Migracja szlakiem wschodniośródziemnomorskim
UE i jej państwa członkowskie podjęły szereg środków, by odpowiedzieć na wyzwania migracyjne na szlaku wschodniośródziemnomorskim i wesprzeć uchodźców w Turcji.
Jak UE odpowiada na sytuację migracyjną w Turcji?
Szlak wschodniośródziemnomorski to droga, którą przybysze o nieuregulowanym statusie docierają do Grecji, na Cypr i do Bułgarii. W 2015 r. trasą tą przybywało wielu uchodźców uciekających przed wojną domową w Syrii.
Od tego czasu ruch na szlaku znacznie zmalał dzięki współpracy UE z Turcją. Kluczowa dla zmniejszenia nieuregulowanej migracji przez terytorium Turcji była realizacja oświadczenia UE–Turcja z marca 2016 r.
Oświadczenie UE–Turcja
W marcu 2016 r. w związku z masowym napływem migrantów przez Turcję przywódcy UE i Turcji postanowili zająć się nieuregulowaną migracją. Oświadczenie przewidywało szereg zasad. UE nadal angażuje się w realizację oświadczenia i wspiera syryjskich uchodźców poprzez Instrument Pomocy dla Uchodźców w Turcji.
Po wdrożeniu oświadczenia liczba osób przybywających szlakiem wschodniośródziemnomorskim znacznie spadła. Porozumienie z Turcją pomogło zmniejszyć liczbę ofiar na morzu i walczyć z przemytnikami.
Jak UE pomaga poprawiać warunki życia uchodźców w Turcji?
Uchodźcy przebywający w Turcji otrzymują od UE pomoc na poprawę warunków życia. Unijny Instrument Pomocy dla Uchodźców w Turcji, dysponujący kwotą 6 mld euro, to wspólny mechanizm koordynacji, dzięki któremu w kompleksowy sposób zaspokajane są potrzeby uchodźców i społeczności ich przyjmujących w Turcji.
Komisja Europejska utworzyła go 24 listopada 2015 r. po apelu państw członkowskich o większe wsparcie finansowe dla uchodźców w tym kraju.
29 listopada 2015 r. Rada Europejska zadeklarowała pierwszą transzę w wysokości 3 mld euro. W marcu 2018 r. Komisja zaproponowała, by zasilić instrument dodatkowymi 3 mld euro, gdyż pierwotne środki zostały już wykorzystane. W czerwcu 2018 r. państwa członkowskie UE uzgodniły wyasygnowanie dodatkowych 3 mld euro na wsparcie syryjskich uchodźców w Turcji.
- Instrument Pomocy dla Uchodźców w Turcji: porozumienie w sprawie dodatkowych funduszy (komunikat prasowy z 29 czerwca 2018)
- Instrument Pomocy dla Uchodźców w Turcji (Komisja Europejska)
W ramach pierwszej transzy finansowano projekty realizowane do połowy 2021 r. W ramach drugiej transzy finansowane są projekty, które będą realizowane do połowy 2025 r. Główny nacisk kładzie się na pomoc humanitarną, edukację, zdrowie, rozwój społeczno-gospodarczy, infrastrukturę miejską, wsparcie społeczno-gospodarcze i zarządzanie migracjami.
Dzięki projektom finansowanym przez instrument poprawiają się warunki życia uchodźców w Turcji:
- zrealizowano 65 projektów mających na celu zaspokojenie podstawowych potrzeb, takich jak ochrona, edukacja i zdrowie uchodźców znajdujących się w najgorszej sytuacji w Turcji
- 701 000 dzieci może dzięki wsparciu uczęszczać do szkoły
- 4 mln uchodźców mają bezpłatny i równy dostęp do opieki zdrowotnej
- ponad 2,6 mln uchodźców otrzymuje wsparcie na podstawowe codzienne potrzeby.
Zgodnie z konkluzjami Rady Europejskiej z czerwca 2021 r. i poza ramami instrumentu Komisja uruchomiła 3 mld euro na rzecz uchodźców i społeczności ich przyjmujących w Turcji na lata 2021–2023. Finansowanie to ma na celu dalsze wspieranie obszarów priorytetowych, takich jak podstawowe potrzeby i edukacja, zarządzanie migracjami i kontrola granic, a także pomoc humanitarna.