Programma voor beveiligde connectiviteit in de ruimte: Raad geeft groen licht

De Raad heeft vandaag via een wetgevingsbesluit (verordening) het programma van de EU voor beveiligde connectiviteit voor de periode 2023-2027 aangenomen. Daarmee is de besluitvormingsprocedure afgerond.

Met dit programma wil de EU een satelliet­constellatie uitrollen onder de naam IRIS² (Infrastructure for Resilience, Interconnectivity and Security by Satellite). Die moet uiterlijk 2027 ultrasnelle (met "lage latentie") en streng beveiligde communicatiediensten verzorgen. Daarvoor zal gebruikgemaakt worden van geavanceerde encryptie­technologieën, waaronder kwantumcryptografie. Die methode past principes van de kwantummechanica toe om verzonden gegevens bestand te maken tegen hacken.

Regeringen zullen dit communicatiesysteem kunnen inzetten voor de bescherming van kritieke infrastructuur, voor surveillance, ondersteuning van extern optreden of crisisbeheer, wat de veerkracht en soevereiniteit van de EU zal helpen versterken.

Betere communicatiebeveiliging

Het programma draagt bij tot de digitale transitie in de EU en tot de "Global Gateway"-strategie van de EU, door te zorgen voor beveiligde connectiviteit in gebieden van strategisch belang, zoals het noordpoolgebied en Afrika.

Een satellietcommunicatiesysteem zorgt ook voor snelle en beveiligde communicatie wanneer natuurrampen, terroristische daden of cyberaanvallen de terrestrische communicatie­netwerken platleggen.

Geïntegreerd systeem

Voor de bouw van de nieuwe infrastructuur zullen opdrachten worden gegund. De concessiehouders moeten ook commerciële diensten leveren, zodat technologische vorderingen en de inzet ervan door regeringen de innovatie en ruimere commercialisering in de EU ten goede zullen komen.

Het programma versterkt het concurrentievermogen van de satelliet­communicatie­diensten van de EU, dankzij een innovatief project van het EU-Agentschap voor het ruimtevaart­programma (Euspa) waarbij ook de lidstaten, het Europees Ruimteagentschap en particuliere ondernemingen betrokken zijn.

Achtergrond

De Commissie kwam op 15 februari 2022 met een voorstel voor een verordening tot vaststelling van het programma van de Unie voor beveiligde connectiviteit voor de periode 2023-2027. Na interinstitutionele onderhandelingen kwamen het Europees Parlement en de Raad op 17 november 2022 tot een voorlopig politiek akkoord.

Dit programma is met name van belang voor lage omloopbanen. Die worden steeds meer ingenomen door megaconstellaties van derde landen, terwijl het voor exploitanten uit de EU moeilijk is om het nodige kapitaal voor dergelijke projecten bijeen te brengen.

Het nieuwe project zal zorgen voor meer synergie met de andere onderdelen van het EU-ruimtevaart­programma, zoals Galileo (satellietnavigatie) en Copernicus (aardobservatie), en met de capaciteiten van de EU voor omgevings­bewustzijn in de ruimte. Het bouwt voort op een ander onderdeel van het EU-ruimtevaart­programma: GOVSATCOM (satellietcommunicatie voor de overheid).

Het budget voor het programma bedraagt € 2,4 miljard. Een deel van die financiering komt uit verschillende bronnen, waaronder het EU-ruimtevaart­programma, Horizon Europa en het instrument voor nabuurschapsbeleid, ontwikkeling en internationale samenwerking – Europa in de wereld.

Volgende stappen

Nu de Raad het standpunt van het Parlement heeft goedgekeurd, is de verordening aangenomen.

Na ondertekening door de voorzitter van het Parlement en de voorzitter van de Raad wordt ze bekendgemaakt in het Publicatieblad van de Europese Unie. De verordening treedt 3 dagen na die publicatie in werking.

• Het ruimtevaartprogramma van de EU | Agentschap van de EU voor het ruimtevaart­programma
• GOVSATCOM | Agentschap van de EU voor het ruimtevaart­programma
• Europees Ruimteagentschap