Migratiestromen via de oostelijke Middellandse Zeeroute
De EU en haar lidstaten hebben een aantal maatregelen genomen om de migratiesituatie op de oostelijke Middellandse Zeeroute aan te pakken en om vluchtelingen in Turkije te ondersteunen.
EU-aanpak van de migratiesituatie in Turkije
Bij de route door het oostelijke Middellandse Zeegebied gaat het over irreguliere binnenkomsten in Griekenland, Cyprus en Bulgarije. In 2015 zijn grote aantallen mensen die op de vlucht waren voor de Syrische burgeroorlog via deze route in de EU aangekomen.
Door de samenwerking tussen de EU en Turkije is het aantal irreguliere binnenkomsten via deze route sindsdien aanzienlijk gedaald. De uitvoering van de verklaring EU-Turkije van maart 2016 heeft een belangrijke rol gespeeld bij het verminderen van irreguliere binnenkomsten via Turkije.
Verklaring EU-Turkije
Gezien het enorme aantal migranten dat door Turkije trok, kwamen de leiders van de EU en Turkije in maart 2016 overeen om irreguliere migratie aan te pakken. In de verklaring worden een aantal beginselen beschreven. De EU blijft zich inzetten voor de uitvoering van de verklaring en blijft Syrische vluchtelingen steunen via de faciliteit voor vluchtelingen in Turkije.
Sindsdien is het aantal binnenkomsten via de oostelijke Middellandse Zeeroute gevoelig afgenomen. De verklaring heeft ook geholpen om het verlies van mensenlevens op zee terug te dringen en om mensensmokkelaars aan te pakken.
Migratiestromen: oostelijke, centrale en westelijke route (Infographic)
Maatregelen ter verbetering van de leefomstandigheden van vluchtelingen in Turkije
Vluchtelingen in Turkije ontvangen steun van de EU om hun levensomstandigheden te verbeteren. De EU-faciliteit voor vluchtelingen in Turkije, die in totaal € 6 miljard aan financiering beheert, voorziet in een gezamenlijk coördinatiemechanisme om de noden te lenigen van vluchtelingen en gastgemeenschappen in Turkije.
De Europese Commissie riep de faciliteit op 24 november 2015 in het leven na een oproep van de lidstaten om meer geld voor de ondersteuning van vluchtelingen in Turkije uit te trekken.
De Europese Raad zei op 29 november 2015 een eerste tranche van € 3 miljard toe aan de faciliteit. In maart 2018 stelde de Commissie voor de financiering van de faciliteit met nog eens € 3 miljard uit te breiden, aangezien het oorspronkelijke budget volledig was opgebruikt. In juni 2018 kwamen de EU-lidstaten overeen dat zij € 3 miljard extra zouden vrijmaken voor steun aan de Syrische vluchtelingen in Turkije.
- Faciliteit voor vluchtelingen in Turkije: lidstaten bereiken overeenstemming over details aanvullende financiering (persmededeling, 29 juni 2018)
- EU-faciliteit voor vluchtelingen in Turkije (factsheet, Europese Commissie)
De eerste tranche diende om projecten te financieren die tot midden 2021 liepen. De tweede is voor projecten tot midden 2025. De belangrijkste aandachtsgebieden zijn humanitaire hulp, onderwijs, gezondheid, sociaal-economische ontwikkeling, gemeentelijke infrastructuur, sociaal-economische steun en migratiebeheer.
De leefomstandigheden van de vluchtelingen in Turkije zijn verbeterd dankzij projecten die door de faciliteit worden gefinancierd:
- er zijn 65 projecten uitgevoerd om tegemoet te komen aan basisbehoeften, bescherming, onderwijs en gezondheid van de meest kwetsbare vluchtelingen in Turkije
- 701 000 vluchtelingenkinderen worden ondersteund zodat ze naar school kunnen gaan
- 4 miljoen vluchtelingen krijgen gratis en billijke toegang tot de gezondheidszorg
- meer dan 2,6 miljoen vluchtelingen hebben steun gekregen voor hun dagelijkse basisbehoeften
Naar aanleiding van de conclusies van de Europese Raad van juni 2021 en buiten het kader van de faciliteit heeft de Commissie voor de periode 2021-2023 € 3 miljard vrijgemaakt voor vluchtelingen en gastgemeenschappen in Turkije. Deze financiering is bedoeld om steun te blijven verlenen op de prioritaire gebieden basisbehoeften en onderwijs, migratiebeheer en grenscontrole, en ook op het gebied van humanitaire hulp.
Laatst bijgewerkt: 8 december 2025