumienie zostanie teraz przekazane do zatwierdzenia przedstawicielom państw członkowskich w Radzie (Coreperowi) i parlamentarnej Komisji Środowiska. Aby wejść w życie, zatwierdzone przepisy – po weryfikacji prawno-językowej – muszą zostać formalnie przyjęte przez obie instytucje, a następnie opublikowane w Dzienniku Urzędowym UE.
Kontekst
Unijne rozporządzenie o rtęci jest jednym z kluczowych aktów UE wdrażających konwencję z Minamaty, czyli międzynarodowy traktat z 2013 r. mający chronić zdrowie ludzkie i środowisko przed szkodliwymi skutkami rtęci. Rozporządzenie z 2017 r. obejmuje cały cykl życia rtęci: od wydobycia podstawowego po unieszkodliwianie odpadów. Przyczynia się w ten sposób do ostatecznego celu UE – określonego w strategii UE w sprawie rtęci – którym jest ograniczenie i stopniowe zaprzestanie stosowania, wytwarzania i eksportu rtęci i produktów z dodatkiem rtęci.
W lipcu 2023 r. Komisja zaproponowała ukierunkowaną zmianę rozporządzenia, aby – zgodnie z unijnym dążeniem do zerowej emisji zanieczyszczeń – zająć się niewyeliminowanymi przypadkami stosowania rtęci w UE. Proponowane zmiany przewidują całkowity zakaz stosowania, produkcji i eksportu amalgamatu stomatologicznego i niektórych rodzajów lamp zawierających rtęć.
17 stycznia 2024 r. swoje stanowisko przyjął Parlament Europejski, a 30 stycznia 2024 r.– Rada.
Uwalniana do środowiska rtęć może poważnie uszkadzać płuca, mózg czy nerki. Dotychczasowa unijna polityka w istotny sposób przyczyniła się do znacznego zmniejszenia zastosowań tej wysoko toksycznej substancji i ekspozycji na nią. Dzisiejsze porozumienie z Parlamentem pozwoli nam zająć się niewyeliminowanymi jeszcze zastosowaniami rtęci, tak aby UE stała się od niej wolna.