Verordening artificiële intelligentie

Wat is de AI-verordening?

Deze AI-wet moet ervoor zorgen dat artificiële-intelligentie­systemen verantwoord worden ontwikkeld en gebruikt. De regels omvatten verplichtingen voor aanbieders en exploitanten van AI-technologieën en reguleren de toelating van artificiële-intelligentie­systemen op de interne EU-markt.

De wet is gericht op de aan AI verbonden risico's, zoals vooroordelen, discriminatie en leemten in de verantwoordingsplicht. De wet bevordert ook innovatie en moedigt het inzetten van AI aan.

Als 's werelds eerste wetgeving over AI zouden de EU-regels een mondiale norm kunnen vormen voor AI-regelgeving, net zoals de algemene verordening gegevens­bescherming (AVG) dat deed voor gegevens­privacy. Daarbij zou ethische, veilige en betrouwbare artificiële intelligentie wereldwijd worden bevorderd.

Hoger risico betekent strengere regels

De AI-wet behandelt de risico's die gepaard gaan met de manieren waarop AI wordt gebruikt, door deze in 4 risiconiveaus met verschillende regels in te delen.

Klik of tik op de voorbeelden in de piramide hieronder om het risiconiveau en de daarvoor geldende regels te bekijken.

Dit zijn de 4 risiconiveaus en de daarvoor geldende regels in de AI-wet:

Minimale of geen risico's

De meeste AI-systemen vormen geen risico. Zo kunnen op AI gebaseerde spellen of spamfilters vrij worden gebruikt. Zij worden niet gereguleerd of beïnvloed door de AI-wet.

Beperkte risico's

Voor AI-systemen met beperkte risico's, zoals chatbots of AI-systemen die inhoud genereren, gelden transparantie­verplichtingen. Zo moet de gebruiker duidelijk worden gemaakt dat de inhoud door AI is gemaakt, zodat hij of zij weloverwogen beslissingen kan nemen over het verdere gebruik ervan.

Hoge risico's

AI-systemen met een hoog risico, zoals bij ziektediagnoses, autonoom rijden en biometrische identificatie van personen die betrokken zijn bij criminele activiteiten of onderzoeken, moeten voldoen aan strenge eisen en verplichtingen om op de EU-markt te mogen worden aangeboden. Het gaat onder meer om uitvoerige tests, transparantie en menselijk toezicht.

Onaanvaardbare risico's

AI-systemen die een bedreiging vormen voor de veiligheid, rechten of bestaansmiddelen van mensen zijn in de EU verboden. Het gaat hierbij om cognitieve gedrags­manipulatie, voorspellend politiewerk, emotie­herkenning op de werkplek en in onderwijs­instellingen, en burgerscores. Ook is het gebruik verboden van biometrische systemen voor identificatie op afstand in real time, zoals gezichtsherkenning in openbare ruimten door rechtshandhavings­instanties, al gelden er wel een paar uitzonderingen.

AI voor algemeen gebruik

AI-modellen voor algemene doeleinden maken gebruik van AI-systemen die voor verschillende toepassingen tal van taken kunnen uitvoeren, zoals het genereren van tekst en beeldherkenning.

Voor dergelijke modellen die geen systeemrisico's inhouden, gelden beperkte eisen, zoals transparantie­verplichtingen, maar modellen mét systeemrisico's moeten wel aan strengere regels voldoen.

Beheersstructuur

Voor een goede handhaving zijn bij de AI-wet een aantal beheersorganen opgericht:

• een AI-bureau binnen de Europese Commissie om de gemeenschappelijke regels in de EU te handhaven
• een wetenschappelijk panel van onafhankelijke deskundigen ter ondersteuning van handhavings­activiteiten
• een AI-comité met vertegenwoordigers van de lidstaten om de Commissie en de lidstaten te adviseren en bij te staan bij een consistente en doeltreffende toepassing van de AI-verordening
• een adviesforum voor belanghebbenden om het AI-comité en de Commissie technische expertise te bieden

Sancties

De wet bepaalt boetes voor inbreuken op de regels.

De boete is een percentage van de totale bedrijfsomzet in het voorgaande jaar of een vast bedrag, indien dat hoger is. Voor kmo's en start-ups gelden evenredige boetes.

Steun voor innovatie

Het doel van de AI-wet is niet alleen betere effectieve handhaving van de bestaande wetgeving op het gebied van grondrechten en veiligheid. Ook moeten investeringen in en innovatie van AI in de EU worden bevorderd en moet de ontwikkeling van een eengemaakte markt voor AI-toepassingen worden vergemakkelijkt.

De AI-wet bevat daarom verdere bepalingen ter ondersteuning van AI-innovatie in de EU. Dit gaat samen met andere initiatieven, zoals het gecoördineerde plan van de EU inzake artificiële intelligentie, dat de investeringen in AI in Europa moet versnellen.

Activiteiten van de Raad op het gebied van AI

In oktober 2020 besprak de Europese Raad de digitale transitie.

Met betrekking tot AI verzochten de EU-leiders de Commissie om:

• manieren voor te stellen om tot meer Europese en nationale publieke en particuliere investeringen in AI te komen, zowel wat onderzoek en innovatie als wat uitrol betreft
• te zorgen voor een betere coördinatie en voor meer op excellentie gebaseerde netwerken en synergieën tussen Europese onderzoeks­centra
• een duidelijke, objectieve definitie te geven van "AI-systemen met een hoog risico"

In april 2021 publiceerde de Commissie een voorstel voor geharmoniseerde regels betreffende artificiële intelligentie (AI-verordening of AI-wet) en een gecoördineerd plan met een reeks gezamenlijke acties voor de Commissie en de lidstaten. Deze regels moeten het vertrouwen in AI vergroten en de ontwikkeling en actualisering van AI-technologie bevorderen.

De Raad besprak het voorstel in oktober 2021 en wees daarbij enerzijds op de aanzienlijke maatschappelijke en economische voordelen van AI, en anderzijds op de noodzaak de privacy en veiligheid te waarborgen.

De Raad bepaalde zijn standpunt over de nieuwe AI-regels op 6 december 2022. De Raad wil een veilige, legale en betrouwbare AI die de grondrechten eerbiedigt.

• Wet op de artificiële intelligentie: Raad staat voor veilige AI die de grondrechten eerbiedigt (persmededeling, 6 december 2022)

Op 9 december 2023 bereikten de Raad en het Europees Parlement na een 3 dagen durende "gespreksmarathon" een voorlopig akkoord over de AI-wet.

De wet is op 21 mei 2024 door de Raad aangenomen en op 1 augustus 2024 in werking getreden.

• Verordening artificiële intelligentie: Raad geeft definitief groen licht (pers­mededeling, 21 mei 2024)
• Verordening artificiële intelligentie: Raad en Parlement bereiken akkoord over allereerste regels voor AI ter wereld (pers­mededeling, 9 december 2023)

Op 13 maart 2026 bepaalde de Raad zijn standpunt over het voorstel van de Europese Commissie om de regels inzake AI te stroomlijnen. De Raad voegde aan de AI-verordening bijvoorbeeld een nieuwe bepaling toe om het zonder instemming genereren van seksuele of intieme content, of materiaal van seksueel misbruik van kinderen te verbieden.

Op 7 mei 2026 bereikten het Raadsvoorzitterschap en de onderhandelaars van het Europees Parlement een voorlopig politiek akkoord over het voorstel.

• Artificiële intelligentie: Raad en Parlement gaan regels vereenvoudigen en stroomlijnen (persmededeling, 7 mei 2026)

Zie ook

• Tijdlijn - Internationale topontmoetingen over artificiële intelligentie
• Artificiële intelligentie, een Europese benadering (Europese Commissie)