Verklaring van Porto

1. We onderstrepen het belang van Europese eenheid en solidariteit bij de bestrijding van de COVID-19-pandemie. Deze waarden hebben de reactie van de Europese burgers op deze crisis bepaald en staan tevens centraal in ons gemeenschappelijke project en ons onderscheidend sociaal model. Meer dan ooit moet Europa het continent van sociale cohesie en welvaart zijn. We herhalen onze belofte dat we toewerken naar een sociaal Europa.

2. Sinds de start van de COVID-19-pandemie heeft een snel, cruciaal en allesomvattend optreden op EU- en nationaal niveau miljoenen levens, banen en bedrijven beschermd.

3. Diezelfde geest van eenheid en solidariteit lag in juli 2020 ook aan de basis van ons historische akkoord over het meerjarig financieel kader en de specifieke herstelinspanning in het kader van NextGenerationEU. Nu we sneller gaan in de groene en de digitale transitie, zullen deze grootschalige Europese investering en de daarmee samenhangende hervormingen de Unie en haar lidstaten resoluut op weg zetten naar een rechtvaardig, duurzaam en veerkrachtig herstel. Een collectief, inclusief, tijdig en samenhangend herstel zal Europa's concurrentievermogen, veerkracht, sociale dimensie en rol op het wereldtoneel vergroten.

4. We zijn ingenomen met de conferentie op hoog niveau die het Portugese voorzitterschap in het kader van de sociale top in Porto heeft georganiseerd, en nemen nota van de resultaten ervan. De Europese pijler van sociale rechten is van wezenlijk belang voor het herstel. De uitvoering ervan zal het streven van de Unie naar een digitale, groene en rechtvaardige transitie versterken, bijdragen tot opwaartse sociale en economische convergentie en de demografische uitdagingen helpen aanpakken. De sociale dimensie, sociale dialoog en de actieve betrokkenheid van de sociale partners hebben altijd een centrale plaats ingenomen in een zeer concurrerende sociale markteconomie. Ons streven naar eenheid en solidariteit houdt ook in dat iedereen gelijke kansen krijgt en dat niemand achterblijft.

5. Zoals vastgelegd in de strategische agenda 2019-2024 van de EU, zijn we vastbesloten om de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten op EU- en nationaal niveau verder te blijven verdiepen, met inachtneming van de respectieve bevoegdheden en het subsidiariteits- en het evenredigheidsbeginsel. Het door de Commissie op 4 maart 2021 gepresenteerde actieplan is een nuttige leidraad voor de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten, onder meer op het gebied van werkgelegenheid, vaardigheden, gezondheid en sociale bescherming.

6. We zijn ingenomen met de nieuwe kerndoelen van de EU voor banen, vaardigheden en armoedebestrijding en met het herziene sociaal scorebord als voorgesteld in het actieplan, waarmee beter kan worden toegezien op de voortgang met de toepassing van de beginselen van de sociale pijler, rekening houdend met de verschillende nationale omstandigheden, binnen het kader voor beleidscoördinatie in de context van het Europees Semester.

7. Nu Europa zich geleidelijk herstelt van de COVID-19-pandemie, moet de prioriteit worden verlegd van het beschermen naar het scheppen van banen en het verbeteren van de arbeidskwaliteit; daarbij spelen kleine en middelgrote ondernemingen (met inbegrip van sociale ondernemingen) een sleutelrol. Om ervoor te zorgen dat met het oog op een inclusief herstel meer en betere banen voor iedereen worden geschapen, zal het van cruciaal belang zijn de beginselen van de Europese pijler van sociale rechten toe te passen. Zowel op EU-niveau als in de lidstaten moet nu vaart worden gezet achter het nodige wetgevings- en niet-wetgevingswerk in dat verband.

8. We zullen onderwijs en vaardigheden centraal stellen in ons politieke optreden. De groene en de digitale transitie zullen de Europese burgers enorme kansen bieden maar ook voor heel wat uitdagingen stellen, waardoor meer moet worden geïnvesteerd op het gebied van onderwijs, beroepsopleidingen, een leven lang leren, bijscholing en omscholing ter bevordering van arbeidstransitie in sectoren met een groeiende vraag naar arbeid. Tegelijkertijd moeten de veranderingen in verband met digitalisering, artificiële intelligentie, telewerken en de platform­economie van dichtbij worden gevolgd om de rechten van werknemers, de sociale­zekerheids­stelsels en de gezondheid en veiligheid op het werk te kunnen versterken.

9. We zijn vastbesloten ongelijkheid terug te dringen, op te komen voor billijke lonen, en sociale uitsluiting en armoede te bestrijden, en stellen ons daarbij ten doel kinder­armoede te bestrijden en het risico van uitsluiting van bijzonder kwetsbare bevolkings­groepen, zoals langdurig werklozen, ouderen, personen met een handicap en daklozen, aan te pakken.

10. We zullen meer inspanningen leveren om discriminatie te bestrijden en ons actief inzetten om de genderkloven op het gebied van werkgelegenheid, lonen en pensioenen te dichten, en gelijkheid en rechtvaardigheid voor iedereen in onze samenleving te bevorderen, in overeenstemming met de grondbeginselen van de Europese Unie en beginsel 2 van de Europese pijler van sociale rechten.

11. We zullen prioriteit verlenen aan maatregelen ter ondersteuning van jongeren. Zij zijn namelijk bijzonder zwaar getroffen door de COVID-19-crisis, die hun participatie op de arbeidsmarkt en hun onderwijs- en opleidingsplannen ernstig heeft verstoord. Jongeren zijn een onmisbare bron van dynamiek, talent en creativiteit voor Europa. We moeten ervoor zorgen dat zij de drijvende kracht worden achter het inclusieve groene en digitale herstel, en zo bijdragen aan de opbouw van het Europa van morgen, onder meer door het volledige potentieel van Erasmus+ te benutten ter bevordering van de mobiliteit in heel Europa voor alle studenten en leerlingen.

12. We benadrukken hoe belangrijk het is de geboekte voortgang met de uitvoering van de Europese pijler van sociale rechten en de kerndoelen van de EU voor 2030 nauwlettend te volgen, ook op het hoogste niveau.

13. We zijn verheugd dat de Europese sociale partners een gezamenlijk voorstel hebben gedaan voor een reeks alternatieve indicatoren om de economische, sociale en ecologische voortgang te meten, ter aanvulling van het bbp als welvaartsmaat voor inclusieve en duurzame groei, waaruit eens te meer het succes van de Europese sociale dialoog blijkt.