Conclusies van de Raad over het vredesproces in het Midden-Oosten

1.       De Raad is ernstig bezorgd over het feit dat de voortdurende spiraal van geweld heeft geleid tot een groot verlies van mensenlevens in Israël en de Palestijnse Gebieden de afgelopen maanden. De EU veroordeelt met klem de terroristische aanslagen en het geweld, inclusief de dood van kinderen, door alle partijen en in alle omstandigheden. De EU roept de politieke leiders ertoe op samen te werken door middel van zichtbare acties om bij te dragen tot het herstellen van de rust en de onderliggende oorzaken van de spanningen aan te pakken. De EU herinnert aan de bijzondere betekenis van de heilige plaatsen, en roept ertoe op de in 1967 ingestelde status quo voor de Tempelberg/Haram al-Sharif te handhaven, in overeenstemming met vroegere afspraken en met inachtneming van de bijzondere rol van Jordanië.

2.       De EU dringt er bij alle partijen op aan zich te onthouden van acties die de situatie door opruiing of provocatie kunnen verslechteren, en roept de partijen ertoe op aanslagen te veroordelen en bij het gebruik van geweld de beginselen noodzakelijkheid en proportionaliteit strikt in acht te nemen. De EU prijst beide partijen voor het handhaven van de veiligheidscoördinatie tegen de achtergrond van een extreem problematische situatie. De EU is ingenomen met de vorderingen in het onderzoek naar de aanslag in Duma en verzoekt Israël om alle kolonisten die gewelddaden plegen ter verantwoording te roepen. De EU roept beide partijen er tevens toe op samen resoluut de strijd aan te binden tegen opruiing en haatzaaiende uitlatingen, bijvoorbeeld door een overlegmechanisme inzake opruiing op te zetten overeenkomstig hun vroegere toezeggingen.

3.       De EU is ervan overtuigd dat het geweld uitsluitend kan worden gestopt door opnieuw een politieke perspectief te bieden en de dialoog te hervatten. Veiligheidsmaatregelen alleen kunnen de spiraal van geweld geen halt toeroepen. De onderliggende oorzaken van het conflict moeten worden aangepakt. De EU zegt opnieuw haar steun toe aan de oproepen van het Kwartet om significante hervormende maatregelen te nemen, die consistent zijn met de transitie waarin vroegere afspraken voorzien, teneinde het wederzijds vertrouwen te herstellen en opnieuw verder op te bouwen. De EU verzoekt beide partijen met klem om die maatregelen bij de eerstvolgende gelegenheid uit te voeren. Een fundamentele verandering van het beleid van Israël wat betreft de bezette Palestijnse Gebieden, vooral in zone C, zal de economische kansen aanzienlijk doen toenemen, de Palestijnse instellingen meer hefbomen geven en de stabiliteit en veiligheid voor zowel Israëli's als Palestijnen vergroten.

4.       De EU blijft zich eendrachtig inzetten voor het verwezenlijken van een tweestatenoplossing - op basis van de in de conclusies van de Raad van juli 2014 vastgestelde parameters - die tegemoet komt aan de veiligheidsbehoeften van Israëli's en Palestijnen en de Palestijnse aspiraties van een eigen staat en soevereiniteit, een einde maakt aan de bezetting die in 1967 is begonnen, en alle kwesties in verband met de permanente status oplost om een einde te maken aan het conflict. De EU is sterk gekant tegen alle acties die de levensvatbaarheid van de tweestatenoplossing ondermijnen, en roept beide partijen op om aan de hand van hun beleid en acties blijk te geven van een waarachtig streven naar een tweestatenoplossing, teneinde het vertrouwen opnieuw op te bouwen en het pad te effenen voor een hervatting van zinvolle onderhandelingen. De EU zal daartoe de ontwikkelingen ter plaatse en de bredere gevolgen daarvan van nabij blijven volgen, en zal verdere actie overwegen ter bescherming van de levensvatbaarheid van de tweestatenoplossing, die voortdurend wordt ondermijnd door nieuwe gebeurtenissen ter plaatse.

5.       Extra gemeenschappelijke internationale inspanningen zijn noodzakelijk om een rechtvaardige, duurzame vrede veilig te stellen waarmee een einde komt aan alle verdere aanspraken. De EU zal, onder meer via het optreden van haar speciale vertegenwoordiger, samen met alle belanghebbenden, waaronder de partners van het Kwartet en daarvan met name de Verenigde Staten, de partners in de regio en in de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, actief werken aan een nieuwe multilaterale aanpak van het vredesproces. Herinnerend aan de geest van dialoog en samenwerking die heerste tijdens de Conferentie van Madrid van 25 jaar geleden, kan daar volgens de EU op twee manieren toe worden bijgedragen, namelijk door een internationale steungroep op te zetten en door een nieuwe internationale conferentie te organiseren. De EU herhaalt bereid te zijn om nauwer samen te werken met de regionale partners op basis van het Arabisch vredesinitiatief, dat essentiële elementen bevat voor het beslechten van het Arabisch-Israëlische conflict, en dat de gelegenheid biedt om een regionaal veiligheidskader op te zetten.

6.       De EU herinnert eraan dat de naleving van het internationaal humanitair recht en het internationaal recht inzake de mensenrechten door staten en niet-statelijke actoren, met inbegrip van de verantwoordingsplicht, een hoeksteen is van vrede en veiligheid in de regio. De EU dringt aan op de bescherming van kinderen, inclusief het recht op onderwijs in een veilige schoolomgeving. De Raad benadrukt hoe belangrijk het is dat het maatschappelijk middenveld zowel in Israël als in de bezette Palestijnse gebieden ongehinderd kan werken, en volgt met bezorgdheid de recente ontwikkelingen op dit gebied.

7.       In herinnering brengend dat volgens het internationaal recht nederzettingen illegaal zijn, vrede in de weg staan en een tweestatenoplossing onmogelijk dreigen te maken, herhaalt de EU dat zij ernstig bezwaar maakt tegen het nederzettingenbeleid en de daarmee samenhangende acties van Israël, zoals het bouwen van het afscheidingshek voorbij de grens van 1967, het slopen van en beslag leggen op eigendommen - met inbegrip van door de EU gefinancierde projecten - de uitzettingen, gedwongen verplaatsingen van onder meer bedoeïenen, illegale nederzettingen en de beperkingen inzake verkeer en toegang. De EU dringt er bij Israël op aan een einde te maken aan iedere nederzettingenactiviteit, en de sedert maart 2001 opgerichte nederzettingen te ontmantelen, in overeenstemming met eerdere verplichtingen. De nederzettingenactiviteiten in Oost-Jeruzalem brengen de mogelijkheid dat Jeruzalem in de toekomst zal fungeren als de hoofdstad van beide staten ernstig in gevaar.

8.      De EU en haar lidstaten streven naar de onverminderde, volledige en doeltreffende toepassing van de bestaande EU-wetgeving en bilaterale overeenkomsten met betrekking tot producten uit de nederzettingen. De EU zegt toe ervoor te zullen zorgen dat – overeenkomstig het internationaal recht – in alle overeenkomsten tussen de staat Israël en de EU ondubbelzinnig en uitdrukkelijk moet worden vermeld dat zij niet van toepassing zijn op de door Israël in 1967 bezette gebieden. Dit vormt geen boycot van Israël, iets waar de EU sterk tegen gekant is.

9.       De EU dringt er bij alle Palestijnse facties op aan te goeder trouw mee te werken aan het verzoeningsproces, dat een belangrijk element is voor het realiseren van de tweestatenoplossing.  De EU zal het Palestijnse streven naar een eigen staat blijven ondersteunen. Het is van het grootste belang dat de positieve resultaten van het verleden niet verloren gaan en dat de Palestijnse instellingen sterker, transparanter, beter controleerbaar en democratischer worden. De EU roept de regering ertoe op werk te maken van echte en democratische verkiezingen voor alle Palestijnen. Sterke, inclusieve en democratische instellingen, gebaseerd op de eerbiediging van de rechtsstaat en de mensenrechten, zijn van cruciaal belang met het oog op de oprichting van een levensvatbare en soevereine Palestijnse staat. Daarom roept de EU alle Palestijnse facties op te streven naar een gemeenschappelijke visie en samen te werken aan het aanpakken van de behoeften van de Palestijnse bevolking.

10.     De EU roept alle partijen op snel maatregelen te nemen om te komen tot een fundamentele wijziging van de politieke, veiligheids- en economische situatie in de Gazastrook, onder meer door het beëindigen van de afsluiting, het volledig openstellen van de grensovergangen en het tegelijkertijd aanpakken van de legitieme veiligheidszorgen van Israël. De recente raketbeschietingen door militante groepen zijn onaanvaardbaar en vormen een zoveelste aanwijzing van gevaar voor escalatie. Alle belanghebbenden moeten zich inzetten voor geweldloosheid en vrede. De EU dringt er bij de Palestijnse partijen op aan van de wederopbouw van Gaza een overkoepelende nationale prioriteit te maken, vooral wat betreft de toegang tot gezondheidszorg, energie en water. De Palestijnse Autoriteit dient haar overheidstaken in Gaza opnieuw volledig op te nemen, aangezien het om een integrerend onderdeel van een toekomstige Palestijnse staat gaat. De EU is ingenomen met de maatregelen die Israël heeft genomen om een aantal restricties voor Gaza te verlichten. De opheffing van de beperkingen op het vrij verkeer van personen, diensten en goederen, met name op de zogenoemde "producten voor tweeërlei gebruik" is evenwel noodzakelijk om de wederopbouw en de verlening van basisdiensten mogelijk te maken. De EU roept alle partijen, statelijke en niet-statelijke actoren op om onbelemmerde humanitaire toegang tot Gaza te garanderen, zoals voorzien in het internationaal humanitair recht, voor nationale, lokale en internationale humanitaire organisaties, met inbegrip van EU-instanties en EU-lidstaten. De EU blijft bereid samen te werken met de partijen en belanghebbenden bij het oplossen van de situatie, en dringt er bij de internationale gemeenschap op aan haar toezeggingen snel gestand te doen.

11.     De EU herhaalt haar aanbod aan beide partijen, namelijk een pakket van Europese politieke, economische en veiligheidsgerelateerde steun en een bijzonder bevoorrecht partnerschap met de EU, dat beide partijen aanzienlijke voordelen biedt, in geval van een definitief vredesakkoord. De EU benadrukt dat de toekomstige ontwikkeling van de betrekkingen tussen de EU en zowel de Israëlische als de Palestijnse partners ook zal afhangen van de mate waarin zij zich inzetten voor blijvende vrede op basis van een tweestatenoplossing.